Sağlayıcı ile alıcı arasındaki bayilik, distribütörlük, tek elden dağıtım ve tedarik sözleşmeleri rekabet hukukunda “dikey anlaşma” olarak adlandırılır. Bu anlaşmalar ticari hayatın olağan araçları olsa da, rekabeti kısıtlayabildikleri ölçüde 4054 sayılı Kanun’un denetimine girer. Anlaşmanın geçerliliği, büyük ölçüde grup muafiyeti rejimine uygunluğuna bağlıdır.

Dikey Anlaşma Nedir?

Dikey anlaşma, üretim veya dağıtım zincirinin farklı seviyelerinde yer alan teşebbüsler arasında yapılan anlaşmadır. Münhasır (tek elden) dağıtım, münhasır bayilik, seçici dağıtım ve tek alıcıya sağlama bunun tipik örnekleridir. Kanun’un 4. maddesi, rekabeti engelleme, bozma veya kısıtlama amacı taşıyan ya da bu etkiyi doğuran anlaşmaları yasaklar.

Muafiyet Koşulları (m.5)

Bir anlaşmanın yasaktan muaf tutulabilmesi için Kanun’un 5. maddesindeki dört koşulun tamamının birlikte sağlanması gerekir: malların üretim veya dağıtımında iyileşme ya da teknik/ekonomik gelişme sağlanması, tüketicinin bundan yarar görmesi, rekabetin gereğinden fazla sınırlanmaması ve ilgili pazarın önemli bir bölümünde rekabetin ortadan kalkmaması.

2002/2 sayılı Grup Muafiyeti Tebliği

Rekabet Kurulu, belirli koşulları taşıyan dikey anlaşmalara topluca muafiyet tanıyan tebliğler çıkarabilir. 2002/2 sayılı Tebliğ ile sağlanan muafiyet, kural olarak sağlayıcının ilgili pazardaki payının yüzde kırkı aşmaması durumunda uygulanır; tek alıcıya sağlama yükümlülüğü içeren anlaşmalarda ise alıcının payı esas alınır. Motorlu taşıtlar sektörü için ayrıca 2005/4 sayılı Tebliğ söz konusudur.

Rekabet Etmeme Yükümlülüğü

Alıcıya getirilen rekabet etmeme yükümlülüğünün süresi belirsiz ise veya beş yılı aşıyorsa grup muafiyeti uygulanmaz. Sözleşmenin sona ermesinden sonraki rekabet etmeme yükümlülüğü ise; alıcının faaliyet gösterdiği tesis veya arazi ile sınırlı olmak ve devredilen know-how’ı korumak için zorunlu olmak kaydıyla, en fazla bir yıl için öngörülebilir.

Menfi Tespit, Bireysel Muafiyet ve Geri Alma

Tebliğ kapsamı dışında kalan dikey anlaşmalar, 4. madde denetimine tabidir; teşebbüsler bu anlaşmalar için Kurum’a bireysel muafiyet veya menfi tespit başvurusunda bulunabilir. Kurul, muafiyet koşulları artık karşılanmıyorsa muafiyeti geri alabilir. Yasak kapsamına giren ve muaf tutulmayan anlaşmalar geçersizdir.

Danışmanlık

Bayilik, distribütörlük ve tedarik sözleşmelerinin rekabet hukukuna uygun kurgulanması, muafiyet değerlendirmesi ve Rekabet Kurumu başvurularının yönetimi titizlik ister. Ofisimiz, teşebbüslere dikey anlaşmalar ve grup muafiyeti konusunda danışmanlık ve temsil hizmeti vermektedir.