İcra Borcuna Faiz Nasıl Hesaplanır? Faiz Türleri ve Borcun Artışı

İcra dosyanızdaki borcun neden sürekli büyüdüğünü merak ediyor musunuz? Asıl alacağa eklenen faiz, dosyayı zamanla kabartan en önemli kalemdir. İcra takibinde faiz türü (yasal faiz, temerrüt faizi, ticari işlerde avans faizi) ve faizin başlangıç tarihi, toplam borcu doğrudan belirler. Bu rehberde faiz türlerini ve borcun nasıl hesaplandığını sade dille açıklıyoruz.

İcra Borcunda Hangi Faiz Türleri Var?

İcra takibine konu alacaklarda işleyebilecek başlıca faiz türleri şunlardır:

Yasal faiz: Taraflar bir faiz oranı kararlaştırmamışsa, kanunun öngördüğü orandır. Temerrüt (gecikme) faizi: Borçlu borcunu zamanında ödemediğinde, temerrüde düştüğü andan itibaren işleyen faizdir. Ticari işlerde avans faizi: İki tarafın da tacir olduğu ticari işlerde, temerrüt faizi olarak Merkez Bankası’nın belirlediği avans faiz oranı uygulanabilir; bu oran genellikle yasal faizden yüksektir.

Faiz Ne Zaman Başlar?

Faizin başlangıç tarihi borcun türüne göre değişir. Sözleşmeden doğan ve vadesi belli bir borçta, vade tarihinden itibaren temerrüt faizi işleyebilir. Vadesi belli olmayan borçlarda, alacaklının ihtarı (temerrüt ihtarı) veya icra takibinin başlatılmasıyla temerrüt gerçekleşir ve faiz işlemeye başlar. İcra takip talebinde, alacaklı hangi tarihten itibaren faiz istediğini belirtir.

İşlemiş Faiz ve İşleyecek Faiz

İcra dosyasında faiz iki şekilde görünür. İşlemiş faiz, takip tarihine kadar birikmiş olan faizdir ve asıl alacakla birlikte talep edilir. İşleyecek faiz ise takip tarihinden ödeme gününe kadar işlemeye devam eden faizdir. Bu yüzden dosya kapatma günü borcunuzun toplamı (kapak hesabı), takip tarihindeki tutardan daha yüksek olur.

Borç Neden Sürekli Artıyor?

Dosyada en hızlı büyüyen kalemler genellikle faiz ve takip masraflarıdır. Borç ödenmedikçe işleyecek faiz her gün birikmeye devam eder; ayrıca haciz, satış gibi her işlem yeni masraf doğurur. Bu nedenle borcu erken kapatmak, toplam yükü azaltır. Dosyanın güncel durumunu UYAP’tan takip ederek faizin ne kadar işlediğini görebilirsiniz.

Faiz Hesabı Yanlışsa Ne Yapılır?

İcra müdürlüğünün yaptığı faiz hesabında hata olduğunu düşünüyorsanız (yanlış oran, yanlış başlangıç tarihi, mükerrer hesaplama gibi), bu bir memur işlemi olduğundan İİK m.16 kapsamında icra mahkemesine şikâyet yoluyla itiraz edebilirsiniz. Şikâyet, hatalı işlemi öğrenmenizden itibaren süresinde yapılmalıdır. Karmaşık faiz hesaplarında bilirkişi incelemesi yapılabilir.

Bileşik Faiz Yasağı ve Sınırlar

Türk hukukunda kural olarak faize faiz yürütülmesi (bileşik faiz) sınırlıdır; ancak ticari işlerde ve belirli koşullarda istisnaları vardır. Bu nedenle bir icra dosyasında faizin nasıl işletildiği, alacağın ticari olup olmamasına göre değişir. Tüketici işlemlerinde ve adi alacaklarda faiz uygulaması, ticari alacaklara göre daha sınırlıdır. Faizin hangi orandan ve hangi yöntemle işletildiğini kontrol etmek, fazladan ödeme yapmamak açısından önemlidir.

Döviz (Yabancı Para) Alacağında Faiz

Alacak yabancı para üzerindense, faiz uygulaması ve tahsil de farklı işler. Alacaklı, yabancı para alacağının aynen veya fiilî ödeme tarihindeki kur karşılığı üzerinden tahsilini isteyebilir. Bu durumda hem kur farkı hem de döviz alacaklarına uygulanan faiz, borcun toplamını etkiler. Döviz cinsinden borçlarda kapak hesabı, kurun seyrine bağlı olarak değişkenlik gösterebilir.

Sıkça Sorulan Sorular