Anayasa Mahkemesi’nin İcra ve İflas Kanunu İptalleri: Parasal Sınır ve Yediemin Sorunu

Anayasa Mahkemesi, 4 Haziran 2025 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan iki kararıyla İcra ve İflas Kanunu’ndaki (İİK) iki düzenlemeyi iptal etti. Bu yazıda her iki kararın kapsamını ve uygulamadaki etkilerini değerlendiriyoruz.

Birinci iptal: parasal sınırda zaman ölçütü

AYM’nin E:2025/61, K:2025/46 sayılı ve 6 Mart 2025 tarihli kararı, İİK’nın istinaf (md. 363) ve temyiz (md. 364) kanun yollarına başvuruda esas alınan parasal sınırın uygulanmasına ilişkindir. İptal edilen kural, bu sınırların uygulanmasında “hükmün verildiği tarihteki miktarın” esas alınmasını öngörüyordu.

Gerekçe: enflasyon yükü ve kanun yoluna erişim

Mahkemenin değerlendirmesine göre; kesinlik (parasal) sınırı her yıl yeniden değerleme oranında güncellenirken, dava konusu mal veya alacağın değerinin güncellenmemesi, enflasyondan kaynaklanan külfetin tamamını davanın taraflarına yüklüyordu. Bu durum, tarafların kanun yoluna başvuramaması sonucunu doğurarak; yargılamanın hızlı ve düşük maliyetle tamamlanmasındaki kamusal yarar ile bireyin hak arama hürriyeti arasındaki dengeyi taraflar aleyhine bozuyordu. Bu gerekçeyle kural iptal edildi; iptal hükmü 4 Mart 2026 tarihinde yürürlüğe girdi.

İkinci iptal: yedieminde kalan mallar

AYM’nin E:2024/205, K:2025/88 sayılı ve 27 Mart 2025 tarihli kararıyla, muhafaza işleminin dayanağı olan haczin kalkmış olmasına rağmen yedieminde bulunan mallar hakkında düzenleme getiren geçici 20. madde iptal edildi. Bu düzenleme, haciz hukuken sona erdiği hâlde malların yediemin elinde kalmasına ilişkin sonuçlar doğurabiliyordu.

Uygulamadaki yansımalar

Parasal sınıra ilişkin iptal, özellikle yüksek enflasyon ortamında kanun yoluna başvuru imkânını genişletici bir etki doğuruyor. Dava açıldığı tarihte düşük görünen bir değer, yargılama sürecinde güncellenmediğinden taraflar istinaf veya temyiz yolunu kullanamayabiliyordu; iptal bu sorunu hedef alıyor. Yediemin düzenlemesine ilişkin iptal ise, haczi kalkan mallar üzerindeki belirsizliğin giderilmesi bakımından önem taşıyor.

Sonuç

Her iki karar da icra-iflas uygulamasında usule ilişkin önemli sonuçlar doğuruyor. Parasal sınır ve kanun yoluna erişim, yüksek enflasyon koşullarında giderek daha kritik bir mesele hâline geliyor. Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; somut bir uyuşmazlıkta güncel mevzuat ve uzman görüşü esas alınmalıdır.