Vasi atandıktan sonra kısıtlı kişi adına birçok işlemi yürütür; ancak bu yetki sınırsız değildir. Önemli kararlarda mahkeme izni gerekir. Bu yazıda vasinin görevlerini, yetkilerinin sınırlarını ve hangi işlemlerin izne tabi olduğunu açıklıyoruz.
Vasinin Temel Görevleri
Vasi, vesayet altındaki kişinin (kısıtlının veya küçüğün) hem kişiliğini hem de malvarlığını korumakla görevlidir. Kişiyi hukuki işlemlerde temsil eder, malvarlığını yönetir, gelir-giderini takip eder ve onun yararına kararlar alır. Vasi, göreve başlarken kısıtlının malvarlığının defterini tutar ve düzenli olarak vesayet makamına hesap verir.
Vesayet Makamı İzni Gereken İşlemler
Bazı önemli işlemler vasinin tek başına yapabileceği işlemler değildir; vesayet makamının (sulh hukuk mahkemesi) izni gerekir. TMK 462’ye göre taşınmazların alımı, satımı, rehnedilmesi; olağan yönetim sınırlarını aşan yapı işleri; ödünç alma veya verme; kıymetli evrak alım satımı; bir işletmenin devralınması gibi işlemler bu kapsamdadır. Vasi bu işlemleri izinsiz yaparsa geçerlilik sorunu doğar.
Denetim Makamı İzni
Daha da önemli bazı işlemlerde, vesayet makamının izninden sonra ayrıca denetim makamının (asliye hukuk mahkemesi) da izni gerekir (TMK 463). Vesayet altındaki kişinin evlat edinmesi veya edinilmesi, vatandaşlıkla ilgili işlemler, bir işletmeye ortak olma gibi kişisel ve mali açıdan ağır sonuç doğuran işlemler çift dereceli izne tabidir. Bu sistem, kısıtlının korunmasını güçlendirir.
Vasinin Sorumluluğu
Vasi, görevini özenle yerine getirmekle yükümlüdür ve kusuruyla kısıtlıya verdiği zararlardan sorumludur. Vesayet makamı, vasinin işlemlerini denetler; vasi düzenli aralıklarla hesap ve rapor sunar. Görevini kötüye kullanan veya yetersiz kalan vasi görevden alınabilir. Vesayet sona erdiğinde vasi, yönetimle ilgili son hesabı ve malvarlığını teslim eder.
Sıkça Sorulan Sorular
Vasinin görevleri nelerdir?
Vasi, vesayet altındaki kişinin kişiliğini ve malvarlığını korur, onu hukuki işlemlerde temsil eder, malvarlığını yönetir ve düzenli olarak vesayet makamına hesap verir.
Vasi taşınmaz satabilir mi?
Vasi, kısıtlının taşınmazını ancak vesayet makamının (sulh hukuk mahkemesi) izniyle satabilir (TMK 462). İzinsiz yapılan bu tür işlemlerde geçerlilik sorunu doğar.
Hangi işlemler için çift izin gerekir?
Evlat edinme/edinilme, vatandaşlık işlemleri, işletmeye ortak olma gibi ağır sonuç doğuran işlemlerde vesayet makamının ardından denetim makamının (asliye hukuk) da izni gerekir (TMK 463).
Vasi zarardan sorumlu olur mu?
Evet. Vasi görevini özenle yerine getirmekle yükümlüdür ve kusuruyla verdiği zararlardan sorumludur. Görevini kötüye kullanan vasi görevden alınabilir.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; her dosyanın kendine özgü koşulları bulunduğundan, somut durumunuza ilişkin değerlendirme için güncel mevzuat ve uzman hukuki görüş esas alınmalıdır.
