Koşullu Salıverilme (Şartlı Tahliye) Nedir? 2026 Oranları

Bir hapis cezasının tamamı her zaman cezaevinde geçmez. Kanun, iyi hâlli hükümlülere cezalarının kalan kısmını dışarıda tamamlama imkânı tanır. Buna koşullu salıverilme (halk arasında şartlı tahliye) denir. Bu yazıda 2026 oranlarını ve şartlarını yalın biçimde açıklıyoruz.

Koşullu Salıverilme Nedir?

Koşullu salıverilme, cezasının kanunda öngörülen bir bölümünü iyi hâlli olarak cezaevinde geçiren hükümlünün, kalan kısmını belirli şartlara uyarak toplum içinde (denetim altında) geçirmesini sağlayan bir infaz kurumudur (5275 sayılı Kanun, madde 107). Burada amaç, cezanın tümünü silmek değil; ıslah olmuş hükümlüyü kademeli olarak topluma kazandırmaktır.

2026 İnfaz Oranları

Cezanın ne kadarının cezaevinde geçirileceği, suçun türüne göre değişir:

• 1/2 (yarısı): Adi suçların büyük çoğunluğunda uygulanır (örneğin hırsızlık, dolandırıcılık, basit yaralama). Hükümlü cezasının yarısını çektiğinde koşullu salıverilmeye hak kazanır.
• 2/3 (üçte ikisi): Kasten öldürme gibi bazı ağır suçlarda uygulanır.
• 3/4 (dörtte üçü): Uyuşturucu ticareti, nitelikli cinsel suçlar ve terör suçları gibi suçlarda uygulanır.

Müebbet ve ağırlaştırılmış müebbet hapiste ise oran değil, sabit yıllar uygulanır: müebbette 24 yıl, ağırlaştırılmış müebbette 30 yıl iyi hâlli geçirilmesi gerekir.

İyi Hâl Şartı

Koşullu salıverilmenin temel koşulu, hükümlünün cezaevinde geçirdiği süreyi iyi hâlli olarak geçirmesidir. İyi hâl; hükümlünün davranışlarına bakılarak idare ve gözlem kurulu tarafından değerlendirilir. Disiplin cezaları ve kurum kurallarına uyum, bu değerlendirmede etkilidir.

Denetimli Serbestlik ile İlişkisi

Koşullu salıverilme tarihi, denetimli serbestliğin başlangıcı için de ölçüttür. Hükümlü, koşullu salıverilmesine kural olarak bir yıl (özel durumlarda iki veya üç yıl) kala denetimli serbestliğe ayrılarak cezaevinden çıkabilir. Yani çoğu zaman hükümlü, koşullu salıverilme tarihinden önce denetimli serbestlikle dışarı çıkar.

Denetim Süresi ve Geri Alınma

Koşullu salıverilen hükümlü, kalan cezası süresince denetim altında kalır. Bu süre içinde kasten yeni bir suç işlerse veya kendisine yüklenen yükümlülüklere uymazsa, koşullu salıverilme kararı geri alınabilir ve kişi kalan cezasını çekmek üzere yeniden cezaevine alınabilir.

Suç Tarihi ve Lehe Kanun

Oranlar belirlenirken suç tarihinde yürürlükte olan kanun esas alınır; ancak hükümlünün lehine olan yeni düzenlemeler geçmişe dönük uygulanabilir (lehe kanun ilkesi). Kişiye özel kesin hesap için, infaz savcılığınca düzenlenen müddetname esas alınmalıdır.

Suç Türüne Göre İnfaz Oranları (1/2, 2/3, 3/4)

Koşullu salıverilme için cezaevinde geçirilmesi gereken sürenin oranı, suçun türüne göre değişir. 2020’de yürürlüğe giren 7242 sayılı Kanun’la genel oran 2/3’ten yarıya (1/2) indirilmiştir; buna göre istisna kapsamında olmayan süreli hapis cezalarında hükümlü, cezasının yarısını iyi hâlli olarak çektiğinde koşullu salıverilmeden yararlanabilir. Ancak kanun bazı ağır suçları bu genel oranın dışında tutmuştur. Kasten öldürme, neticesi sebebiyle ağırlaşmış yaralama, işkence ve eziyet, uyuşturucu madde imal ve ticareti, örgüt kurma/yönetme ile devletin güvenliğine karşı suçlarda oran 2/3’tür. Cinsel dokunulmazlığa karşı belirli suçlar ile terör suçlarında ise oran 3/4’e kadar çıkar. Ağırlaştırılmış müebbet hapiste kural olarak 30 yıl, müebbet hapiste ise 24 yıl fiilen infaz gerekir. Hangi oranın uygulanacağı, mahkeme kararındaki suç nitelendirmesine ve suç tarihine göre belirlenir.

Denetimli Serbestlik ve Denetim Süresi

Koşullu salıverilme, denetimli serbestlikten farklıdır ancak onunla bağlantılıdır. 5275 sayılı Kanun’un 105/A maddesi uyarınca, koşullu salıverilme tarihine kural olarak bir yıl kala, şartları taşıyan hükümlü denetimli serbestlik tedbiriyle infazına toplum içinde devam edebilir (bazı suçlar ve suç tarihlerinde bu süre farklı uygulanabilir). Koşullu salıverilen hükümlü ise bir denetim süresine tabi tutulur; bu süre, kural olarak cezaevinde geçirilmesi gereken sürenin yarısı kadardır ve hak ederek tahliye tarihini geçemez. Denetim süresi içinde hükümlü belirli yükümlülüklere uymak zorundadır.

Koşullu Salıverilmenin Geri Alınması

Koşullu salıverilme kesin ve geri alınamaz bir tahliye değildir. Hükümlü, denetim süresi içinde hapis cezasını gerektiren kasıtlı bir suç işlerse veya kendisine yüklenen yükümlülüklere hâkimin uyarısına rağmen uymamakta ısrar ederse, koşullu salıverilme kararı geri alınır. Geri alma hâlinde hükümlü, dışarıda geçirdiği sürenin bir kısmını veya tamamını yeniden cezaevinde çekebilir; bu, ihlalin niteliğine göre belirlenir. Ayrıca mükerrirlere özgü infaz rejimine tabi olanlarda oranlar ağırlaşır ve ikinci kez tekerrür hükümleri uygulananlar hakkında koşullu salıverilme hükümleri hiç uygulanmayarak ceza tam olarak (bihakkın) infaz edilir.

Suç Tarihi Neden Bu Kadar Önemli?

İnfaz hesabında en kritik bilgilerden biri suçun işlendiği tarihtir. 30 Mart 2020 tarihinden önce ve sonra işlenen suçlar için geçici düzenlemeler farklı denetimli serbestlik süreleri öngörebilir; örneğin bu tarihten önce işlenen bazı adi suçlarda denetimli serbestlik süresi daha uzun uygulanabilmiştir. Ayrıca adli para cezasından çevrilen hapis cezalarında koşullu salıverilme ve denetimli serbestlik hükümleri uygulanmaz. Bu nedenle bir infaz hesabının; suç tarihi, suç türü, ceza miktarı, tekerrür ve mahsup edilecek gözaltı/tutukluluk süreleri birlikte değerlendirilerek yapılması gerekir. Genel süre hesabı fikir verse de, nihai değerlendirme dosyaya özgü olarak uzman tarafından yapılmalıdır.

Sıkça Sorulan Sorular

Koşullu salıverilme nedir?

Cezasının kanunda belirlenen bölümünü iyi hâlle cezaevinde geçiren hükümlünün, kalanını denetim altında toplumda tamamlamasıdır (5275 sayılı Kanun m.107). Halk arasında şartlı tahliye denir.

2026 infaz oranları nedir?

Adi suçlarda kural olarak cezanın yarısı (1/2); kasten öldürme gibi suçlarda 2/3; uyuşturucu ticareti, nitelikli cinsel suçlar ve terörde 3/4 oranı uygulanır.

Müebbet hapiste koşullu salıverilme kaç yıl?

Müebbet hapiste 24 yıl, ağırlaştırılmış müebbet hapiste 30 yıl iyi hâlli olarak cezaevinde geçirilmesi gerekir. Bu cezalarda oran değil, sabit yıllar uygulanır.

Koşullu salıverilme geri alınır mı?

Evet. Denetim süresinde kasten yeni bir suç işlenmesi veya yükümlülüklere uyulmaması hâlinde karar geri alınabilir ve hükümlü kalan cezası için yeniden cezaevine alınabilir.

İyi hâl nasıl belirlenir?

Hükümlünün cezaevindeki davranışlarına bakılarak idare ve gözlem kurulu tarafından değerlendirilir. Disiplin cezaları ve kurum kurallarına uyum bu değerlendirmeyi etkiler.