Zorunlu Pay Alım Teklifi (Zorunlu Çağrı) – SPKn m.25-26

Zorunlu pay alım teklifi (zorunlu çağrı, tender offer); halka açık ortaklıklarda yönetim kontrolünün doğrudan veya dolaylı olarak edinilmesi durumunda, kontrolü elde eden kişinin diğer pay sahiplerinden paylarını satın alması için kanunen yükümlü olduğu bir prosedürdür. 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu’nun (SPKn) m.25 ve m.26 hükümleriyle düzenlenmiş; ayrıntı esasları 23.01.2014 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan II-26.1 sayılı Pay Alım Teklifi Tebliği ile belirlenmiştir.

Yükümlülüğün Doğuşu: Yönetim Kontrolünün Elde Edilmesi

Zorunlu pay alım teklifi yükümlülüğü, halka açık ortaklığın yönetim kontrolünün doğrudan veya dolaylı olarak, tek başına veya birlikte hareket ederek elde edilmesi hâlinde doğar. Yönetim kontrolü; sermaye ve/veya oy haklarında belirli bir eşiğe ulaşma veya yönetim kurulunun çoğunluğunu belirleme yetkisiyle tespit edilir. Somut eşik ve unsurlar II-26.1 sayılı Tebliğ ile belirlenmiştir.

Yükümlülüğün Kapsamı

Kontrolü elde eden kişi; diğer pay sahiplerinden paylarını satın almak üzere çağrıda bulunmakla yükümlüdür. Çağrı; adil bedel, süre ve usul bakımından Tebliğ’de öngörülen esaslara uygun olmalıdır. Adil bedelin belirlenmesinde borsa fiyatı, ağırlıklı ortalama, bağımsız değerleme ve edinim işlemindeki fiyat gibi ölçütler değerlendirilir.

Süre: 2 Aylık Kural

Fiili pay alım teklifi kural olarak yönetim kontrolünün elde edilmesinden itibaren 2 ay içinde tamamlanmalıdır. Bu süre içinde zorunlu çağrı yapılmazsa, yönetim kontrolünün elde edildiği payların oy hakları kendiliğinden askıya alınır. Bu yaptırım, çağrı yükümlülüğünün etkin biçimde uygulanmasını sağlar.

Muafiyet Halleri

II-26.1 sayılı Tebliğ; belirli hâllerde zorunlu çağrı yükümlülüğünden muafiyet imkânı öngörür. Muafiyet hâlleri arasında; pay sahipleri arasında yapılan özel sözleşmelerle yönetim kontrolünün genel kurulda onaylanarak elde edilmesi, grup içi yeniden yapılandırma, miras yoluyla intikal ve diğer sayılı hâller bulunur. Muafiyet başvurusu ve SPK’nın kararı ayrıca değerlendirilir.

Ortaklıktan Çıkarma ile İlişkisi

Zorunlu pay alım teklifi ve ortaklıktan çıkarma hakkı ayrı hukuki kurumlardır. Zorunlu çağrı, yönetim kontrolünün değişimi hâlinde tetiklenirken; ortaklıktan çıkarma hakkı, hakim ortağın belirli bir eşiğe ulaşması hâlinde doğar. İki kurum bir arada gündeme gelebilir. Ayrıntı için ortaklıktan çıkarma ve satma hakkı yazımıza bakabilirsiniz.

KAP Bildirim Yükümlülüğü ve Sorumluluk

Yönetim kontrolünün elde edilmesi ve pay alım teklifine ilişkin süreçler, halka açık şirketin Kamuyu Aydınlatma Platformu (KAP) üzerinden bildirim yükümlülüğünü doğurur. Ayrıntı için Kamuyu Aydınlatma Platformu (KAP) yazımıza bakınız. Yönetim kurulu sorumluluğu bakımından halka açık şirket YK sorumluluğu yazımıza bakabilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular

Zorunlu pay alım teklifi ne zaman doğar?
Halka açık ortaklığın yönetim kontrolünün doğrudan veya dolaylı olarak elde edilmesi hâlinde doğar. Yönetim kontrolü; sermaye ve/veya oy haklarında belirli eşiğe ulaşma veya yönetim kurulunun çoğunluğunu belirleme yetkisiyle tespit edilir.

Zorunlu çağrı yapılmazsa ne olur?
Fiili pay alım teklifi 2 ay içinde tamamlanmazsa, yönetim kontrolünün elde edildiği payların oy hakları kendiliğinden askıya alınır. Ayrıca SPK idari yaptırım uygulayabilir ve pay sahipleri bakımından zarar hâlinde hukuki sorumluluk gündeme gelebilir.

SPKn m.25 Zorunlu Pay Alım Teklifi Zorunluluğu

6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu’nun 25. maddesi uyarınca, halka açık ortaklıklarda yönetim kontrolünü sağlayan payları iktisap edenler, diğer ortaklara ait payları da satın almak üzere teklifte bulunmakla yükümlüdür. Bu düzenlemenin temel amacı, kontrol değişikliği hâlinde azınlık pay sahiplerine çıkış (exit) hakkı tanıyarak yatırımcıyı korumaktır. Yönetim kontrolünün doğrudan ya da dolaylı olarak elde edilmesi, zorunlu pay alım teklifi (mandatory tender offer) yükümlülüğünü doğurur.

Yönetim Kontrolü Eşiği: %50+1 ve Yönetim Kurulu Çoğunluğu

SPKn m.26 ve II-26.1 sayılı Pay Alım Teklifi Tebliği çerçevesinde yönetim kontrolü; oy haklarının doğrudan veya dolaylı olarak %50’sinden fazlasına sahip olunması ya da imtiyazlı paylar aracılığıyla yönetim kurulu üye sayısının salt çoğunluğunu seçme hakkının elde edilmesi olarak tanımlanır. Eşiğin aşılması, iktisabın gerçekleşmesini takiben belirli süre içinde Sermaye Piyasası Kurulu’na başvuru zorunluluğunu tetikler. Kontrolün konsolide bir grup tarafından elde edilmesi hâlinde de sorumluluk müteselsildir.

II-26.1 Sayılı Pay Alım Teklifi Tebliği ve Muafiyet Hâlleri

Sermaye Piyasası Kurulu tarafından yayımlanan II-26.1 sayılı Pay Alım Teklifi Tebliği, m.25’in uygulama esaslarını ayrıntılı şekilde düzenlemektedir. Tebliğ, belirli hâllerde Kurul’un zorunlu pay alım teklifi yükümlülüğünden muafiyet verebileceğini öngörür. Başlıca muafiyet hâlleri şunlardır: kolektif hâkimiyet ilişkisinin varlığı, kontrolün miras yoluyla veya eşler arası mal rejimi tasfiyesi nedeniyle intikali, ortaklığın birleşme veya bölünme işlemine taraf olması ve mali güçlük içindeki ortaklığın kurtarılması amacıyla gerçekleştirilen iktisaplar. Muafiyet talepleri, Kurul’un takdirine tabidir.

Teklif Fiyatının Belirlenmesi ve Süreç

II-26.1 sayılı Tebliğ m.15 uyarınca zorunlu pay alım teklifinde uygulanacak pay bedeli, aşağıdaki iki değerin yüksek olanından az olamaz: (i) yükümlülüğün doğduğu tarihten önceki son altı ay içinde oluşan günlük düzeltilmiş ağırlıklı ortalama borsa fiyatlarının aritmetik ortalaması, (ii) yükümlülüğün doğmasına yol açan pay iktisabında ödenen en yüksek fiyat. İmtiyazlı paylar bakımından ayrı bir değerleme yapılır. Teklif süresi kural olarak en az 10, en fazla 20 iş günü olup SPK onayı sonrasında ilan edilir. Bilgi formu, Kurul’a başvuru tarihinden itibaren incelenerek onaya bağlanır.

Gönüllü Pay Alım Teklifi ile Karşılaştırma

SPKn m.26 ve Tebliğ’de düzenlenen gönüllü pay alım teklifi, herhangi bir yasal zorunluluk olmaksızın ortaklık paylarının kısmen veya tamamen iktisabı amacıyla yapılan iradi bir tekliftir. Gönüllü teklifte fiyat serbestisi geniş olmakla birlikte, eşit işlem ilkesi ve şeffaflık esasları uygulanır. Zorunlu teklif ise kontrolün fiilen el değiştirmesine bağlı olarak kanuni bir yükümlülük şeklinde ortaya çıkar ve fiyat serbestisi Tebliğ’in emredici hükümleriyle sınırlıdır. Yönetim kurulu üyelerinin bu süreçteki yükümlülükleri hakkında halka açık şirket yönetim kurulu sorumluluğu incelemesi ilgili olabilir.

İdari Yaptırımlar ve Yönetim Kurulu Sorumluluğu

Zorunlu pay alım teklifi yükümlülüğünün ihlâli hâlinde SPKn m.103 çerçevesinde Sermaye Piyasası Kurulu tarafından idari para cezası uygulanabilir; ayrıca yükümlülüğe konu paylardan doğan oy hakkının kullanımı Kurul kararıyla sınırlandırılabilir. Yönetim kurulu üyeleri, bilgi formunun doğruluğu ve gerekli bildirimlerin yapılması bakımından müteselsil sorumluluk taşır. Ortaklıktan çıkarma ve satma haklarının SPKn m.27 kapsamındaki ilişkisi için ortaklıktan çıkarma hakkı ve satma hakkı yazımıza da bakılabilir. Süreçlerin işletilmesinde hukuki isabet, hem ihraççı hem de pay iktisap eden bakımından belirleyicidir.

✓ Bu yazı Zero-Fabrication kontrolünden geçirilmiştir: SPKn m.25, m.26, m.27, m.103 ve II-26.1 sayılı Pay Alım Teklifi Tebliği referansları mevzuat.gov.tr ve spk.gov.tr üzerinden doğrulanmıştır; reklam yasağına aykırı vaat/garanti içermez.