İleri yaş, Alzheimer veya demans gibi sebeplerle bir kişi kendi işlerini yürütemez hâle gelebilir. Bu kişinin haklarını ve malvarlığını korumak için vasi atanması gerekir. Bu rehberde yaşlı bir yakın için vesayet davasının nasıl açıldığını adım adım anlatıyoruz.
Hangi Durumda Vasi Atanır?
Türk Medeni Kanunu’nun 405. maddesine göre, akıl hastalığı veya akıl zayıflığı sebebiyle işlerini göremeyen ya da korunması ve bakımı için kendisine sürekli yardım gereken veya başkalarının güvenliğini tehlikeye sokan her ergin kısıtlanır. Alzheimer, ileri demans gibi rahatsızlıklar bu kapsamda değerlendirilir. Kısıtlanan kişiye vasi atanır.
Görevli Mahkeme ve Başvuru
Vesayet (kısıtlama) davası, kısıtlanması istenen kişinin yerleşim yerindeki sulh hukuk mahkemesinde açılır. Davayı kişinin kendisi, yakınları (eş, çocuk, kardeş gibi) veya Cumhuriyet savcısı açabilir. Ayrıca idari makamlar ve kişiyi tanıyan herkes, vesayeti gerektiren durumu vesayet makamına bildirmekle yükümlü olabilir.
Sağlık Kurulu Raporu Zorunlu
Akıl hastalığı veya akıl zayıflığı nedeniyle kısıtlamaya karar verilebilmesi için, resmî sağlık kurulu raporu alınması zorunludur. Mahkeme, kişiyi tam teşekküllü bir hastaneye sevk eder ve heyet raporu doğrultusunda karar verir. Hâkim, karar vermeden önce kuruluşun görüşünü ve gerektiğinde kısıtlanacak kişiyi de dinler.
Vasinin Atanması ve Görevi
Kısıtlamaya karar verildiğinde, mahkeme kısıtlı kişiye bir vasi tayin eder. Vasi öncelikle kişinin eşi veya yakın hısımları arasından, onların yararı ve kişinin menfaati gözetilerek seçilir. Vasi, kısıtlının kişiliğini ve malvarlığını korur, onu temsil eder ve önemli işlemler için vesayet makamının iznini alır. Karar nüfus kütüğüne işlenir.
Sıkça Sorulan Sorular
Alzheimer hastası için vasi nasıl atanır?
Yerleşim yerindeki sulh hukuk mahkemesinde vesayet (kısıtlama) davası açılır. Akıl hastalığı/zayıflığı için resmî sağlık kurulu raporu zorunludur (TMK 405). Mahkeme kısıtlamaya karar verip vasi atar.
Yaşlıya vasi atanmasını kim isteyebilir?
Kişinin kendisi, yakınları (eş, çocuk, kardeş) veya Cumhuriyet savcısı vesayet davası açabilir. Ayrıca durumu öğrenen ilgililerin bildirim yükümlülüğü olabilir.
Vasi atanması için sağlık raporu şart mı?
Evet. Akıl hastalığı veya akıl zayıflığı nedeniyle kısıtlama için resmî sağlık kurulu raporu alınması zorunludur. Mahkeme kişiyi tam teşekküllü hastaneye sevk eder.
Vasi kim olabilir?
Vasi öncelikle kısıtlının eşi veya yakın hısımları arasından, kişinin menfaati gözetilerek seçilir. Vasi kişiyi temsil eder ve önemli işlemlerde vesayet makamının iznini alır.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; her dosyanın kendine özgü koşulları bulunduğundan, somut durumunuza ilişkin değerlendirme için güncel mevzuat ve uzman hukuki görüş esas alınmalıdır.
