Mükerrir Kime Denir? Tekerrür ve İnfaza Etkisi (TCK 58)

Bir kişinin daha önce ceza almasına rağmen yeniden suç işlemesi, hukukta özel bir sonuç doğurur. Bu duruma tekerrür, kişiye de mükerrir denir. Tekerrürün en çok merak edilen yönü, cezanın infazını nasıl etkilediğidir. Bu yazıda konuyu yalın biçimde açıklıyoruz.

Mükerrir ve Tekerrür Nedir?

Türk Ceza Kanunu’nun 58. maddesine göre tekerrür; daha önce işlediği bir suçtan dolayı kesinleşmiş bir mahkûmiyeti bulunan kişinin, yeniden suç işlemesidir. Bu kişiye mükerrir denir. Kanun, suç işlemeye devam eden kişilere karşı daha caydırıcı bir infaz rejimi öngörmüştür.

Tekerrür Cezayı Artırır mı?

Önemli bir nokta: tekerrür, verilen cezanın süresini doğrudan artırmaz. Yani hâkim, yeni suç için kanundaki cezayı belirler; tekerrür yüzünden bu ceza miktarı yükselmez. Tekerrürün asıl etkisi infaz aşamasında ortaya çıkar.

İnfaza Etkisi: Koşullu Salıverilme Uzar

Tekerrür hâlinde hükümlü, mükerrirlere özgü infaz rejimine tabi tutulur. Bunun başlıca sonucu, koşullu salıverilme için cezaevinde geçirilmesi gereken sürenin artmasıdır:

• Normalde adi suçlarda cezanın yarısı (1/2) çekildiğinde koşullu salıverilme mümkünken, birinci tekerrürde bu oran üçte ikiye (2/3) yükselir.
• İkinci tekerrürde oran dörtte üçe (3/4) çıkar.
• Ayrıca koşullu salıverildikten sonra da hükümlü, mükerrirlere özgü denetim süresine tabi olur.

Süre Sınırı: Her Zaman Tekerrür Olmaz

Tekerrür süresiz değildir. Önceki mahkûmiyetin infazından itibaren belirli bir süre geçmişse, yeni suç tekerrür sayılmaz. Bu süre; önceki ceza beş yıldan fazlaysa beş yıl, beş yıl ve daha az hapis ya da adli para cezası ise üç yıldır. Bu süreler dolduktan sonra işlenen suça tekerrür hükümleri uygulanmaz.

Adli Para Cezası ve Çocuklar

Bazı önemli istisnalar vardır. Adli para cezaları bakımından tekerrür hükümleri uygulanmaz. Ayrıca suçu işlediği sırada on sekiz yaşından küçük olanlar (çocuklar) hakkında da tekerrür hükümleri uygulanamaz. Bu, çocukların korunmasına yönelik bir düzenlemedir.

Kasıt-Taksir Ayrımı

Tekerrürün uygulanmasında, suçların kasten mi yoksa taksirle mi işlendiğine de bakılır. Kanun, kasıtlı suçlar ile taksirli suçlar arasında ayrım yapar; bir taksirli suçtan sonra işlenen kasıtlı suç ya da tersi durumlarda tekerrür hükümlerinin uygulanıp uygulanmayacağı buna göre değerlendirilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Mükerrir kime denir?

Daha önce işlediği bir suçtan kesinleşmiş mahkûmiyeti bulunmasına rağmen yeniden suç işleyen kişiye mükerrir denir; bu duruma tekerrür denir (TCK 58).

Tekerrür cezayı artırır mı?

Hayır, verilen cezanın süresini doğrudan artırmaz. Tekerrürün etkisi infaz aşamasında ortaya çıkar; koşullu salıverilme için cezaevinde kalınması gereken süreyi uzatır.

Tekerrürün infaza etkisi nedir?

Hükümlü mükerrirlere özgü infaz rejimine tabi olur. Koşullu salıverilme oranı birinci tekerrürde 2/3’e, ikinci tekerrürde 3/4’e yükselir ve salıverilme sonrası özel denetim uygulanır.

Her suç tekerrür sayılır mı?

Hayır. Önceki ceza 5 yıldan fazlaysa 5 yıl, 5 yıl ve altı hapis veya adli para cezası ise 3 yıl geçmişse yeni suç tekerrür sayılmaz.

Çocuklara tekerrür uygulanır mı?

Hayır. Suçu işlediği sırada on sekiz yaşından küçük olanlara tekerrür hükümleri uygulanmaz. Ayrıca adli para cezaları bakımından da tekerrür uygulanmaz.