İnşaat sektöründe faaliyet gösteren her işveren, projesini tamamladığında SGK’dan ilişiksizlik belgesi almak zorundadır. Bu belgenin alınabilmesi, asgari işçilik tutarının doğru hesaplanmasına bağlıdır. Asgari işçilik uygulamasında yapılan yönetmelik değişikliği, bu hesaplama yöntemini önemli ölçüde değiştirdi.
Asgari İşçilik Kavramı
Asgari işçilik, bir işin yürütülmesi için zorunlu olan en az işçilik miktarını ifade eder. SGK, özellikle özel nitelikteki inşaat işlerinde ve ihale konusu işlerde, işverenin bildirdiği işçiliğin yeterli olup olmadığını bu kavram üzerinden denetler. Eğer bildirilen işçilik, hesaplanan asgari işçiliğin altındaysa, aradaki fark üzerinden ek prim tahakkuk ettirilir.
Eski Yöntem ve Sorunları
Önceki uygulamada, birden fazla yıla yayılan bir inşaatın asgari işçiliği hesaplanırken, inşaatın bitirildiği yıla ait yapı yaklaşık birim maliyet bedeli esas alınıyordu. Bu yöntem, özellikle yüksek enflasyon dönemlerinde, inşaatın başladığı yıl ile bittiği yıl arasındaki maliyet farkının tamamen son yıla yansımasına yol açıyordu. Bu da işverenler açısından beklenenden yüksek işçilik bildirimi anlamına geliyordu.
Yeni Yöntem: Aritmetik Ortalama
Yönetmelik değişikliğiyle, birden fazla yıla yayılan inşaatlarda ilgili yılların yapı yaklaşık birim maliyet bedellerinin aritmetik ortalaması esas alınacak. Örneğin 2024’te başlayıp 2026’da biten bir inşaatta, ilgili yılların birim maliyetlerinin ortalaması kullanılacak. Bu, maliyet artışının tek bir yıla yığılmasını önleyerek daha dengeli bir hesaplama sağlıyor ve işverenler açısından genellikle daha düşük bir işçilik bildirimine yol açıyor.
İşin Bitiş Tarihi ve Geçici Kabul
Düzenleme, işin bitiş tarihinin belirlenmesine de açıklık getirdi. İhale konusu işlerde, geçici kabul tutanağında eksik veya kusur bulunmadığı belirtilmişse tutanaktaki bitiş tarihi; eksik veya kusur varsa bunların tamamlandığı tarih esas alınacak. İşin bitiş tarihinden sonraki süreler için bildirilen işçilikler hesaplamaya dahil edilmeyecek.
Re’sen Araştırma ve İşveren İçin Sonuçlar
Yeni düzenleme, belirli koşullarda SGK’nın re’sen (kendiliğinden) araştırma yapabilmesine de imkân tanıyor. Kapanma veya tasfiye olmadığı halde en az iki yıl sigortalı çalıştırılmayan özel nitelikteki inşaat iş yerlerinde, Kurum kendiliğinden araştırma başlatabilecek. İnşaat işverenlerinin, bu yeni yöntem ve usulleri dikkate alarak işçilik bildirimlerini planlaması; ilişiksizlik belgesi sürecinde sorun yaşamamak için mali müşavir desteği alması önerilir.
📚 İlgili Rehberler