İş Sağlığı ve Güvenliği (6331): İşveren Yükümlülükleri ve İdari Para Cezaları
Yasal Dayanak
İşverenlerin yükümlülükleri 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ile düzenlenir. Kanun, İş Kanunu ve ilgili ikincil mevzuatla birlikte uygulanır.
Kanun, kural olarak tüm işyerlerini ve çalışanları kapsar; yükümlülükler işyerinin tehlike sınıfına (az tehlikeli, tehlikeli, çok tehlikeli) göre farklılaşır.
İdari para cezaları, 5326 sayılı Kabahatler Kanunu uyarınca her takvim yılı başında yeniden değerleme oranında artırılır; 2026 yılı için güncellenmiş tutarlar uygulanmaktadır.
İşverenin Temel Yükümlülükleri
İşyerinde risk değerlendirmesi yapmak veya yaptırmak ve bunu güncel tutmak.
Tehlike sınıfı ve çalışan sayısına göre iş güvenliği uzmanı, işyeri hekimi ve gerektiğinde diğer sağlık personeli görevlendirmek.
Çalışanlara işe başlamadan ve periyodik olarak iş sağlığı ve güvenliği eğitimi vermek; sağlık gözetimini sağlamak.
Acil durum planları hazırlamak; ilk yardım, yangın söndürme ve tahliye konularında gerekli düzenlemeleri yapmak.
İş kazalarını ve meslek hastalıklarını öngörülen sürede SGK'ya bildirmek.
Belirli çalışan sayısı ve süresine ulaşan işyerlerinde İSG kurulu oluşturmak ve işyeri sağlık ve güvenlik birimini kurmak.
Kimleri Etkiler?
Bir veya daha fazla çalışanı bulunan tüm işverenleri.
İşyerinin tehlike sınıfı, iş güvenliği uzmanı ve işyeri hekimi görevlendirme yükümlülüğünün kapsamını, sürelerini ve gerekli uzmanlık derecesini belirler.
Temel İSG yükümlülükleri Türk ve yabancı uyruklu tüm çalışanlar için aynıdır; yabancı çalışanlar da eğitim ve sağlık gözetiminden geçmelidir.
İdari Para Cezaları ve Çalışan Hakları
Cezalar, 6331 sayılı Kanun'un 26. maddesi uyarınca Çalışma ve İş Kurumu il müdürünce gerekçeli olarak verilir ve tebliğden itibaren otuz gün içinde ödenir.
Bazı ihlallerde (örneğin eğitim ve sağlık gözetimi yükümlülükleri) ceza, çalışan sayısıyla çarpılarak uygulanır; bu durum tutarları hızla yükseltir.
İhlalin giderilmemesi hâlinde aynı ceza her ay yeniden kesilebilir; işletilmesine izin verilmeyen veya faaliyeti durdurulan işyerinde çalışmaya devam edilmesi ayrı yaptırıma tabidir.
İdari para cezasına, tebliğden itibaren on beş gün içinde sulh ceza hâkimliğine itiraz edilebilir.
Çalışanların, ciddi ve yakın tehlike durumunda çalışmaktan kaçınma hakkı bulunmaktadır.
Hukuki Riskler
İdari para cezasının yanı sıra SGK rücu davaları, sigorta prim oranı artışı, cezai sorumluluk ve maddi/manevi tazminat talepleri gündeme gelebilir.
İş kazalarında işverenin kusur sorumluluğu ayrıca değerlendirilir ve ihmalin ağırlığına göre cezai sonuçlar doğabilir.
Sonuç ve Tavsiye
Risk değerlendirmesini güncel tutmak ve bir ortak sağlık ve güvenlik birimi (OSGB) ile düzenli çalışmak, hem iş kazalarını hem de cezaları azaltan en etkili yoldur.
Eğitim, denetim ve bildirim kayıtlarını düzenli tutmak gerekir; 2026 yılında ceza tutarları belirgin biçimde arttığından, proaktif uyum maliyet açısından da rasyoneldir.