İnfaz Düzenlemesinde Suç Tarihi Neden Bu Kadar Önemli?

İnfaz hukukunda çok sık duyulan bir soru var: “Aynı suçtan aynı cezayı alan iki kişi neden farklı zamanlarda tahliye oluyor?” Cevabın anahtarı çoğu zaman tek bir unsurda gizli: suçun işlendiği tarih. Bu yazıda bunun nedenini yalın biçimde açıklıyoruz.

Suç Tarihi Neden Belirleyici?

İnfaz süreleri (koşullu salıverilme oranı, denetimli serbestlik süresi gibi) yıllar içinde çıkan kanunlarla değişmiştir. Bu kanunların çoğu, belirli bir tarihten önce işlenen suçlar için farklı (genellikle daha lehe) kurallar öngörür. Bu nedenle hükümlünün hangi kurala tabi olacağını belirlemek için, suçun ne zaman işlendiğine bakılır.

30 Mart 2020 Ölçütü

Bu alanda en bilinen ölçüt 30 Mart 2020 tarihidir. 2020 yılında yürürlüğe giren düzenleme (7242 sayılı Kanun), 5275 sayılı Kanun’un geçici 6. maddesiyle önemli bir ayrım getirdi:

• 30 Mart 2020’den önce işlenen ve istisna kapsamında olmayan suçlarda, denetimli serbestlik süresi kural olarak üç yıl olarak uygulanır.
• 30 Mart 2020’den sonra işlenen suçlarda ise denetimli serbestlik süresi genel kurala (bir yıl) tabidir.

Üstelik bu, suçun işlenme tarihiyle ilgilidir; mahkûmiyetin daha sonra kesinleşmesi sonucu değiştirmez. Yani suç 30 Mart 2020’den önce işlenmişse, dava yıllar sonra bitse bile lehe düzenlemeden yararlanılabilir.

Bir Örnekle Açıklayalım

İki kişinin de aynı suçtan aynı miktarda hapis cezası aldığını düşünelim. Biri suçu 2019’da, diğeri 2022’de işlemiş olsun. 2019’da işleyen kişi (istisna kapsamında değilse) üç yıllık denetimli serbestlikten yararlanabilirken, 2022’de işleyen kişi bir yıllık süreye tabidir. Sonuç olarak, cezaları aynı olsa da farklı tarihlerde tahliye olurlar.

İstisna Suçlara Dikkat

Bu lehe düzenlemeler her suç için geçerli değildir. Kasten öldürme, cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar, terör ve uyuşturucu ticareti gibi suçlar istisna tutulmuştur. Bu suçlarda, suç tarihi ne olursa olsun denetimli serbestlik süresi bir yıl olarak uygulanır ve infaz oranları daha ağırdır.

Lehe Kanun İlkesi

Ceza hukukunun temel ilkelerinden biri, failin lehine olan kanunun uygulanmasıdır. Birden fazla düzenlemenin söz konusu olduğu durumlarda, hükümlünün durumu her bir düzenlemeye göre ayrı ayrı hesaplanır ve hangisi daha lehine ise o uygulanır. Bu hesaplamayı infaz savcılığı müddetname düzenlerken yapar.

Sıkça Sorulan Sorular

İnfazda suç tarihi neden önemli?

İnfaz süreleri yıllar içinde değişen kanunlarla belirlenir ve bu kanunlar genellikle belirli bir tarihten önce işlenen suçlara farklı kurallar uygular. Bu yüzden hangi kuralın geçerli olacağı suç tarihine göre belirlenir.

30 Mart 2020’nin önemi nedir?

7242 sayılı Kanun’la, 30 Mart 2020’den önce işlenen ve istisna olmayan suçlarda denetimli serbestlik süresi 3 yıl; bu tarihten sonra işlenenlerde ise genel kural olan 1 yıl olarak uygulanır.

Mahkûmiyet sonradan kesinleşirse ne olur?

Belirleyici olan suçun işlenme tarihidir. Suç 30 Mart 2020’den önce işlenmişse, dava sonradan bitse bile lehe düzenlemeden yararlanılabilir.

Her suçta 3 yıl denetimli serbestlik var mı?

Hayır. Kasten öldürme, cinsel suçlar, terör ve uyuşturucu ticareti gibi istisna suçlarda süre, suç tarihi ne olursa olsun 1 yıldır ve infaz oranları daha ağırdır.

Lehe kanun nasıl belirlenir?

Hükümlünün durumu her düzenlemeye göre ayrı hesaplanır ve hangisi daha lehineyse o uygulanır. Bu hesabı infaz savcılığı müddetname düzenlerken yapar.