İhracat odaklı yatırım ve üretimi teşvik etmek için tasarlanan serbest bölgeler, dış ticaretle uğraşan firmalara önemli mali ve operasyonel avantajlar sunar. 3218 sayılı Serbest Bölgeler Kanunu, bu bölgelerin statüsünü ve sağlanan istisnaları düzenler.

Serbest Bölgenin Hukuki Statüsü

Serbest bölgeler; Avrupa Birliğine tam üyeliğin gerçekleştiği tarihe kadar, gümrük rejimleri açısından Türkiye Gümrük Bölgesi dışında, menşe hükümlerinin uygulanması bakımından ise Türkiye Gümrük Bölgesi sayılır. Bu bölgelerde gümrük ve kambiyo mükellefiyetine ilişkin mevzuat hükümleri uygulanmaz; bu da ithalat ve ihracat işlemlerinde önemli bir esneklik sağlar.

Faaliyet Ruhsatı ve İzinler

Bölgede faaliyet göstermek, ilgili Bakanlıktan alınan bir faaliyet ruhsatına bağlıdır. Arazinin kullanımı, yapı ve tesislerin projelendirilmesi, kurulması ve kullanılmasıyla ilgili tüm izin ve ruhsatlar bölge müdürlüğünce verilir ve denetlenir; asayiş hizmetleri polis tarafından yürütülür. Bölgede faaliyet gösterecek firmalar için yerli veya yabancı sermaye ayrımı yapılmaz; sağlanan teşvik ve muafiyetlerden tüm firmalar eşit yararlanır.

Vergisel Avantajlar

Kanunun geçici 3. maddesi, Avrupa Birliğine tam üyeliğin gerçekleştiği yılın sonuna kadar şu istisnaları öngörür:

• Bölgede üretim faaliyetinde bulunan mükelleflerin, imal ettikleri ürünlerin satışından elde ettikleri kazançlar gelir veya kurumlar vergisinden müstesnadır.
• Bölgede üretilen ürünlerin FOB bedelinin en az yüzde 85’ini yurt dışına ihraç eden mükelleflerin istihdam ettikleri personele ödedikleri ücretler gelir vergisinden müstesnadır.
• Bu bölgelerde gerçekleştirilen faaliyetlerle ilgili işlemler ve düzenlenen kâğıtlar damga vergisi ve harçlardan müstesnadır.

İstisnanın Şartları ve Belgelendirme

İstisna uygulaması, yeminli mali müşavir tarafından düzenlenecek faaliyet raporuyla tevsik edilir; rapora gümrük çıkış beyannamesi, faaliyet ruhsatı ve kapasite raporu örnekleri eklenir. Fason olarak imal ettirilen ürünlerin satışından elde edilen kazançlar ile bölge dışında yürütülen faaliyetler istisna kapsamında değildir. Şartların ihlali hâlinde, tecil edilen vergiler cezasız olarak ancak gecikme zammıyla birlikte tahsil edilir.

Danışmanlık

Serbest bölgede faaliyet kararı; ruhsat süreci, bölge müdürlüğü işlemleri ve vergisel istisnaların doğru uygulanması bakımından dikkatli bir planlama gerektirir. Ofisimiz, üretici ve ihracatçı firmalara faaliyet ruhsatı başvurusu, istisna uygunluğunun yeminli mali müşavirle eşgüdümü ve bölge işlemlerinden doğan uyuşmazlıklarda danışmanlık ve temsil hizmeti sunmaktadır.