İftira Suçu Nedir? Cezası ve Şikayetten Farkı (TCK 267)

Birine asılsız yere suç atmak, o kişinin hayatını altüst edebilir. Hukuk bu nedenle iftirayı ayrı bir suç olarak düzenlemiştir. Ancak her şikâyet iftira değildir; arada önemli bir fark vardır. Bu yazıda konuyu yalın biçimde açıklıyoruz.

İftira Suçu Nedir?

Türk Ceza Kanunu’nun 267. maddesine göre iftira; bir kişiye, hakkında soruşturma ve kovuşturma başlatılmasını ya da idari bir yaptırım uygulanmasını sağlamak için, işlemediğini bildiği hâlde hukuka aykırı bir fiil isnat etmektir. Buradaki kilit nokta, failin mağdurun o fiili işlemediğini bilerek hareket etmesidir.

Suçun Temel Şartı: Suçsuzluğu Bilmek

İftiranın oluşması için failin, isnat ettiği fiilin gerçek dışı olduğunu bilmesi gerekir. Eğer kişi, gerçekten bir suç işlendiğine dair makul bir inançla şikâyette bulunmuşsa ve sonradan bu doğrulanmazsa, bu iftira sayılmaz. Çünkü iftirada kötü niyet, yani masum kişiyi bile bile suçlama vardır.

Cezası Nedir?

İftira suçunun temel cezası bir yıldan dört yıla kadar hapistir. İftira sonucunda mağdur hakkında soruşturma açılması, gözaltına alınması, tutuklanması veya mahkûm olması gibi ağır sonuçlar doğmuşsa, ceza artırılır. Yani iftiranın yol açtığı zarar büyüdükçe ceza da ağırlaşır.

Etkin Pişmanlık

İftira suçunda, failin pişman olup gerçeği açıklaması hâlinde ceza indirimi öngörülmüştür. Failin, mağdur hakkında haksız bir işlem yapılmadan önce gerçeği söylemesi, mağdurun durumunu düzeltmeye yönelik bir davranıştır ve cezada indirim sağlayabilir. Gerçeğin açıklandığı an (soruşturma, kovuşturma aşaması veya hüküm sonrası), indirimin oranını etkiler.

İftira ile Haklı Şikâyet Arasındaki Fark

Anayasal bir hak olan şikâyet (ihbar) hakkını kullanmak iftira değildir. Bir kişi, gerçekten mağdur olduğunu düşünerek veya bir suça tanık olduğuna inanarak şikâyette bulunabilir. Şikâyetin sonunda sanığın beraat etmesi, şikâyetçiyi otomatik olarak iftiracı yapmaz. İftiradan söz edebilmek için, şikâyetçinin isnadın asılsız olduğunu baştan bildiğinin ortaya konması gerekir.

İftira ile Suç Uydurma Farkı

İftira belirli bir kişiye yöneliktir; o kişiye somut bir suç atılır. “Suç uydurma” (TCK 271) ise işlenmediği bilinen bir suçun, fail belirtilmeden, sanki işlenmiş gibi yetkili makamlara bildirilmesidir. İftirada hedef bir kişiyken, suç uydurmada ortada gerçek dışı bir olay vardır ama belirli bir kişi hedef alınmaz.

Sıkça Sorulan Sorular

İftira suçu nedir?

Bir kişiye, işlemediğini bilerek, hakkında soruşturma başlatmak amacıyla hukuka aykırı bir fiil isnat etmektir (TCK 267). Failin, mağdurun suçsuz olduğunu bilerek hareket etmesi şarttır.

İftiranın cezası nedir?

Temel ceza bir yıldan dört yıla kadar hapistir. Mağdur hakkında gözaltı, tutuklama veya mahkûmiyet gibi ağır sonuçlar doğmuşsa ceza artırılır.

Şikâyet ettiğim kişi beraat etti, iftiradan ceza alır mıyım?

Hayır, otomatik olarak almazsınız. Gerçekten mağdur olduğunuza inanarak yaptığınız şikâyet iftira değildir. İftira için isnadın asılsız olduğunu baştan bildiğinizin kanıtlanması gerekir.

İftirada etkin pişmanlık var mı?

Evet. Failin, mağdur hakkında haksız bir işlem yapılmadan önce gerçeği açıklaması cezada indirim sağlayabilir. İndirim oranı, gerçeğin açıklandığı aşamaya göre değişir.

İftira ile suç uydurma farkı nedir?

İftira belirli bir kişiye somut bir suç atmaktır. Suç uydurma (TCK 271) ise belirli bir kişi hedef alınmadan, işlenmediği bilinen bir suçun yetkili makamlara bildirilmesidir.