Yapılan bir tanımanın geçersiz olduğu durumlarda, tanımanın iptali davası açılabilir. Bu yazıda tanımanın iptali davasını kimlerin, hangi sebeplerle ve hangi sürelerde açabileceğini açıklıyoruz.
Tanımanın İptali Davası Nedir?
Tanımanın iptali davası, yapılmış bir tanıma işleminin geçersiz olduğunun mahkemece tespit edilerek soybağının ortadan kaldırılması için açılan davadır. Tanıma tek taraflı bir beyan olsa da, gerçeğe aykırıysa veya iradeyi sakatlayan bir durum varsa iptal edilebilir. Dava aile mahkemesinde görülür.
Kimler Dava Açabilir?
Tanımanın iptali davasını iki grup açabilir: Birincisi tanıyanın kendisi; ikincisi ise ilgililerdir (anne, çocuk, çocuğun başka bir erkekle soybağı kurulmuşsa o erkek, savcı ve Hazine gibi). Tanıyan kişi, tanımayı yanılma, aldatma veya korkutma etkisiyle yaptığını ileri sürerek iptal isteyebilir.
Hak Düşürücü Süreler
- Tanıyanın dava hakkı: İptal sebebinin öğrenildiği veya korkunun etkisinin ortadan kalktığı tarihten başlayarak bir yıl ve her hâlde tanımanın üzerinden beş yıl geçmekle düşer.
- İlgililerin dava hakkı: Tanımayı ve tanıyanın çocuğun babası olamayacağını öğrendikleri tarihten başlayarak bir yıl ve her hâlde tanımanın üzerinden beş yıl geçmekle düşer.
- Çocuğun dava hakkı: Ergin olmasından başlayarak bir yıl geçmekle düşer.
Bu süreler geçtiği hâlde gecikmeyi haklı kılan bir sebep varsa, sebebin ortadan kalkmasından başlayarak bir ay içinde dava açılabilir.
İspat ve DNA
İlgililer tarafından açılan tanımanın iptali davasında, tanıyanın çocuğun babası olmadığının ispatı gerekir. Soybağı davaları kamu düzenini ilgilendirdiğinden, mahkeme maddi gerçeği re’sen araştırır ve DNA incelemesi yaptırabilir. Tanıyan tarafından açılan davada ise iradeyi sakatlayan sebebin (yanılma, aldatma, korkutma) ispatı önemlidir.
Sıkça Sorulan Sorular
Tanımanın iptalini kim isteyebilir?
Tanıyanın kendisi (yanılma, aldatma, korkutma sebebiyle) veya ilgililer (anne, çocuk, soybağı kurulan erkek, savcı, Hazine) tanıyanın baba olamayacağı iddiasıyla açabilir.
Tanımanın iptali için süre ne kadar?
Tanıyan ve ilgililer için sebebi öğrenmeden itibaren 1 yıl, her hâlde tanımadan itibaren 5 yıl; çocuk için ergin olduktan sonra 1 yıldır. Bu süreler hak düşürücüdür.
Süreyi kaçırırsam dava açabilir miyim?
Süreler geçse de gecikmeyi haklı kılan bir sebep varsa, sebebin ortadan kalkmasından itibaren bir ay içinde dava açılabilir.
Tanımanın iptalinde DNA testi yapılır mı?
Evet. Soybağı davaları kamu düzenini ilgilendirdiğinden mahkeme gerçeği re’sen araştırır ve DNA incelemesi yaptırabilir. Tanıyanın baba olmadığının ispatı önemlidir.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Her somut olayın kendine özgü koşulları bulunduğundan, işlem yapmadan önce bir avukata danışmanız ve güncel mevzuat ile uzman hukuki görüşü esas almanız önerilir.
