Kambiyo Senetlerine Özgü İflas Yolu (İİK 171-176)

Alacağı çek, bono veya poliçeye bağlı olan alacaklı, iflasa tabi borçlusu için kambiyo senetlerine özgü iflas yoluna başvurabilir. İcra dairesi senedin kambiyo vasfını ve vadesini inceledikten sonra ödeme emri gönderir; borçlu beş gün içinde itiraz/şikayetini bildirmezse alacaklı asliye ticaret mahkemesinden iflas isteyebilir (İİK m. 171-173).

Bu Yola Kimler ve Hangi Şartla Başvurabilir?

Bu yola başvurabilmek için alacağın bir kambiyo senedine (poliçe, bono veya çek) bağlı olması şarttır (İİK m. 167/1); başka kıymetli evraka dayanılarak bu yol kullanılamaz. Borçlunun ayrıca iflasa tabi (tacir, ticaret şirketi vb.) olması gerekir. Alacaklı için bu yol zorunlu değildir; dilerse kambiyo senetlerine mahsus haciz yoluna veya genel iflas yoluna da başvurabilir. Alacak rehinle teminat altına alınmış olsa bile, önce rehne başvurma zorunluluğu yoktur (m. 45/3).

Takip Talebi ve İcra Dairesinin İncelemesi

Alacaklı, takip talebine senedin aslını (gerekiyorsa protesto belgesini) ekleyerek yetkili icra dairesine başvurur. İcra dairesi; senedin aslının eklenip eklenmediğini, senedin kambiyo senedi niteliğinde olup olmadığını, vadesinin gelip gelmediğini ve alacaklının yetkili hamil olup olmadığını inceler.

İflas Ödeme Emri (İİK m. 171)

Şartlar uygunsa icra dairesi, borçluya senet örneğiyle birlikte bir iflas ödeme emri gönderir. Ödeme emrinde; borcun ve masrafların beş gün içinde ödenmesi; kambiyo senedine ve borca ilişkin her türlü itiraz ve şikayetin beş gün içinde dilekçeyle icra dairesine bildirilmesi; aksi takdirde alacaklının asliye ticaret mahkemesinden iflasa karar verilmesini isteyebileceği ihtar olunur.

İtiraz, Şikayet ve Sonuçları (İİK m. 172-173)

Borçlu beş gün içinde itiraz veya şikayetini, alacaklı sayısından bir fazla dilekçeyle icra dairesine bildirir; bir nüsha alacaklıya tebliğ edilir (m. 172). İtiraz sebebi bildirme zorunluluğu yoktur ve borçlu açacağı iflas davasında bu sebeplerle bağlı değildir. İtiraz üzerine iflas takibi durur; alacaklı asliye ticaret mahkemesinden itirazın/şikayetin kaldırılmasını ve iflası ister (m. 174). Hiç itiraz/şikayet edilmezse ödeme emri kesinleşir ve alacaklı ticaret mahkemesinden iflas isteyebilir (m. 173/1). Borçlu gecikmiş itirazda da bulunabilir (m. 173/4).

Haciz Yolundan Önemli Bir Fark

Kambiyo senetlerine mahsus haciz yolunda itiraz, beş gün içinde doğrudan icra mahkemesine yapılır. İflas yolunda ise itiraz/şikayet beş gün içinde icra dairesine verilir; itirazın kaldırılması ve iflas talebi sonra asliye ticaret mahkemesinde görülür. Ayrıca borçlunun kambiyo/borç dışındaki şikayetleri ile alacaklının şikayetleri genel hükümlere (m. 16) tabidir: süre yedi gün, merci icra mahkemesidir.

İflas Kararı Aşaması

Takip kesinleştikten sonraki aşama, genel iflas yolundaki gibidir: asliye ticaret mahkemesi iflas talebini ilan eder, diğer alacaklılara on beş günlük süre tanınır ve gerekiyorsa depo kararı verilir. Depo edilmezse borçlunun iflasına karar verilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Kambiyo senetlerine özgü iflas yolu nedir?

Alacağı çek, bono veya poliçeye bağlı olan alacaklının, iflasa tabi borçlusu için başvurabileceği özel bir iflas takip yoludur (İİK m. 167, 171 vd.).

Ödeme emrine itiraz süresi nedir ve nereye yapılır?

Borçlu, ödeme emrinin tebliğinden itibaren beş gün içinde itiraz veya şikayetini dilekçeyle icra dairesine bildirir (m. 172). Bu, haciz yolundaki icra mahkemesine itirazdan farklıdır.

İtiraz edilirse ne olur?

İtiraz üzerine iflas takibi durur; alacaklı asliye ticaret mahkemesinden itirazın/şikayetin kaldırılmasını ve borçlunun iflasını ister (m. 174).

Bu yola başvurmak zorunlu mu?

Hayır. Alacaklı dilerse kambiyo senetlerine mahsus haciz yoluna veya genel iflas yoluna da başvurabilir. Bu yol için alacağın kambiyo senedine bağlı olması şarttır.

Rehinli alacakta önce rehne başvurmak gerekir mi?

Hayır. Kambiyo senedine bağlı alacak rehinle de teminat altına alınmış olsa, önce rehne başvurma zorunluluğu yoktur (m. 45/3).

Haciz yolu ile iflas yolu arasındaki temel fark nedir?

Haciz yolunda itiraz icra mahkemesine, iflas yolunda ise icra dairesine yapılır; iflas yolunda itirazın kaldırılması ve iflas talebi asliye ticaret mahkemesinde görülür.