Boşanmadan sonra çocuğun tatil, eğitim ya da ziyaret için yurt dışına çıkarılması, velayet ve pasaport konularında sık sık soru işareti yaratır. Bu rehberde çocuğun yurt dışına çıkışı için kimin izninin gerektiğini, diğer ebeveyn onay vermezse ne yapılabileceğini ve çıkış yasağı ile pasaport işlemlerini açıklıyoruz.
Çocuğun Yurt Dışına Çıkışı İçin Kimin İzni Gerekir?
Boşanma sonrası çocuğun yurt dışına çıkarılabilmesi, velayetin kimde olduğuna ve varsa mahkeme kararlarındaki düzenlemelere bağlıdır. Kural olarak velayet hakkına sahip ebeveyn çocukla ilgili kararları alır; ancak çocuğun yurt dışına çıkarılması, diğer ebeveynin kişisel ilişki hakkını etkileyebileceğinden uygulamada özel bir öneme sahiptir.
Tek Velayet ve Ortak Velayet Farkı
Tek velayet: Velayet tek ebeveyndeyse, bu ebeveyn kural olarak çocuğun pasaport işlemlerini yapabilir ve onu yurt dışına çıkarabilir. Ancak diğer ebeveyn, çocuğun kaçırılması riski bulunduğunu ileri sürerek mahkemeden yurt dışına çıkış yasağı (tedbir) aldırmışsa, bu yasak bağlayıcıdır. Ortak velayet: Velayet her iki ebeveynde ortaksa, çocuğun yurt dışına çıkarılması için kural olarak her iki ebeveynin de rızası aranır.
Diğer Ebeveyn İzin Vermezse: Mahkemeden İzin Almak
Diğer ebeveyn muvafakat vermiyor ve bu tutum çocuğun yararına aykırıysa, velayet sahibi ebeveyn Aile Mahkemesine başvurarak çıkış izni (muvafakat yerine geçen karar) talep edebilir. İzin süreci genel olarak şu adımları izler:
- Görevli Aile Mahkemesine gerekçeli bir dilekçe ile başvurulur.
- Seyahatin amacı, süresi ve çocuğun yararına olduğu belgelerle açıklanır.
- Mahkeme, çocuğun üstün yararını ve diğer ebeveynin kişisel ilişki hakkını değerlendirir.
- Uygun görülürse çıkış izni verilir; bu karar pasaport ve seyahat işlemlerinde kullanılır.
Çocuğun İzinsiz Yurt Dışına Çıkarılması ve Çıkış Yasağı
Çocuğun, hakkı olmayan ebeveyn tarafından ya da gerekli izinler alınmadan yurt dışına çıkarılması çocuk kaçırma boyutuna ulaşabilir. Böyle bir risk varsa, ilgili ebeveyn mahkemeden çocuğun yurt dışına çıkışının yasaklanması yönünde tedbir kararı talep edebilir; bu karar ilgili birimlere bildirilerek çıkışlar engellenir. Çocuk yurt dışına çıkarılmışsa, ülkeler arasında Lahey Sözleşmesi kapsamında iade süreci işletilebilir.
18 Yaş Altı Çocuğun Pasaport İşlemleri
18 yaşından küçük çocuklar için pasaport başvurusunda velayet sahibi ebeveynin/ebeveynlerin muvafakati aranır. Ortak velayette her iki ebeveynin de onayı gerekir; tek velayette velayet sahibi başvurabilir. Anlaşmazlık hâlinde, yukarıda açıklanan biçimde mahkemeye başvurulabilir.
İlgili Rehberler
- 📘 Ana Rehber: Aile ve Boşanma Hukuku
- Uluslararası Çocuk Kaçırma ve Lahey Sözleşmesi
- Çocukla Kişisel İlişki (Görüş)
- Velayetin Değiştirilmesi Davası
- Boşanmada Çocuğa Pasaport ve Kimlik İçin Diğer Ebeveynin İzni Gerekir mi?
- Çocukla Yurt Dışında Görüşme veya Tatil İçin İzin Nasıl Alınır?
- Çocukla Yurt Dışına Çıkışta Diğer Ebeveynin İzni Şart mı?
Sık Sorulan Sorular
Velayet bende, çocuğu tek başıma yurt dışına çıkarabilir miyim?
Kural olarak evet; ancak diğer ebeveyn çocuğun kaçırılması riski gerekçesiyle mahkemeden yurt dışına çıkış yasağı aldırmışsa bu yasağa uymanız gerekir.
Ortak velayette çocuğun yurt dışına çıkışı için ne gerekir?
Ortak velayette kural olarak her iki ebeveynin de rızası aranır. Rıza yoksa mahkemeden izin talep edilebilir.
Diğer ebeveyn izin vermezse ne yapabilirim?
Aile Mahkemesine başvurarak, seyahatin çocuğun yararına olduğunu göstererek muvafakat yerine geçen bir çıkış izni talep edebilirsiniz.
Eşim çocuğu izinsiz yurt dışına çıkardı, ne yapabilirim?
Durum çocuk kaçırma niteliği taşıyabilir. Mahkemeden ve ilgili makamlardan çıkış yasağı/iade talep edilebilir; ülkeler arasında Lahey Sözleşmesi kapsamında iade süreci işletilebilir.
Çocuğun pasaportu için karşı tarafın onayı şart mı?
Ortak velayette her iki ebeveynin onayı gerekir. Tek velayette velayet sahibi başvurabilir; anlaşmazlıkta mahkemeye gidilir.
