Nafaka, tarafların mali durumlarının değişmesi veya hakkaniyetin gerektirdiği hâllerde azaltılabilir (TMK m.176/4). Yoksulluk nafakası ise; yeniden evlenme, fiilen evli gibi yaşama, haysiyetsiz hayat sürme veya yoksulluğun ortadan kalkması hâllerinde kaldırılır (TMK m.176/3).
Aile hukukunda verilen her karar yıllarca etkisini sürdürür. Dosyanıza özel destek alın.
📞 Hemen Arayın💬 WhatsApp… AİLE MAHKEMESİ’NE
DAVACI: [Ad Soyad] (T.C. [—]) — nafaka borçlusu, [Adres]
VEKİLİ: Av. [Ad Soyad]
DAVALI: [Ad Soyad] (T.C. [—]) — nafaka alacaklısı, [Adres]
KONU: … Aile Mahkemesi’nin …/…/20… tarih, 20…/……… E. – 20…/……… K. sayılı kararıyla hükmedilen aylık … TL [yoksulluk/iştirak] nafakasının AZALTILMASI [veya KALDIRILMASI] talebidir.
AÇIKLAMALAR:
1. MEVCUT DURUM
Taraflar … Aile Mahkemesi’nin yukarıda numarası yazılı kararıyla boşanmışlardır. Anılan kararla müvekkil aleyhine aylık … TL [yoksulluk/iştirak] nafakasına hükmedilmiş; karar …/…/20… tarihinde kesinleşmiştir.
2. AZALTMA SEBEPLERİ (TMK m.176/4) [Dosyanıza uygun olanı seçiniz]
a) Müvekkilin geliri ciddi biçimde azalmıştır. Müvekkil, karar tarihinde [işyeri]’nde … TL gelirle çalışmakta iken; …/…/20… tarihinde işten çıkarılmış / işyeri kapanmış / gelirinde ciddi düşüş yaşanmıştır. Hâlen [işsiz / aylık … TL gelir elde etmektedir]. (Ekte: SGK işten ayrılış bildirgesi, maaş bordroları, işsizlik ödeneği belgesi, vergi kayıtları.)
b) Müvekkilin sağlık durumu bozulmuştur. Müvekkil, [hastalık] nedeniyle çalışma gücünü [kısmen/tamamen] yitirmiştir; düzenli tedavi ve ilaç gideri bulunmaktadır. (Ekte: sağlık kurulu raporu, tedavi belgeleri, ilaç faturaları.)
c) Müvekkilin bakım yükümlülükleri artmıştır. Müvekkil …/…/20… tarihinde yeniden evlenmiş ve bu evlilikten … çocuğu olmuştur. Ayrıca [bakıma muhtaç ebeveyn] bakım yükümlülüğü bulunmaktadır. (Ekte: nüfus kaydı, evlenme cüzdanı, sağlık raporu.)
d) Davalının ekonomik durumu iyileşmiştir. Davalı, karar tarihinde çalışmamakta iken; hâlen [işyeri/kurum]’da … TL gelirle çalışmaktadır / [taşınmaz, araç, miras] edinmiştir. (Delil: SGK kayıtları, tapu ve araç sorgusu, ticaret sicil kaydı — celbi talep olunur.)
3. KALDIRMA SEBEPLERİ (TMK m.176/3) [Yalnızca yoksulluk nafakası için]
a) Davalı yeniden evlenmiştir. Davalı, …/…/20… tarihinde [Ad Soyad] ile evlenmiştir. TMK m.176/3 uyarınca, nafaka alacaklısının yeniden evlenmesi hâlinde yoksulluk nafakası kendiliğinden sona erer. (Ekte: nüfus kayıt örneği.)
b) Davalı, evlenme olmaksızın fiilen evli gibi yaşamaktadır. Davalı, …/…/20… tarihinden bu yana [Ad Soyad] ile [adres] adresinde fiilen evli gibi birlikte yaşamaktadır. Yargıtay’ın yerleşik içtihadına göre, resmî evlilik olmaksızın başka bir kişiyle sürekli ve ortak hayat süren nafaka alacaklısı, nafaka hakkını kaybeder. (Delil: tanık beyanları, adres kayıtları, sosyal medya paylaşımları, tespit tutanağı, kolluk araştırması.)
c) Davalının yoksulluğu ortadan kalkmıştır. Davalı, hâlen düzenli gelir elde etmekte olup yoksulluk hâli sona ermiştir. (Delil: SGK kayıtları, banka hareketleri, tapu sorgusu.)
HUKUKİ SEBEPLER: TMK m.4, m.175, m.176/3, m.176/4, m.331; HMK ve ilgili mevzuat.
DELİLLER: Boşanma ilamı, SGK işten ayrılış bildirgesi, maaş bordroları, vergi ve ticari kayıtlar, sağlık kurulu raporu, nüfus kayıt örneği, davalının SGK/tapu/araç kayıtları, adres kayıt sistemi sorgusu, tanık beyanları, sosyal ve ekonomik durum araştırması ve her türlü yasal delil.
SONUÇ ve TALEP: Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1) Davanın KABULÜ ile, hâlen aylık … TL olan nafakanın dava tarihinden geçerli olmak üzere aylık … TL‘ye AZALTILMASINA,
2) [Alternatif olarak:] TMK m.176/3’te sayılan sebeplerin gerçekleşmesi nedeniyle nafakanın tamamen KALDIRILMASINA,
3) Yargılama gideri ve vekâlet ücretinin davalıya yükletilmesine
karar verilmesini vekâleten arz ve talep ederiz.
Tarih: …/…/20…
Davacı Vekili
Av. [Ad Soyad] — İmza
Azaltma mı, Kaldırma mı? İki Farklı Dava
| AZALTMA (TMK m.176/4) | KALDIRMA (TMK m.176/3) | |
|---|---|---|
| Sebep | Mali durumların değişmesi veya hakkaniyet | Kanunda sayılan hâller |
| Hangi nafaka? | Yoksulluk ve iştirak | Yalnızca yoksulluk |
| Sonuç | Miktar düşer | Nafaka tamamen sona erer |
⚠️ İştirak nafakası KALDIRILAMAZ. Çocuk için nafaka, çocuğun hakkıdır ve kamu düzenine ilişkindir. Yalnızca azaltılabilir — ve o da ancak koşulların değişmesi hâlinde. İştirak nafakası, çocuk ergin olduğunda sona erer; ancak çocuğun eğitimi devam ediyorsa TMK m.328/2 uyarınca eğitim süresince devam edebilir.
Yoksulluk nafakasının kaldırılma sebepleri (TMK m.176/3):
- Yeniden evlenme → nafaka kendiliğinden sona erer
- Taraflardan birinin ölümü → kendiliğinden sona erer
- Evlenme olmaksızın fiilen evli gibi yaşama → mahkeme kararıyla kaldırılır
- Haysiyetsiz hayat sürme → mahkeme kararıyla kaldırılır
- Yoksulluğun ortadan kalkması → mahkeme kararıyla kaldırılır
“Fiilen Evli Gibi Yaşama” — En Çok Kullanılan Sebep
Uygulamada nafaka kaldırma davalarının çoğu bu iddiaya dayanır.
Yargıtay’ın yerleşik içtihadına göre; nafaka alacaklısı, resmî evlilik olmaksızın başka bir kişiyle sürekli ve ortak hayat sürüyorsa, yoksulluk nafakası hakkını kaybeder. Gerekçe: bu kişi artık başka bir kişiden destek görmektedir ve “yoksulluk” hâli sona ermiştir.
⚠️ İspat zordur ve ciddiye alınmalıdır. Mahkeme, geçici bir ilişkiyi değil; süreklilik arz eden, evlilik benzeri ortak yaşamı arar.
Kabul edilen deliller:
- Tanık beyanları (komşular, apartman görevlisi) — en güçlü delil
- Adres kayıt sistemi sorgusu (aynı adreste kayıtlı olma)
- Sosyal medya paylaşımları
- Kolluk araştırması / tespit tutanağı
- Fatura ve abonelik kayıtları
Sınır: Delil toplarken özel hayatın gizliliğini ihlal etmeyin. Hukuka aykırı yolla elde edilen deliller (izinsiz kayıt, takip cihazı, konuta gizlice girme) hem hükme esas alınmaz hem de hakkınızda suç duyurusuna konu olabilir. Delilleri hukuka uygun yollarla ve avukatınız aracılığıyla toplayın.
⚠️ Protokolde Kabul Ettiğiniz Nafakayı Azaltmak Zordur
Anlaşmalı boşanma protokolünde kendi iradenizle yüksek bir nafaka kabul ettiyseniz, sonradan azaltmak çok daha zordur.
Yargıtay uygulamasına göre; sırf boşanmayı sağlayabilmek için, bilerek ve isteyerek mali gücünün üzerinde bir yükümlülüğü protokolle üstlenen kişinin, sonradan bu yükümlülüğün kaldırılması ya da azaltılması yönünde talepte bulunması, dürüstlük kuralı (TMK m.2) ve sözleşmeye bağlılık ilkeleriyle bağdaşmaz.
Pratik sonuç: “Yeter ki boşanayım” diyerek ödeyemeyeceğiniz bir nafakayı kabul etmeyin. Protokolü imzalamadan önce mutlaka avukatınıza danışın.
Ancak: Protokolden sonra gerçekten öngörülemeyen ve esaslı bir değişiklik olmuşsa (ağır hastalık, iş kazası, iflas), azaltma talep edilebilir. Buradaki eşik, normal azaltma davalarından daha yüksektir.
Azaltma Davasını Kazandıran ve Kaybettiren Deliller
✅ Güçlü deliller:
- SGK işten ayrılış bildirgesi — işsizliği objektif olarak kanıtlar
- Sağlık kurulu raporu — çalışma gücü kaybını gösterir
- Vergi ve ticari kayıtlar — gelir düşüşünü belgeler
- Yeni doğan çocuğun nüfus kaydı — artan bakım yükümlülüğü
- Davalının yeni gelir kaynakları (SGK, tapu, araç sorgusu — mahkemeden celbini isteyin)
❌ Zayıf / işe yaramayan iddialar:
- “Kendi isteğimle işten ayrıldım.” Gelir kaybına kendi iradenizle sebep olduysanız, bu azaltma gerekçesi sayılmaz. Mahkeme, nafakadan kurtulma amacı görebilir.
- “Zaten çok ödüyorum.” Soyut şikâyet; koşullarda değişiklik gerekir.
- “Yeni sevgilim var, masrafım arttı.” Resmî olmayan ilişkiler bakım yükümlülüğü doğurmaz.
Hüküm zamanı: Azaltma kararı da kural olarak dava tarihinden itibaren geçerli olur. Geçmişe dönük iade istenemez.
📖 İlgili Rehberler
Sık Sorulan Sorular
Nafaka hangi hâllerde azaltılır?
Tarafların mali durumlarının değişmesi veya hakkaniyetin gerektirdiği hâllerde (TMK m.176/4). Gelir düşüşü, işsizlik, sağlık sorunu, artan bakım yükümlülükleri veya alacaklının durumunun iyileşmesi azaltma sebebidir.
Yoksulluk nafakası hangi hâllerde kalkar?
Yeniden evlenme veya taraflardan birinin ölümü hâlinde kendiliğinden; evlenme olmaksızın fiilen evli gibi yaşama, haysiyetsiz hayat sürme veya yoksulluğun ortadan kalkması hâlinde mahkeme kararıyla kaldırılır (TMK m.176/3).
İştirak nafakası kaldırılabilir mi?
Hayır. Çocuk için nafaka çocuğun hakkıdır ve kamu düzenine ilişkindir; yalnızca azaltılabilir. Çocuk ergin olduğunda sona erer; ancak eğitimi devam ediyorsa TMK m.328/2 uyarınca devam edebilir.
Kendi isteğimle işten ayrıldım, nafaka azalır mı?
Kural olarak hayır. Gelir kaybına kendi iradenizle sebep olduysanız bu azaltma gerekçesi sayılmaz; mahkeme nafakadan kurtulma amacı görebilir.
Protokolde kabul ettiğim nafakayı azaltabilir miyim?
Zordur. Yargıtay uygulamasına göre, sırf boşanmayı sağlamak için bilerek mali gücünün üzerinde yükümlülük üstlenen kişinin sonradan azaltma talebi dürüstlük kuralıyla bağdaşmaz. Ancak öngörülemeyen esaslı değişiklikler (ağır hastalık, iflas) değerlendirilebilir.
Fiilen evli gibi yaşama nasıl ispatlanır?
Tanık beyanları, adres kayıt sistemi sorgusu, sosyal medya paylaşımları ve kolluk araştırması kullanılabilir. Delillerin hukuka uygun yolla toplanması şarttır; hukuka aykırı deliller hükme esas alınmaz.
Ankara aile ve boşanma avukatı kadromuz; velayet, nafaka ve mal paylaşımı süreçlerinde yanınızda.
📞 Hemen Arayın💬 WhatsApp
