Anayasa Mahkemesi, trafik idari para cezalarında uzun süredir tartışılan bir soruna son noktayı koydu. Yüksek Mahkeme, bir aracın karıştığı ihlalde sürücünün kim olduğu ve araç sahibinin herhangi bir ihmali ya da talimatı bulunup bulunmadığı araştırılmadan, yalnızca ruhsat sahibi olduğu gerekçesiyle araç malikine ceza kesilmesini Anayasa’ya aykırı buldu.
Dayanak: Cezaların şahsiliği ilkesi
E. 2025/122, K. 2025/185 sayılı kararda Mahkeme, değerlendirmesini “cezaların şahsiliği” ilkesine dayandırdı. Karara göre, araç sahibinin hangi eyleminin suç sayıldığı açık biçimde gösterilmeden sorumlu tutulması, Anayasa’nın 2. maddesindeki hukuk devleti ve 38. maddesindeki ceza sorumluluğunun şahsiliği ilkeleriyle bağdaşmamaktadır. Devletin, kişiye ceza uygulayabilmesi için onun kusurunu somut olarak ortaya koyması gerekir.
Ticari hayata etkisi
Karar özellikle filo sahiplerini, araç kiralama ve lojistik şirketlerini yakından ilgilendiriyor. Önceki uygulamada, sürücünün işlediği bir kusurdan dolayı araç maliki olan firmalara doğrudan idari para cezası kesilebiliyordu. Anayasa Mahkemesi’nin bu kararıyla birlikte, ihlali fiilen gerçekleştiren sürücünün kusuru araştırılmadan araç sahibine otomatik ceza kesilmesi yaklaşımı hukuki dayanağını yitirmiş oldu.
Vatandaşların, sürücüsü kendileri olmayan bir araca kesilen ve kişisel kusurlarını ortaya koymayan idari para cezalarına karşı, tebliğden itibaren on beş gün içinde sulh ceza hâkimliğine itiraz etme hakkı bulunuyor.