Kaç Yıl Cezada Denetimli Serbestliğe Ayrılınır? İnfaz Hesabının Mantığı

İnternette “4 yıl cezada ne kadar yatar”, “6 yıl cezanın denetimli serbestliği” gibi pek çok soru dolaşıyor. Aslında tek bir formül her dosyaya uymaz; ama hesabın mantığını anlamak mümkün. Bu yazıda infaz hesabının nasıl işlediğini yalın biçimde açıklıyoruz.

İnfaz Hesabının Üç Temel Unsuru

Bir hükümlünün ne kadar süre cezaevinde kalacağı, üç unsurun birlikte değerlendirilmesiyle bulunur:

• Toplam ceza miktarı: Hükmedilen kesinleşmiş hapis cezası.
• Koşullu salıverilme oranı: Cezanın ne kadarının cezaevinde çekileceğini belirleyen kesir.
• Denetimli serbestlik süresi: Koşullu salıverilme tarihinden önce dışarıda geçirilebilecek süre.

Koşullu Salıverilme Oranı

Adi suçlarda kural olarak koşullu salıverilme oranı cezanın yarısıdır (1/2). Yani kişi, cezasının yarısını iyi hâlle cezaevinde geçirdiğinde koşullu salıverilmeye hak kazanır. Bazı ağır suçlarda bu oran 2/3 veya 3/4’e çıkar. Hangi oranın uygulanacağı, mahkûmiyetin hangi suçtan kurulduğuna bağlıdır.

Hesabın Mantığı

Genel mantık şöyledir: Önce toplam cezaya koşullu salıverilme oranı uygulanır; böylece koşullu salıverilmeye kadar cezaevinde çekilmesi gereken süre bulunur. Ardından bu süreden, geçerli denetimli serbestlik süresi düşülür. Kalan süre, hükümlünün fiilen kapalı/açık cezaevinde geçireceği yaklaşık süreyi verir.

Denetimli serbestlik süresi, daha önce açıkladığımız gibi kural olarak bir yıldır; ancak suç tarihine (örneğin 30 Mart 2020 öncesi) ve hükümlünün özel durumuna göre iki ya da üç yıl olabilir. Bu süre uzadıkça, dışarıda geçirilebilecek zaman da artar.

Neden Tek Bir Rakam Yok?

Aynı süre cezayı alan iki kişi bile farklı sonuçlar alabilir. Çünkü hesabı; suç türü (oranı değiştirir), suç tarihi (denetimli serbestlik süresini değiştirir), tutuklulukta geçen ve mahsup edilecek süre, tekerrür durumu ve iyi hâl gibi unsurlar etkiler. Bu yüzden “şu kadar yıl cezada herkes şu kadar yatar” demek doğru olmaz.

Asgari Kalış ve İyi Hâl

Denetimli serbestlikten yararlanmak için, kural olarak hükümlünün açık cezaevinde bulunması (veya açığa ayrılma şartlarını kazanmış olması), iyi hâlli olması ve güncel düzenlemelerle getirilen asgari cezaevinde kalma şartını sağlaması gerekir. Talep, infaz hâkimliğine yapılır; ret kararına karşı ağır ceza mahkemesine itiraz edilebilir.

Kesin Sonuç İçin Müddetname

Bir hükümlünün denetimli serbestliğe ne zaman ayrılacağını ve tahliye tarihlerini kesin olarak gösteren belge müddetnamedir. İnfaz savcılığı bu belgeyi, yukarıdaki tüm unsurları birlikte değerlendirerek düzenler. Bu nedenle kişiye özel hesap için müddetname esas alınmalıdır.

Sıkça Sorulan Sorular

Kaç yıl cezada denetimli serbestliğe ayrılınır?

Tek bir rakam yoktur. Sonuç; koşullu salıverilme oranı (adi suçlarda 1/2) ile denetimli serbestlik süresinin (kural olarak 1 yıl) birlikte hesaplanmasına bağlıdır.

İnfaz nasıl hesaplanır?

Önce toplam cezaya koşullu salıverilme oranı uygulanır; bulunan süreden denetimli serbestlik süresi düşülür. Kalan süre, fiilen cezaevinde geçirilecek yaklaşık süreyi verir.

Neden aynı cezada farklı süreler çıkıyor?

Çünkü hesabı suç türü, suç tarihi, tutuklulukta geçen mahsup süresi, tekerrür ve iyi hâl gibi unsurlar etkiler. Bu yüzden herkes için sabit bir sonuç yoktur.

Denetimli serbestlik süresi ne kadar?

Kural olarak 1 yıldır. Suç tarihine (örneğin 30 Mart 2020 öncesi) ve hükümlünün özel durumuna göre 2 veya 3 yıl olabilir; bu süre dışarıda geçirilebilecek zamanı artırır.

Kesin tarihimi nasıl öğrenirim?

Kişiye özel kesin hesap için infaz savcılığınca düzenlenen müddetname esas alınmalıdır. Müddetname tüm unsurları birlikte değerlendirir.