DASK – Zorunlu Deprem Sigortası: Kapsam, Hasar ve Tazminat

DASK (Zorunlu Deprem Sigortası), 6305 sayılı Afet Sigortaları Kanununa dayanır ve belediye sınırları içindeki meskenler için yaptırılması zorunludur; depremin ve deprem kaynaklı yangın, infilak, tsunami ve yer kaymasının binada yarattığı maddi zararları karşılar. DASK; ev eşyasını, enkaz kaldırmayı, kira kaybını ve manevi tazminatı karşılamaz. Tazminat, hasar tespitinin tamamlanmasının ardından en geç otuz gün içinde ödenir. Bu rehberde DASK kapsamını, hasar sürecini ve hak kaybı hâllerini açıklıyoruz.

DASK nedir, hangi kanuna dayanır?

Zorunlu Deprem Sigortası, belediye sınırları içinde kalan meskenleri deprem riskine karşı güvence altına almak için geliştirilmiş bir sistemdir ve 9/5/2012 tarihli 6305 sayılı Afet Sigortaları Kanununa dayanır. Sigortayı, Doğal Afet Sigortaları Kurumu (DASK) yürütür; poliçeler DASK nam ve hesabına yetkili sigorta şirketleri ve acenteleri aracılığıyla düzenlenir. Kanunun amacı, deprem sonrası sigortalıların maddi kayıplarını belirli bir teminat dahilinde karşılamaktır.

Hangi binalar için zorunludur, hangileri kapsam dışıdır?

6305 sayılı Kanunun 10. maddesine göre zorunlu deprem sigortasına tabi olanlar: 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu kapsamındaki bağımsız bölümler; tapuya kayıtlı ve özel mülkiyete tabi taşınmazlar üzerinde mesken olarak inşa edilmiş binalar; bu binaların içinde yer alan ticarethane, büro ve benzeri amaçlarla kullanılan bağımsız bölümler; doğal afetler nedeniyle devlet tarafından yaptırılan veya verilen kredi ile yapılan meskenlerdir.

Kapsam dışında kalan başlıca binalar ise şunlardır: kamu konutları ve kamu hizmet binaları; köy nüfusuna kayıtlı kişilerce köy yerleşik alanlarında yapılan binalar; tamamı ticari veya sınai amaçla kullanılan binalar; projesi bulunmayan ve mühendislik hizmeti görmemiş binalar; kaçak yapılar; taşıyıcı sistemi olumsuz etkileyecek şekilde tadil edilmiş binalar ve yetkili kurumlarca yıkılmasına karar verilen binalar.

DASK neyi karşılar, neyi karşılamaz?

DASK; depremin doğrudan neden olduğu maddi zararlar ile deprem sonucu meydana gelen yangın, infilak, tsunami (dev dalga) ve yer kaymasının sigortalı binada yol açtığı hasarları karşılar. Teminat, binanın taşıyıcı ve tamamlayıcı kısımlarını kapsar: temeller, ana duvarlar, bağımsız bölümleri ayıran ortak duvarlar, bahçe ve istinat duvarları, tavan ve tabanlar, merdivenler, asansörler, sahanlıklar, koridorlar, çatılar ve bacalar. Arsa değeri teminat dışıdır.

Buna karşılık DASK aşağıdakileri karşılamaz: ev eşyaları, enkaz kaldırma masrafları, kira kaybı, iş durması, alternatif konaklama (barınma) giderleri, bedensel zararlar ve manevi tazminat talepleri. Bu ihtiyaçlar için sigorta şirketlerinden isteğe bağlı (ihtiyari) konut sigortası yaptırmak gerekir. Bu nedenle DASK, deprem güvencesinin temelini oluşturur ancak tek başına tüm zararları kapsamaz.

Teminat tutarı, muafiyet ve ihtiyari deprem sigortası

Zorunlu deprem sigortasının azami teminat tutarı ile tarife ve talimatları, 6305 sayılı Kanunun 13. maddesi uyarınca her yıl Bakan tarafından belirlenir ve Resmî Gazetede yayımlanır. Bu nedenle azami teminat tutarı her yıl güncellenen, sabit olmayan bir rakamdır; güncel tutarı DASK kaynaklarından teyit etmek gerekir. Teminat belirlenirken binanın yeniden inşa maliyeti (arsa değeri hariç) esas alınır. Her hasarda sigorta bedelinin yüzde ikisi oranında tenzili muafiyet uygulanır; muafiyet açısından her 72 saatlik dönemde meydana gelen hasarlar tek bir hasar sayılır. Meskenin değeri azami teminatı aşıyorsa, aşan kısım için sigorta şirketlerinden ihtiyari deprem sigortası yaptırılabilir.

Hasar bildirimi ve tazminat süreci

Deprem sonrası hasarınızı, DASK’ın ilan ettiği ihbar kanalları üzerinden bildirmeniz gerekir. 6305 sayılı Kanuna göre, zorunlu deprem sigortası bulunan ve hasar gören binalara ilişkin tazminat, gerekli bilgi ve belgeler ile hasar tespitinin tamamlanmasının ardından en geç otuz gün içinde ödenir. Deprem sonrası, esasları Bakanlıkça belirlenmek üzere sigortalılara avans ödemesi yapılması da mümkündür. Deprem sonucu tam hasar meydana gelirse, tazminatın ödenmesiyle birlikte teminat sona erer; kısmi hasarda sigorta bedeli, ödenen tazminat kadar azalır.

Eksik beyan ve tazminat hakkının kaybı

Zorunlu deprem sigortası beyan esasına dayanır. Konutun brüt yüzölçümü veya yapı tarzı poliçede gerçeğe aykırı (örneğin düşük metrekare) gösterilmişse, Genel Şartların C.2 maddesi uyarınca hasar ödemesi, alınan prim ile alınması gereken primin oranlanmasıyla yeniden hesaplanır; sonuçta oransal (eksik) tazminat alınır. Ayrıca 6305 sayılı Kanunun 12. maddesine göre, hasarın binanın projeye aykırı ve taşıyıcı sistemi olumsuz etkileyecek biçimde tadil edilmesi nedeniyle ortaya çıktığı tespit edilirse, malik sigortadan tazminat alma hakkını kaybeder.

DASK, ödediği tazminat tutarınca hukuken sigortalının yerine geçer (halefiyet). DASK tahkim sistemine üyedir; sigortaya ilişkin şikayet ve bilgi taleplerinde sigorta şirketi, başvurunun kendisine ulaşmasından itibaren 15 iş günü içinde yanıt vermek zorundadır. Hasar tespiti ve eksik ödeme uyuşmazlıkları teknik konular içerdiğinden, ret veya eksik ödeme hâlinde bir avukattan destek almak yerinde olur.

Sıkça Sorulan Sorular

DASK (zorunlu deprem sigortası) hangi binalar için zorunludur?

6305 sayılı Afet Sigortaları Kanununun 10. maddesine göre; 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu kapsamındaki bağımsız bölümler, tapuya kayıtlı ve özel mülkiyete tabi taşınmazlar üzerinde mesken olarak inşa edilmiş binalar, bu binaların içindeki ticarethane veya büro gibi bağımsız bölümler ile devlet tarafından yaptırılan veya devlet kredisiyle yapılan meskenler için zorunlu deprem sigortası yaptırılması şarttır. Tapu işlemleri ile elektrik ve su aboneliği işlemlerinde DASK poliçesi aranır.

DASK neyi karşılar, neyi karşılamaz?

DASK; depremin doğrudan neden olduğu maddi zararlar ile deprem sonucu oluşan yangın, infilak, tsunami ve yer kaymasının binada yarattığı hasarları karşılar. Teminat binanın temelleri, ana duvarları, ortak duvarlar, tavan ve tabanlar, merdivenler, asansörler, çatılar gibi taşıyıcı ve tamamlayıcı kısımlarını kapsar; arsa değeri kapsam dışıdır. DASK; ev eşyasını, enkaz kaldırma masraflarını, kira kaybını, alternatif konaklama giderlerini, bedensel zararları ve manevi tazminatı KARŞILAMAZ. Bunlar için isteğe bağlı konut sigortası gerekir.

DASK teminat tutarı (azami teminat) ne kadardır?

Zorunlu deprem sigortasının azami teminat tutarı ve tarifesi her yıl Bakan tarafından belirlenir ve Resmî Gazetede yayımlanır (6305 sayılı Kanun m. 13). Bu nedenle tutar her yıl güncellenir ve sabit değildir; güncel azami teminat tutarını DASK (Doğal Afet Sigortaları Kurumu) kaynaklarından teyit etmeniz gerekir. Azami teminat belirlenirken, binanın yeniden inşa maliyeti (arsa değeri hariç) esas alınır. Meskeninizin değeri bu tutarı aşıyorsa, aşan kısım için sigorta şirketlerinden isteğe bağlı (ihtiyari) deprem sigortası yaptırabilirsiniz.

Deprem hasarımı ne zaman bildirmeliyim ve tazminat ne zaman ödenir?

Deprem sonrası hasarınızı, DASK’ın ilan ettiği hasar ihbar kanalları üzerinden bildirmeniz gerekir. 6305 sayılı Kanuna göre, zorunlu deprem sigortası bulunan ve hasar gören binalara ilişkin tazminat, gerekli bilgi ve belgeler ile hasar tespitinin tamamlanmasının ardından en geç otuz gün içinde ödenir. Deprem sonrası, esasları belirlenmek üzere sigortalılara avans ödemesi yapılması da mümkündür. Her hasarda sigorta bedelinin yüzde ikisi oranında tenzili muafiyet uygulanır.

Konutumun metrekaresini düşük gösterirsem ne olur (eksik beyan)?

Zorunlu deprem sigortası beyan esasına dayanır. Konutun brüt yüzölçümü veya yapı tarzı poliçede gerçeğe aykırı (düşük) gösterilmişse, Zorunlu Deprem Sigortası Genel Şartlarının C.2 maddesi uyarınca hasar ödemesi, alınan prim ile alınması gereken primin oranlanmasıyla yeniden hesaplanır. Yani eksik beyan, hasar anında oransal (eksik) tazminat almanıza yol açar. Bu nedenle metrekare ve yapı tarzı bilgilerinin doğru beyan edilmesi büyük önem taşır.

Hangi durumlarda DASK tazminatı ödemez veya hak kaybı doğar?

Bazı binalar kapsam dışıdır: kamu hizmet binaları, köy yerleşik alanındaki binalar, tamamı ticari veya sınai amaçla kullanılan binalar, projesi bulunmayan ve mühendislik hizmeti görmemiş binalar, kaçak yapılar ve yıkımına karar verilmiş binalar. Ayrıca 6305 sayılı Kanunun 12. maddesine göre, hasarın binanın projeye aykırı ve taşıyıcı sistemi olumsuz etkileyecek şekilde tadil edilmesi nedeniyle ortaya çıktığı tespit edilirse, malik sigortadan tazminat alma hakkını kaybeder.

DASK’ı kiracı yaptırabilir mi, ev eşyam için ne yapmalıyım?

Zorunlu deprem sigortasını kural olarak malik (mülk sahibi) yaptırır; sigorta binayı teminat altına alır. Kiracı, binaya ilişkin DASK yaptıramaz ancak kendi ev eşyasını güvence altına almak için sigorta şirketlerinden isteğe bağlı konut sigortası yaptırabilir. DASK yalnızca binayı kapsadığından, eşya, kira kaybı ve konaklama gibi ihtiyaçlar için ihtiyari konut sigortası önemli bir tamamlayıcıdır. DASK poliçesi bir yıl sürelidir ve yenilenmesi sigortalının sorumluluğundadır.

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Her olay kendine özgüdür; somut durumunuz için bir avukata danışmanız önerilir.