Konkordato Nedir? Şirketler İçin İflastan Kurtulma Yolu (İİK 285)

Konkordato, borçlarını vadesinde ödeyemeyen veya ödeyememe tehlikesi altında bulunan bir borçlunun, alacaklılarının nitelikli çoğunluğunun kabulü ve asliye ticaret mahkemesinin tasdikiyle borçlarını vade verilerek ya da indirim yapılarak ödemesini sağlayan, iflastan kurtulma kurumudur. İcra ve İflas Kanunu m.285-309’da düzenlenir. Bu rehberde konkordatonun ne olduğunu, mühlet sürelerini, komiserin rolünü, alacaklı oylamasını ve mahkeme tasdikini açıklıyoruz.

Konkordato Nedir?

Konkordato, dürüst ama mali sıkıntıdaki bir borçluya “yaşama şansı” tanıyan bir yeniden yapılandırma kurumudur. İİK m.285’e göre, borçlarını vadesinde ödeyemeyen veya ödeyememe tehlikesi altında bulunan borçlu; vade verilmesi veya indirim (tenzilat) yapılması yoluyla borçlarını ödeyebilmek ya da muhtemel bir iflastan kurtulmak için konkordato talep edebilir.

Öğretide iki temel türü vardır: vade konkordatosu (borçluya ödeme için süre/taksit tanınması) ve tenzilat konkordatosu (alacaklıların alacaklarının belirli bir yüzdesinden feragat etmesi, borçlunun kabul edilen yüzdeyi ödeyerek borcun tamamından kurtulması). İkisi birlikte de uygulanabilir.

Kimler Başvurabilir, Hangi Mahkeme Yetkili?

Konkordatoyu kural olarak borçlu talep eder; belirli koşullar altında iflas isteyebilecek alacaklı da başvurabilir. 7101 sayılı Kanun’la yapılan değişiklikten bu yana görevli mahkeme icra mahkemesi değil, borçlunun yerleşim yeri/muamele merkezindeki asliye ticaret mahkemesidir. Başvuruda, İİK m.286’da sayılan zorunlu belgeler (özellikle konkordato ön projesi, ödeme planı ve mali durumu gösteren belgeler) eksiksiz sunulmalıdır; borçlunun iyi niyetli olması, yani amacının alacaklıları zarara uğratmak değil ticari hayatı sürdürmek olması gerekir.

Geçici Mühlet (İİK 287)

Mahkeme, başvuru belgelerinin eksiksiz olduğunu tespit ederse 3 ay süreli geçici mühlet verir ve bir veya birden çok geçici konkordato komiseri atar. Bu süre gerektiğinde en fazla 2 ay daha uzatılabilir; böylece geçici mühlet toplam 5 ayı bulabilir. Geçici mühlet kararı Ticaret Sicili Gazetesi ve Basın-İlan Kurumu portalında ilan edilir; ilandan itibaren 7 gün içinde alacaklılar mühlete veya talebin reddine itiraz edebilir.

Kesin Mühlet (İİK 289)

Geçici mühlet sonunda mahkeme, komiserin raporunu ve alacaklıların görüşlerini dikkate alarak konkordatonun başarıya ulaşma ihtimalini değerlendirir. Olumlu görürse 1 yıl süreli kesin mühlet verir; bu süre güçlük arz eden durumlarda 6 aya kadar uzatılabilir, yani kesin mühletin azami süresi 18 aydır. Kesin mühlet döneminde komiserin denetim yetkileri genişler ve borçlu, faaliyetlerini komiser nezaretinde sürdürür.

Mühletin Etkisi: İcra Takipleri Durur (İİK 294)

Mühlet kararıyla birlikte borçluya karşı yeni icra takibi yapılamaz, başlamış takipler durur ve bir takip işlemiyle kesilebilen zamanaşımı ile hak düşürücü süreler işlemez; borçlunun malları hakkında ihtiyati haciz ve ihtiyati tedbir uygulanamaz. Bu kuralın istisnaları vardır: rehinli alacaklılar takip başlatabilir veya sürdürebilir ama rehnin muhafazası ve satışı yapılamaz; işçi alacakları ve nafaka alacakları imtiyazlı olduğundan haciz yasağı bunlar için geçerli değildir.

Komiserin Rolü ve Borçlunun Sınırları

Konkordato komiseri; borçlunun faaliyetlerini ve hesaplarını denetler, alacaklı listesini inceler, alacaklıları toplantıya çağırır, projenin hazırlanmasına katkı sunar ve mahkemeye düzenli rapor verir. Borçlu mühlet boyunca serbest değildir: rehin tesisi, kefalet, taşınmaz ve işletmenin önemli varlıklarının devri, kredi kullanımı gibi işlemler için mahkeme izni; olağan işlemler için ise komiser onayı gerekir. Borçlu komiserden gizli mal kaçırır veya hileli işlem yaparsa mahkeme konkordatoyu iptal edip iflasa karar verebilir. Mühlet içinde komiser onayıyla doğan yeni borçlar ise “masa borcu” sayılır ve imtiyazlı olarak öncelikle ödenir.

Alacaklı Oylaması ve Mahkeme Tasdiki (İİK 302, 305)

Kesin mühlet içinde komiser alacaklıları toplantıya çağırır ve borçlu projesini sunar. İİK m.302 uyarınca projenin kabulü için iki çoğunluktan birinin sağlanması yeterlidir: ya kaydedilmiş alacaklıların yarısını ve alacakların yarısını aşan çoğunluk, ya da kaydedilmiş alacaklıların dörtte birini ve alacakların üçte ikisini aşan çoğunluk.

Proje kabul edilse dahi tek başına yeterli değildir; mahkeme bağımsız bir tasdik incelemesi yapar. Tasdik için teklif edilen ödemenin iflas halinde elde edilecekten fazla olması, imtiyazlı alacakların tam ödenmesinin teminata bağlanması ve yargılama giderleri ile harcın depo edilmesi gibi şartlar aranır. Mahkeme tasdik ederse konkordato, mühlet öncesi doğmuş tüm alacaklıları (kabul etmeyenler dahil) bağlar ve paraya çevrilmemiş hacizler hükümden düşer. Proje reddedilir veya tasdik edilmezse, borçlu iflasa tabi ve şartlar varsa mahkeme re’sen iflasına karar verebilir.

Borçlusu konkordato ilan eden alacaklılar için en kritik adım, komiserin ilan ettiği süre içinde (genellikle 15 gün) alacağını kaydettirmektir (İİK m.299); aksi halde alacağın dikkate alınmaması riski doğar.

Sıkça Sorulan Sorular

Konkordato nedir?

Borçlarını ödeyemeyen veya ödeyememe tehlikesi altındaki borçlunun, alacaklılarının nitelikli çoğunluğunun kabulü ve asliye ticaret mahkemesinin tasdikiyle borçlarını vade veya indirimle ödemesini sağlayan, iflastan kurtulma kurumudur (İİK m.285).

Konkordatoda mühlet süresi ne kadardır?

Geçici mühlet 3 aydır ve en fazla 2 ay uzatılarak toplam 5 aya çıkabilir. Kesin mühlet ise 1 yıldır ve 6 aya kadar uzatılarak azami 18 ayı bulabilir.

Konkordato sürecinde haciz yapılabilir mi?

Kural olarak hayır; mühlet kararıyla borçluya karşı yeni takip yapılamaz ve mevcut takipler durur (İİK m.294). Ancak işçi ve nafaka alacakları için haciz yasağı geçerli değildir; rehinli alacaklılar takip yapabilir ama satış gerçekleştiremez.

Konkordato hangi mahkemeye başvurulur?

Borçlunun yerleşim yeri veya muamele merkezindeki asliye ticaret mahkemesine başvurulur. Başvuruda İİK m.286’daki zorunlu belgeler ve konkordato ön projesi sunulmalıdır.

Konkordatonun kabulü için kaç alacaklı gerekir?

İİK m.302’ye göre iki çoğunluktan biri yeterlidir: kaydedilmiş alacaklıların yarısı ve alacakların yarısı, veya kaydedilmiş alacaklıların dörtte biri ve alacakların üçte ikisi. Ayrıca mahkeme tasdiki şarttır.

Borçlum konkordato ilan etti, alacağım ne olur?

Komiserin ilan ettiği süre içinde (genellikle 15 gün) alacağınızı belgelerle kaydettirmeniz gerekir. Mahkemece tasdik edilen konkordato, kabul etmeyen alacaklılar dahil mühlet öncesi doğmuş tüm alacakları bağlar.