Doğalgaz/Elektrik/Su Aboneliği ve Borcu Kime Ait?

📘 Ana Rehber: Kira Hukuku Rehberi

Elektrik, su ve doğalgaz borcu kural olarak aboneliği kendi adına yaptıran kişiye aittir. Konut ve çatılı işyeri kiralarında kullanma giderlerini kiracı öder (TBK m. 341). Siz taşınmadan önceki döneme ait, başkasının kullanımından doğan borçlardan sorumlu değilsiniz. Bu rehberde kimin neyden sorumlu olduğunu, eski borç çıkarsa ne yapacağınızı ve güvence (depozito) bedelinin rolünü yalın bir dille açıklıyoruz.

Kullanım giderlerinden kim sorumlu? Temel kural

Türk Borçlar Kanunu, kira ilişkisinde kullanım giderlerini açıkça düzenler. Oturduğunuz ev bir konut ya da çatılı işyeri ise, ısıtma, aydınlatma ve su gibi kullanma giderlerine kiracı katlanır (TBK m. 341). Yani elektrik, su ve doğalgaz gibi günlük tüketim bedelleri, sözleşmede aksi yazmadıkça kiracıya aittir.

Bu mantığın temelinde basit bir gerçek vardır: bu hizmetleri fiilen kullanan kişi kiracıdır. Buzdolabını çalıştıran, suyu açan, evi ısıtan kiracı olduğu için, tüketimin bedelini de onun ödemesi beklenir. Kanun, “giderlere katlanan taraf, bu giderleri ispat edici belgelerin birer örneğini istem üzerine diğer tarafa vermek zorundadır” diyerek tarafların birbirinden belge isteyebilmesini de güvence altına almıştır.

Konut ve çatılı işyeri dışındaki adi kira ilişkilerinde ise kural terstir: TBK m. 303 uyarınca yan giderlere kural olarak kiraya veren katlanır; ancak bu hüküm emredici olmadığından, taraflar sözleşmeyle bu giderleri kiracıya yükleyebilir. Uygulamada konut kiralarının neredeyse tamamı m. 341 kapsamına girdiği için, pratikte tüketim giderleri kiracıdadır.

Asıl belirleyici: Abonelik kimin adına?

Borcun yasal muhatabını belirleyen en kritik soru şudur: abonelik sözleşmesi kimin adına? Elektrik, su ve doğalgaz şirketleriyle yapılan abonelik sözleşmesi, hukuken “katılmalı (iltihaki) sözleşme” niteliğindedir. Bu, borcun yalnızca sözleşmenin tarafı olan abonelik sahibinden (ve varsa kefilinden) istenebileceği anlamına gelir.

• Abonelik kiracı adınaysa: Ödenmeyen faturaların muhatabı doğrudan kiracıdır. Gecikme faizi, kesinti ve icra takibi kiracıya yönelir. Ev sahibinin bu borçla bir ilgisi kalmaz.
• Abonelik ev sahibi adına kaldıysa: Şirket karşısında “abone” ev sahibidir. Kiracı faturaları ödemeden taşınırsa, şirket öncelikle abone olan ev sahibine başvurabilir. Ev sahibi bu durumda ciddi risk altındadır.

İşte bu yüzden hem kiracının hem ev sahibinin menfaatine olan en sağlıklı yol, kiracının taşınır taşınmaz tüm abonelikleri kendi adına almasıdır. Bu tek adım, ileride çıkabilecek borç anlaşmazlıklarının büyük bölümünü baştan önler.

Eve taşındım, eski borç çıktı: Ödemek zorunda mıyım?

Hayır. Hukuken çok net bir ilke vardır: yeni abonelik talep eden kişiden, eski abonenin borçları istenemez. Siz, eski abonenin borcunu üstlendiğinizi ya da ona kefil olduğunuzu yazılı olarak kabul etmediğiniz sürece, başkasının bıraktığı borçtan sorumlu değilsiniz.

Ancak uygulamada şöyle bir sorun yaşanır: yeni abonelik açmaya gittiğinizde kurum, “bu adreste eski borç var, kapatılmadan abonelik açamayız” diyebilir. Bu, sizi hukuken borçlu yapmaz; sadece pratik bir engeldir. Elektrik ve su gibi hizmetlerin tek sağlayıcısının çoğu zaman tek bir kurum olması, kurumun bu baskıyı kurabilmesinin tek nedenidir. Bu durumda hakkınız kapalı değildir: kurumun bu usulsüz şartına karşı itiraz ve dava yolu açıktır.

Pratik çözüm sırası genelde şöyledir: önce kuruma eski borcun size ait olmadığını, yeni abonelik talep ettiğinizi yazılı olarak bildirirsiniz. Sayaç (endeks) değerini tespit ettirip kendi adınıza yeni sözleşme yapılmasını istersiniz. Kurum yine de direnirse, tüketici hakem heyeti veya tüketici mahkemesi yoluna başvurabilir; haksız yere ödeme yaparsanız bu tutarı sonradan faiziyle geri isteme hakkınız bulunur.

Güvence (depozito) bedeli ne işe yarar?

Abonelik açarken kuruma yatırdığınız güvence bedeli (depozito), tam da bu tür durumlar için bir tampondur. Eski abonenin ödenmemiş borcu, yatırmış olduğu güvence bedelini aşmıyorsa, kurum borcu o depozitodan düşer ve yeni aboneliğinizi sorunsuz açar. Sorun, borcun depozitoyu aştığı durumlarda büyür; o zaman kurum kalan kısmı yeni abonelikten talep etmeye çalışır ki bu talebin hukuki dayanağı zayıftır.

Siz çıkarken de aynı mantık sizi korur: aboneliğinizi düzgün kapatır veya devrederseniz, yatırdığınız güvence bedelinin iadesini talep edebilirsiniz. Bu yüzden hem girişte hem çıkışta abonelik işlemlerini belgelemek kritik önemdedir.

Aidat borcu neden farklıdır?

Burada önemli bir ayrımı vurgulamak gerekir: elektrik-su-doğalgaz “fatura borcu” ile apartman “aidat borcu” aynı kurala tabi değildir. Fatura borçları abonelik sözleşmesine bağlıdır ve aboneyi izler. Aidat ise Kat Mülkiyeti Kanunu kapsamındadır; yönetim, aidat alacağı için hem kat malikine (ev sahibine) hem de belirli sınırlar içinde kiracıya başvurabilir. Yani “kiracı aidatı ödemedi, ev sahibi hiç sorumlu olmaz” demek doğru değildir. Aidatta ev sahibinin sorumluluğu, fatura borcuna göre çok daha kuvvetlidir.

Taşınırken yapılması gereken adımlar

İster eve yeni giriyor olun ister çıkıyor olun, abonelik kaynaklı sorunları önlemek için şu adımlar sizi korur:

• Aboneliği hemen kendi adınıza alın: Girişte elektrik, su ve doğalgaz aboneliklerini gecikmeden üzerinize geçirin. Bu, en önemli koruyucu adımdır.
• Sayaç (endeks) değerini belgeleyin: Eve girerken ve çıkarken sayaçların değerini fotoğraflayıp tarih atın. Bu, hangi tüketimin size ait olduğunu kesin biçimde ayırır.
• Eski borç çıkarsa yazılı itiraz edin: Size ait olmayan borç için ödeme yapmadan önce kuruma yazılı başvurun; borcun eski aboneye ait olduğunu belirtin.
• Çıkarken abonelikleri mutlaka kapatın veya devredin: Aboneliği açık bırakıp taşınmak, sizden sonraki tüketimin bile size fatura edilmesine yol açabilir.
• Güvence bedelinin iadesini isteyin: Çıkışta aboneliğinizi sonlandırırken yatırdığınız depozitoyu geri talep edin.

Taşınma Kontrol Listesi: Giriş ve Çıkışta

Abonelik uyuşmazlıklarının neredeyse tamamı, taşınma anında yapılmayan iki işlemden doğar. Aşağıdaki liste bu riski ortadan kaldırır.

Eski Borç Talep Edilirse Ne Yapılır?

Yeni taşınılan adrese önceki döneme ait bir borç bildirimi geldiğinde izlenecek yol:

1. Abonelik kaydını isteyin. Borcun hangi abone numarası ve hangi kişi adına doğduğunu gösteren kayıt talep edilir.
2. Dönemi karşılaştırın. Borcun ait olduğu dönem ile sizin oturmaya başladığınız tarih karşılaştırılır; kira sözleşmesi ve adres kaydı bu tespitin dayanağıdır.
3. Yazılı itiraz edin. Kuruma yazılı başvuruyla, borcun size ait olmadığı ve dayanak belgeler bildirilir.
4. Kesinti yapılmışsa. Hizmet kesilmişse veya güvence bedelinden mahsup yapılmışsa, iade talebi ayrıca yazılmalıdır.
5. Sonuç alınamazsa. Tüketici hakem heyeti veya tüketici mahkemesine başvuru; parasal sınıra göre yetkili merci belirlenir.

Aidat Neden Farklı İşler?

Aidat, abonelik borçlarından ayrı bir hukuki rejime tabidir ve bu fark uygulamada sıkça karıştırılır.

Birinci satır, taşınmadan önce yönetimden borcu yoktur yazısı alınmasının neden zorunlu olduğunu açıklar. Kiracı bakımından da aynı kontrol gereklidir: sözleşmede aidatın kime ait olduğu yazılmış olsa dahi, bu kayıt eşler arası ilişkiyi düzenler; yönetime karşı sorumluluk kat mülkiyeti hükümlerine göre belirlenir.

Kiracı ile malik arasındaki paylaşımda ise genel ilke şudur: olağan kullanım ve işletme giderleri kural olarak kullanana, anataşınmazın ana yapısına ilişkin büyük onarım ve yenileme giderleri kural olarak malike aittir. Sözleşmede aksi kararlaştırılabilir; ancak bu kayıt açık yazılmalıdır.

Kira ödenmemesi hâlinde yan giderlerin temerrüde etkisi için temerrüt ve tahliye rehberimize, erken tahliyede depozito ve anahtar teslimi için erken tahliye rehberimize bakabilirsiniz.

Kanun Metinleri: TBK m.302, m.303, m.341 ve m.315

Türk Borçlar Kanunu kiralananla ilgili giderleri üç ayrı kategoride düzenler. Kiralananla ilgili zorunlu sigorta, vergi ve benzeri yükümlülüklere, aksi kararlaştırılmamış veya kanunda öngörülmemiş ise kiraya veren katlanır (TBK m.302). Kiraya veren, kiralananın kullanımıyla ilgili olmak üzere kendisi veya üçüncü kişi tarafından yapılan yan giderlere katlanmakla yükümlüdür (TBK m.303). Konut ve çatılı işyeri kiralarına ilişkin özel hükümde ise bu kural kiracı yönünde değiştirilmiştir: kiracı, konut ve çatılı işyeri kiralarında, sözleşmede aksi öngörülmemişse veya aksine yerel âdet yoksa, ısıtma, aydınlatma ve su gibi kullanma giderlerine katlanmakla yükümlüdür; giderlere katlanan taraf, bu giderleri ispat edici belgelerin birer örneğini istem üzerine diğer tarafa vermek zorundadır (TBK m.341).

Bu hükümler kiracı ile kiraya veren arasındaki iç ilişkiyi düzenler; elektrik, su veya doğal gaz şirketine karşı kimin borçlu olduğunu ise abonelik sözleşmesi belirler. İç ilişkide kiracıya ait olan bir gider kiraya veren tarafından ödenmişse, kiraya veren bu tutarı kiracıdan isteyebilir ve kiracı kiralananın tesliminden sonra muaccel olan kira bedelini veya yan giderleri ödemezse, kiraya veren konut ve çatılı işyeri kiralarında en az otuz gün süre vererek bu süre içinde ödeme yapılmazsa sözleşmeyi feshedeceğini yazılı olarak bildirebilir (TBK m.315). Temerrüt yolunun işletilebilmesi için yan giderin kiraya verene ödenmesi gereken bir borç olması şarttır; kiracının kendi adına olan abonelikten doğan fatura borcu bu kapsama girmez.

Elektrik Aboneliği: Elektrik Piyasası Tüketici Hizmetleri Yönetmeliği

Elektrik aboneliği, 6446 sayılı Elektrik Piyasası Kanunu ve Enerji Piyasası Düzenleme Kurumunca çıkarılan Elektrik Piyasası Tüketici Hizmetleri Yönetmeliği kapsamında görevli tedarik şirketi ile tüketici arasında kurulan perakende satış sözleşmesine dayanır. Yönetmelik, sözleşmesini sona erdirmek isteyen tüketicinin talebi üzerine dağıtım şirketinin sayaç değerlerini okuyacağını ve talep edilen sonlandırma tarihinden sonraki tüketimlerin ilgili tüketiciye yansıtılmayacağını esas alır. Bu nedenle taşınan kiracının aboneliğini sonlandırma talebini belgeli olarak yapması, sonraki dönem faturalarından korunmanın en güvenli yoludur.

Görevli tedarik şirketi, tüketicinin tüketim bedelini ödememesi ihtimaline karşı borcuna mahsup edilmek üzere güvence bedeli alır. Bir önceki tüketici sözleşmesini sonlandırmadan veya sonlandırarak ayrılmışsa ve farklı bir kişi aynı kullanım yeri için yeni sözleşme başvurusunda bulunmuşsa, önceki tüketicinin ödenmemiş borçları kural olarak önceki tüketicinin güvence bedelinden düşülerek karşılanır ve önceki sözleşme sona erdirilir; aynı kullanım yerine ait başka tüketicilerin önceki dönem tüketimlerinden kaynaklanan borçlarının yeni tüketici tarafından üstlenilmesi talep edilemez. Sözleşme sona erdiğinde tüketicinin borçları ödendikten sonra kalan güvence bedeli, TÜFE ile güncellenerek sözleşmenin sona erme tarihinden itibaren kısa bir süre içinde ve borcun ödenmesi dışında hiçbir koşul ileri sürülmeksizin iade edilir; 2025 yılındaki değişiklikle nakit güvence bedelinin şirket vezneleri ve müşteri hizmet merkezleri dışında elden tahsili de yasaklanmıştır.

Doğal Gaz ve Su Abonelikleri

Doğal gaz aboneliği 4646 sayılı Doğal Gaz Piyasası Kanunu ve bu Kanuna dayanan tüketici hizmetleri düzenlemeleri kapsamında dağıtım şirketi ile tüketici arasında kurulan abonelik sözleşmesine dayanır. Elektrikte olduğu gibi doğal gazda da abonelik kişiye bağlıdır; aboneliğin sona erdirilmesi talebinde sayaç endeksi tespit edilir, güvence bedeli kalan borçlara mahsup edildikten sonra iade edilir ve kural olarak önceki abonenin borcu nedeniyle yeni abone borçlandırılamaz. Doğal gaz iç tesisatı, kombi ve baca gibi tesisatın güvenliğine ilişkin yükümlülükler ise kullanım giderinden ayrı olarak değerlendirilir; kiralananın kullanıma elverişli bulundurulması kapsamındaki büyük onarım ve yenilemeler kiraya verene, olağan bakım ve temizlik ise kiracıya aittir (TBK m.301, m.317).

Su ve atık su hizmetleri ise çoğunlukla belediyeler veya büyükşehir belediyelerine bağlı su ve kanalizasyon idareleri tarafından yürütülür ve abonelik şartları bu idarelerin yönetmelik ve tarifeleriyle belirlenir. Bazı idare düzenlemelerinde aboneliğin kiracı adına yapılabilmesi için malikin muvafakati veya kira sözleşmesinin ibrazı aranmaktadır. Önceki abonenin borcunun yeni aboneden istenmesi veya yeni abonelik açılmasının önceki kullanıcının borcunun ödenmesine bağlanması hâlinde, kamu idaresinin işlemine karşı idari başvuru ve idari yargı yolu, tüketici işlemi niteliğindeki abonelik uyuşmazlıklarında ise tüketici hakem heyeti veya tüketici mahkemesi yolu değerlendirilmelidir.

Abonelik Sözleşmesi ve Tüketici Hukuku: 6502 m.52, m.68, m.73

Elektrik, su ve doğal gaz abonelikleri tüketici işlemi niteliği taşıdığından, Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun’un abonelik sözleşmelerine ilişkin hükümleri de uygulanır (6502 s.K. m.52). Bu hükme dayanan Abonelik Sözleşmeleri Yönetmeliği, tüketicinin abonelik sözleşmesini sona erdirme hakkını ve fesih talebinin usulünü düzenler; tüketicinin fesih talebini kolay ve erişilebilir yollarla iletebilmesi, sağlayıcının bu talebi işleme alması gerekir. Abonelik sözleşmesinden doğan uyuşmazlıklarda kanunda belirlenen parasal sınırın altındaki uyuşmazlıklar için tüketici hakem heyetine başvuru zorunludur (6502 s.K. m.68).

Parasal sınırı aşan uyuşmazlıklarda tüketici mahkemesinde dava açılır (6502 s.K. m.73); ancak tüketici hakem heyetinin görev alanına girmeyen tüketici uyuşmazlıklarında dava açılmadan önce arabulucuya başvurulması dava şartıdır (6502 s.K. m.73/A). Haksız olarak tahsil edilen önceki abone borcu, geçersiz bir sebebe dayanan zenginleşme niteliği taşıdığından tüketici bu tutarı geri isteyebilir (TBK m.77). Hizmetin kesilmesi veya yeni abonelik başvurusunun haksız olarak reddedilmesi nedeniyle uğranılan zarar da ayrıca talep edilebilir; bu tür başvurularda kira sözleşmesi, taşınma tarihi, sayaç endeks fotoğrafları ve şirkete yapılan yazılı başvurular temel delillerdir.

Kiraya Veren Adına Kalan Abonelik: İç İlişkide Rücu ve Güvence

Abonelik kiraya veren adına kaldığında, hizmet sağlayıcı karşısında borçlu kiraya verendir ve fatura ödenmezse icra takibi ile kesinti kiraya verene yönelir. Kiraya veren bu faturaları ödemek zorunda kalırsa, TBK m.341 uyarınca iç ilişkide kiracıya ait olan kullanma giderlerini kiracıdan geri isteyebilir; bu alacak kira sözleşmesinden doğduğundan kira ilişkisinin sona ermesinden sonra da ileri sürülebilir. Kira sözleşmesinde tüketim bedellerinin kiraya verene ödeneceği ayrıca kararlaştırılmışsa, bu bedellerin ödenmemesi yan gider temerrüdü olarak TBK m.315 kapsamında değerlendirilebilir.

Kiralanan boşaltıldığında ödenmemiş fatura borcu kalmışsa, kiraya veren bu alacağı kira güvencesinden karşılamak isteyebilir; ancak güvence olarak verilen para kiracının onayı olmaksızın çekilemeyecek biçimde vadeli bir hesaba yatırılmışsa, banka güvenceyi yalnızca iki tarafın rızası, kesinleşmiş icra takibi veya kesinleşmiş mahkeme kararı üzerine geri verir ve kiraya veren sözleşmenin sona ermesinden başlayarak üç ay içinde kiracıya karşı dava açtığını veya icra takibi başlattığını bildirmezse, kiracı güvencenin iadesini isteyebilir (TBK m.342). Kira ilişkisinden doğan bu uyuşmazlıklarda dava açılmadan önce arabulucuya başvurulması dava şartıdır (HUAK m.18/B).

Aidat Borcuyla Karşılaştırma: KMK m.20 ve m.22

Abonelik borcunun kişiye bağlı olmasına karşın aidat borcu bağımsız bölüme ve kat mülkiyeti ilişkisine bağlıdır. Kat malikleri, kat malikleri kurulunca kararlaştırılan ortak giderlere ve avanslara katılmakla yükümlüdür ve bu borcunu zamanında ödemeyen kat maliki, ödemede geciktiği günler için aylık yüzde beş hesabıyla gecikme tazminatı öder (KMK m.20). Ortak gider veya avans payını ödemeyen kat malikinin bu borcu için diğer kat malikleri lehine, bağımsız bölümü üzerinde kanuni ipotek hakkı doğar; bağımsız bölümde oturan kiracı ise kat malikiyle birlikte bu borçtan müteselsilen sorumludur, ancak kiracının sorumluluğu ödeyeceği kira bedeliyle sınırlıdır ve ödediği tutar kira borcundan düşülür (KMK m.22).

Bu nedenle taşınma sırasında yapılacak kontrol iki farklı muhataba yöneliktir: abonelik borçları için hizmet sağlayıcılardan ilişik kesme belgesi, aidat borcu için ise yönetimden borcu olmadığına dair yazı alınmalıdır. Bir bağımsız bölümü satın alan kişi bakımından aidat borcunun kanuni ipotek niteliği taşıması, önceki malikin borcunun tapuya tescil edilmiş bir ipotekle güvence altına alınmış olması hâlinde yeni malikin taşınmazını da etkileyebilir; abonelik borcunda ise böyle bir aynî güvence bulunmadığından önceki abonenin borcu taşınmazı veya yeni maliki izlemez.

Konuyla ilgili diğer rehberlerimiz: aidat ve ortak giderler · merkezi ısıtmada gider paylaşımı · muacceliyet ve cezai şart yasağı · kira ödenmezse süreç · erken tahliyede sorumluluk · elektrikli araç şarj ve abonelik

Sıkça Sorulan Sorular

Kiracının ödemediği elektrik borcu ev sahibine kalır mı?

Abonelik kiracı adınaysa hayır; borcun muhatabı kiracıdır ve ev sahibinin sorumluluğu yoktur. Ancak abonelik hâlâ ev sahibi adına kayıtlıysa, şirket karşısında abone ev sahibi olduğu için ödenmeyen faturalar ev sahibinden istenebilir. Bu yüzden aboneliğin kiracı adına alınması ev sahibini de korur.

Eve yeni taşındım, eski kiracının borcu çıktı. Ödemek zorunda mıyım?

Hayır. Eski abonenin borcunu üstlendiğinizi yazılı olarak kabul etmediğiniz sürece, başkasının bıraktığı borçtan sorumlu değilsiniz. Kurum yeni abonelik için eski borcu şart koşarsa bu talebe itiraz edebilir, gerekirse tüketici hakem heyetine veya mahkemeye başvurabilirsiniz.

Abonelik benim adıma değil ama faturaları ben ödüyorum. Riskli mi?

Evet, risklidir. Abonelik başka birinin (örneğin ev sahibinin) adına olduğu sürece, hukuki muhatap o kişidir ve ödeme/tahsilat sorunlarında ispat güçlüğü yaşarsınız. En sağlıklısı aboneliği bir an önce kendi adınıza geçirmektir.

Eski borç yüzünden kurum yeni abonelik açmıyor. Ne yapabilirim?

Önce kuruma yazılı olarak borcun size ait olmadığını ve yeni abonelik talep ettiğinizi bildirin. Sayaç değerini tespit ettirin. Kurum direnirse tüketici hakem heyeti veya tüketici mahkemesi yoluna gidebilirsiniz. Mecbur kalıp öderseniz, ödediğiniz tutarı yasal faiziyle geri isteme hakkınız vardır.

Çıkarken aboneliği kapatmazsam ne olur?

Aboneliği açık bırakırsanız, siz taşındıktan sonra o adreste oluşan tüketim bile sizin adınıza fatura edilebilir. Bu nedenle çıkışta abonelikleri kapatmak veya yeni kullanıcıya devretmek, sonradan borç çıkmasını önleyen en önemli adımdır.

Kiracının ödemediği apartman aidatı da fatura gibi sadece kiracıyı mı bağlar?

Hayır, aidat farklıdır. Aidat Kat Mülkiyeti Kanunu kapsamındadır; yönetim aidat alacağı için kat malikine (ev sahibine) başvurabilir. Dolayısıyla aidatta ev sahibinin sorumluluğu, elektrik-su-doğalgaz fatura borcuna göre çok daha kuvvetlidir.

Faturaları ödemeyen kiracı tahliye edilebilir mi?

Abonelik kiracı adına ise fatura borcu kiracı ile hizmet sağlayıcı arasındadır ve kiraya veren bakımından temerrüt sebebi oluşturmaz. Kiraya verene ödenmesi gereken yan giderler bakımından ise (örneğin abonelik kiraya veren adına olup sözleşmede tüketimin kiracıya yansıtılacağı kararlaştırılmışsa) kiraya veren yazılı bildirimle süre verip ödeme yapılmazsa sözleşmeyi feshedeceğini bildirebilir. Bu süre konut ve çatılı işyeri kiralarında en az 30 gündür (TBK m. 315). Süre içinde ödeme yapılmazsa tahliye süreci işletilebilir.

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Her olay kendine özgüdür; somut durumunuz için bir avukata danışmanız önerilir.