Konkordato Projesi Nasıl Hazırlanır? İİK m.285-286 Belgeler, Komiser ve Alacaklılar Toplantısı

Nakit akışı bozulan, ancak faaliyetlerini sürdürebilecek durumdaki borçlu için konkordato; borca batıklıktan iflasa geçmeden önce başvurulabilecek en kapsamlı koruma mekanizmasıdır. 7101 sayılı Kanun ile 15 Mart 2018 tarihinde iflasın ertelenmesi kurumu mülga edilmiş, yerine yeniden yapılandırılan konkordato hükümleri getirilmiştir. Adi konkordatoda başarı, dosyaya eklenen belgelerin niteliğine ve iyileştirme projesinin gerçekçiliğine bağlıdır. İcra ve İflas Kanunu m.285-286 hükümleri çerçevesinde hazırlanması zorunlu belgeler, süreç aktörleri ve alacaklılar toplantısında gerekli çoğunluk bu rehberde ele alınmıştır.

Konkordato Talebi ve İyileştirme Projesi — İİK m.285-286 Zorunlu Belgeler

İİK m.285 hükmü uyarınca borçların vadesi geldiğinde ödeyememe veya vadesi geldiğinde ödeyememe tehlikesi altındaki borçlu, vadesi gelmiş borçlarını ödeyebilmek veya muhtemel bir iflastan kurtulmak için asliye ticaret mahkemesine konkordato talebiyle başvurabilir. İflas talebinde bulunma yetkisi olanlar da borçlu aleyhine konkordato işleyişine başvurabilir. Görevli mahkeme borçlunun muamele merkezinin bulunduğu yer asliye ticaret mahkemesidir.

Talebin kabul edilebilmesi için yalnızca dilekçe yeterli değildir. İİK m.286 hükmü, borçlunun konkordato talebine eklemesi zorunlu belgeleri sınırlı sayıda saymıştır. Bu belgelerin herhangi birinin eksikliği veya yetersizliği geçici mühlet aşamasında talebin reddine yol açar. Zorunlu belgeler kısaca şunlardır:

• Konkordato ön projesi (iyileştirme projesi): Borçlunun borçlarını hangi oranda veya vadede ödeyeceğini, alacaklıların hangi oranda alacaklarından feragat edeceğini, ödemelerin yapılabilmesi için borçlunun mevcut malvarlığını satıp satmayacağını, işletmenin devamını sağlayabilmek için sermaye artırımı, kredi temini veya diğer finansal kaynakları nasıl kullanacağını gösterir.
• Borçlunun malvarlığının durumunu gösterir belgeler: Türk Ticaret Kanunu’na uygun düzenlenmiş son bilanço, gelir tablosu, nakit akım tablosu, ara bilançolar, olağan ve olağanüstü değerlere göre hazırlanmış mali durum tabloları.
• Alacaklılar listesi: Alacaklıların adı, soyadı veya ticaret unvanı, adresi, alacağın türü, miktarı, imtiyazlı olup olmadığı, rehinli olup olmadığı ve teminatının bulunup bulunmadığı gösterilir.
• Karşılaştırma tablosu: İyileştirme projesinin uygulanması hâlinde alacaklıların eline geçmesi muhtemel tutar ile borçlunun iflası hâlinde alacaklıların eline geçmesi muhtemel tutarın karşılaştırıldığı tablo.
• Bağımsız denetim kuruluşundan alınmış makul güvence raporu: İyileştirme projesinde yer alan tekliflerin gerçekleşmesinin kuvvetle muhtemel olduğunu gösterir olumlu görüş içeren rapor.

Belgelerin hepsi son tarihli, imzalı ve kaşeli olarak sunulur. Şirket için yönetim kurulu kararı, dilekçenin ekine eklenir. Eksik veya asılsız belge sunumu, mahkemenin süre vermesine değil, doğrudan talebin reddine yol açabilir. Uygulamada geçici mühlet aşamasında en sık karşılaşılan red gerekçesi, mali durum tablolarının olağanüstü değerlere göre hazırlanmamış olması ve makul güvence raporunun olumlu görüş içermemesidir.

Mali Durum Tablosu — Olağan Değer ve Olağanüstü Değer Ayrımı

İİK m.286/1-b hükmünün uygulama alanı; borçlunun defter tutmakla yükümlü olup olmamasına göre değişir. Ticari defter tutmakla yükümlü borçlular için standart mali tablolar (bilanço, gelir tablosu, nakit akım tablosu) yeterli değildir. Kanun, iki farklı esasa göre hazırlanmış ara bilançolar da talep eder:

• İşletmenin devamlılığı esasına göre ara bilanço: Şirket faaliyetini sürdürüyor kabul edilerek hazırlanır. Amortisman politikaları, stok değerlemesi, ticari alacakların iskonto edilmiş değerleri gibi kalemler kayıtlı değerleri üzerinden gösterilir. Bu tablo, iyileştirme projesinin fizibilitesini destekler.
• Muhtemel satış değerleri esasına göre ara bilanço (olağanüstü değer): Şirketin iflas etmesi ve varlıklarının kısa sürede paraya çevrilmesi hâlinde ulaşılabilecek değerleri gösterir. Genellikle piyasa değerinin altında kalır ve karşılaştırma tablosuna temel oluşturur.

Bu iki tablo, karşılaştırma tablosunun ana verisi olduğu için birbirinden farklı iki senaryoyu yansıtır. Alacaklıların, konkordatoyu iflasa tercih etmesi için işletmenin devamlılığı esasında elde edeceği tutarın, muhtemel satış değeri esasındakinin belirgin biçimde üzerinde olması gerekir. Aksi hâlde alacaklıların “iflasta daha çok alırım” beklentisiyle konkordato projesine ret oyu vermesi kaçınılmazdır.

Defter tutmakla yükümlü olmayan gerçek kişi borçlular için mali durum tabloları yerine gelirlerini, giderlerini, taşınır ve taşınmaz malvarlığını, banka hesaplarını ve tüm borçlarını gösterir cetveller sunulur. Ancak uygulamada gerçek kişi konkordatosu istisnadır; adi konkordato kurumu ağırlıklı olarak sermaye şirketleri tarafından işletilmektedir.

Alacaklılar Listesi ve Sıra Cetveli

İİK m.286/1-c uyarınca alacaklılar listesi, konkordato projesinin başarısı bakımından en kritik belgelerden biridir. Liste, yalnızca borçlunun bildiği alacakları değil; muhtemel, şartlı, vadesi gelmemiş ve dava konusu edilmiş alacakları da kapsar. Listede her alacaklı için şu bilgiler yer alır: alacaklının adı ve iletişim bilgileri, alacağın kaynağı (senet, faturalı satış, kredi sözleşmesi, iş sözleşmesi vb.), alacağın miktarı, para birimi, faiz durumu, teminat durumu ve varsa imtiyaz sıfatı.

Kamu alacakları (vergi ve prim borçları) da listede yer alır. İİK m.206 sıra cetvelindeki imtiyaz sıralamasına uygun düzenleme, hem karşılaştırma tablosu hesabında hem de alacaklılar toplantısında oy hakkının belirlenmesinde önem taşır. İşçilik alacakları birinci sırada, teminatlı alacaklar rehin kapsamında, kamu alacakları belirlenen sırada dikkate alınır. Adi alacaklıların proje kabul çoğunluğu, imtiyazlı alacaklardan ayrı hesaplanır.

Alacaklılar listesindeki eksiklik, konkordatonun tasdikini geciktirir. Komiser, alacaklıları ilanla davet ettikten sonra alacaklarını bildirenlerin taleplerini inceler ve alacaklılar listesini günceller; ancak borçlunun ilk listede gizlemeye çalıştığı alacakların ortaya çıkması, hem borçlunun dürüstlük yükümlülüğüne aykırılık oluşturur hem de projenin kabul şansını azaltır.

Bağımsız Denetim Raporu — Makul Güvence Kavramı ve KGK Sınırı

İİK m.286/1-e hükmü, iyileştirme projesindeki tekliflerin gerçekleşmesinin kuvvetle muhtemel olduğuna ilişkin bağımsız denetim raporu sunulmasını zorunlu tutar. Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurumu (KGK) tarafından yayımlanan Konkordato Talebine Eklenecek Belgeler Hakkında Yönetmelik, bu raporun makul güvence düzeyinde hazırlanmasını şart koşar. Rapor, ancak KGK tarafından yetkilendirilmiş bağımsız denetim kuruluşları tarafından düzenlenebilir.

Rapor içeriği; iyileştirme projesindeki gelir, gider ve nakit akış öngörülerinin dayandığı varsayımların makul olup olmadığını, satış tahminlerinin sektör verileriyle uyumunu, tahsilat sürelerinin gerçekçiliğini, sermaye artırımı taahhütlerinin somutluğunu ve finansal kaynakların temin edilebilirliğini değerlendirir. Denetçi olumsuz görüş bildirirse veya çekince koyarsa, mahkeme geçici mühlet vermez.

KGK düzenlemeleri uyarınca, ölçek eşiklerini aşan şirketler için özel değerlendirme raporu ek yükümlülük olarak gündeme gelebilir. Küçük ve mikro ölçekli işletmeler için uygulamada esneklik söz konusu olsa da makul güvence raporu tüm başvurucular için istisnasız aranan bir belgedir. Sermaye şirketlerinde Türk Ticaret Kanunu m.397 kapsamında bağımsız denetime tabi olma eşiği ile konkordato dosyasındaki makul güvence raporu farklı kurumlardır; şirket rutin denetime tabi olmasa dahi konkordato başvurusu için makul güvence raporu zorunludur.

Konkordato Komiseri — İİK m.287 Atanması ve m.290 Görevleri

Mahkeme belgeleri eksiksiz bularak talebi kabul ederse, İİK m.287 uyarınca üç ay süreli geçici mühlet verir ve aynı kararla bir veya daha fazla geçici konkordato komiseri görevlendirir. Geçici mühlet, borçlunun veya geçici komiserin talebiyle mahkemece en fazla iki ay daha uzatılabilir; toplam süre beş ayı geçemez. Alacaklı sayısı ve alacak miktarı dikkate alınarak üç komiserin de görevlendirildiği dosyalar mevcuttur.

İİK m.290 uyarınca komiserin başlıca görevleri şunlardır:

• Konkordato projesinin tamamlanmasına katkı sağlamak ve borçlunun ticari faaliyetlerine nezaret etmek.
• İİK m.291 kapsamında borçlunun mali durumunun düzeltilmesi veya alacaklıların anlaşması için gerekli tedbirleri almak.
• Alacaklıları ilanla davet ederek alacaklarını bildirmelerini sağlamak; bildirilen alacakları defterlere işlemek ve incelemek.
• Mahkemece belirlenecek periyotlarda ara raporlar sunmak; kesin mühletten sonra oluşan durumu ve borçlunun faaliyetlerini raporlamak.
• Alacaklılar toplantısına başkanlık etmek, projeyi müzakereye açmak, oy pusulalarını değerlendirmek ve toplantı tutanağını düzenlemek.
• Alacaklılar kurulu oluşturulmuşsa kurula rapor sunmak ve gerekli işlemleri yürütmek.

Komiser tarafsızdır; borçlunun avukatı gibi hareket edemez, alacaklıların vekili gibi hareket edemez. Görevini kötüye kullanan komiser hem cezai hem hukuki sorumluluğa muhatap olur. Komiserin atandığı dönemde borçlunun tasarruf yetkisi İİK m.297 uyarınca kısıtlıdır: mahkemenin izni olmaksızın rehin tesis edemez, kefil olamaz, taşınmazlarını ve işletmenin devamlı tesisatını devredemez veya takyit edemez; ivazsız tasarruflarda bulunamaz. Bu tür işlemler kesin hükümsüzdür ve komiser derhal mahkemeyi bilgilendirir.

Alacaklılar Toplantısı ve Projenin Kabulü Çoğunluğu — İİK m.301-302

Kesin mühletin verilmesi ve alacaklıların bildirim süresinin dolmasının ardından İİK m.301 uyarınca komiser, alacaklıları toplantıya çağırır. Toplantı, kesin mühlet süresi içinde yapılır. Alacaklıların toplantıda temsili avukat veya vekil aracılığıyla mümkündür; ancak imtiyazlı alacaklar, rehinli alacaklar ve konkordatodan etkilenmeyen alacaklar oy hakkı bakımından farklı muameleye tabidir.

İİK m.302/3 hükmü uyarınca konkordato projesi iki farklı çoğunluk seçeneğinden birinin gerçekleşmesi hâlinde kabul edilmiş sayılır:

• Birinci seçenek: Kaydedilmiş olan alacaklıların ve alacakların yarısını aşan çoğunluk tarafından imzalanması. Yani hem alacaklı sayısının yarısından fazlası hem de alacak miktarının yarısından fazlası projeyi onaylamalıdır.
• İkinci seçenek: Kaydedilmiş olan alacaklıların dörtte birini ve alacakların üçte ikisini aşan çoğunluk tarafından imzalanması. Alacaklı sayısı bakımından çeyrek yeterli olurken, alacak miktarı bakımından üçte iki (2/3) çoğunluk aranır.

Eski konkordato düzenlemesinde tek çoğunluk ölçütü mevcuttu; 7101 sayılı Kanun ile getirilen çift çoğunluk seçeneği, borçlunun büyük alacaklıyla anlaşabilirse küçük alacaklıların ret oyuna rağmen projeyi geçirebilmesine imkân tanır. Bu düzenleme, uygulamada büyük bankalarla anlaşmaya varılmış dosyaların konkordatoya erişimini kolaylaştırmıştır.

Toplantıda kabul edilen proje, mahkemenin tasdik kararıyla bağlayıcı hâle gelir. İİK m.305 kapsamında tasdik şartları arasında; proje bedelinin tasdik masraflarının karşılanması, imtiyazlı alacakların ödenmesinin teminat altına alınması, konkordato alacaklarının ödenmesinin güvence altına alınması ve mahkeme masrafları için avans yatırılması yer alır. Şartlar sağlanmazsa toplantıda kabul edilmiş olsa dahi mahkeme tasdiki reddeder.

Yargıtay 15. Hukuk Dairesi Yerleşik İçtihadı

Yargıtay 15. Hukuk Dairesi, konkordato uyuşmazlıklarında istikrarlı bir içtihat çizgisi ortaya koymuştur. Dairenin yerleşik yaklaşımına göre, konkordato talebinin kabulü ve mühlet verilmesi için sunulan belgelerin şeklî inceleme sınırında kalınamaz; iyileştirme projesinin fizibilitesi, makul güvence raporunun içeriği ve borçlunun geçmiş mali performansı bir bütün olarak değerlendirilmelidir. Alacaklıların iflas hâlinde elde edecekleri tutar ile konkordato projesinde elde edecekleri tutar arasındaki farkın alacaklılar aleyhine olması, projenin tasdikine engel oluşturur.

Daire içtihadında ayrıca; konkordato mühleti içinde borçlunun mali durumunun daha da kötüleştiği tespit edilirse İİK m.292 uyarınca kesin mühletin kaldırılması ve iflasın açılması gerektiği vurgulanmıştır. Kötüniyetli, gerçek olmayan ve iflastan kurtulmak amacıyla göstermelik hazırlanmış konkordato projelerinde koruma sağlanmaz.

Süreç Aktörleri ve Zamanlama — Özet Tablo

Konkordato dosyasında görev alan aktörler ve zamanlama şu şekildedir: Borçlu (talebi sunar, belgeleri hazırlar, komiserle işbirliği yapar); Geçici komiser (3+2 ay geçici mühlet döneminde nezaret eder); Konkordato komiseri (kesin mühletle atanır, en fazla 1 yıl + 6 ay uzatma ile görev yapar); Alacaklılar kurulu (mahkemece oluşturulur, komiseri denetler); Asliye ticaret mahkemesi (mühlet, uzatma, tasdik ve kaldırma kararlarını verir); Alacaklılar (alacaklarını bildirir, toplantıya katılır, projeyi oylar). Toplam süreç, geçici mühlet + kesin mühlet + tasdik aşamalarıyla 2 ila 2,5 yıla kadar uzayabilir.

Avukatla Görüşün: 0554 648 37 15WhatsApp Danışma

İlgili İcra Hukuku Rehberleri

Konkordato ve iflas hukuku alanındaki diğer rehberler için hub sayfamıza ve kardeş içeriklerimize göz atabilirsiniz:

• İcra Hukuku Ana Rehber Sayfası
• Geçici Mühlet ve Kesin Mühlet Farkı — Konkordato Süreci
• İflasın Ertelenmesi Mülga — 2018 Sonrası Yeni Konkordato ve 7101 Sayılı Kanun
• Konkordatoda Anonim Şirket Yönetim Kurulu Sorumluluğu

Sıkça Sorulan Sorular

Avukatla Görüşün: 0554 648 37 15WhatsApp Danışma