Eşlerden birinin, ortak yaşanan evi diğerinin haberi olmadan satması veya ipotek ettirmesi büyük mağduriyet yaratabilir. Türk Medeni Kanunu, aile konutu şerhi ile bu duruma karşı güçlü bir koruma sağlar. Bu rehberde aile konutu şerhinin tapuya nasıl konulacağını adım adım açıklıyoruz.
Aile Konutu Şerhi Nedir?
Aile konutu şerhi, eşlerin ortak yaşamlarını sürdürdükleri konutun tapu kütüğüne işlenen ve malik olmayan eşi koruyan bir kayıttır (TMK 194). Şerh sayesinde, evin maliki olan eş, diğer eşin açık rızası olmadan konutu satamaz, devredemez, ipotek ettiremez veya kira sözleşmesini feshedemez. Bu, ailenin barınma hakkını güvence altına alır.
Şerhi Kim Koydurabilir?
Aile konutu şerhini, konutun maliki olmayan eş talep edebilir (TMK 194/3). Önemli kolaylık: Malik olmayan eş, bunun için mahkeme kararına veya malik eşin iznine ihtiyaç duymaz. Doğrudan tapu müdürlüğüne başvurarak şerhi koydurabilir. Bu hak kanundan doğar.
Nasıl Başvurulur?
Şerh için iki yol vardır: (1) Doğrudan tapu müdürlüğüne fiziki başvuru veya (2) e-Devlet üzerinden Webtapu sistemiyle online başvuru. Webtapu üzerinden online başvuru, uygulamada en hızlı yöntemdir; belgeler eksiksizse şerh aynı gün veya ertesi iş günü işlenebilir. İşlem harçtan ve masraftan muaftır, yani ücretsizdir.
Gerekli Belgeler
- Şerh talebini içeren dilekçe (fiziki başvuruda)
- Muhtarlıktan alınan, konutun aile konutu olduğunu gösterir belge
- Evlilik cüzdanı veya vukuatlı nüfus kayıt örneği (evliliği gösterir)
- Başvuran eşin kimlik belgesi
- Taşınmazın tapu bilgileri (ada, parsel, adres)
Tapuda Şerh Yoksa Ev Satılabilir mi?
Kural olarak tapuda şerh yoksa, iyiniyetli üçüncü kişiye satış yapılabilir. Ancak Yargıtay’ın yerleşik uygulamasına göre, tapuda şerh olmasa bile, satın alan kişi orada bir aile konutu olduğunu biliyor veya bilmesi gerekiyorsa, rızası alınmayan eş tapu iptal ve tescil davası açabilir. Yani şerh, korumayı güçlendirir ve üçüncü kişinin iyiniyet iddiasını ortadan kaldırır.
Şerh Ne Zaman Kalkar?
Aile konutu şerhinin belirli bir süresi yoktur; evlilik devam ettiği sürece geçerlidir. Şerh, malik eşin tek taraflı talebiyle kaldırılamaz. Yalnızca evliliğin sona ermesi (boşanma kararının kesinleşmesi veya ölüm), eşlerin ortak rızası ya da mahkeme kararıyla kalkar. Sadece boşanma davasının açılmış olması şerhi kaldırmaz; kararın kesinleşmesi gerekir.
💡 İlgili: Aile Konutu Şerhinin Sonuçları ve Kaldırılması
Sıkça Sorulan Sorular
Aile konutu şerhini kim koydurabilir?
Konutun maliki olmayan eş koydurabilir (TMK 194/3). Bunun için mahkeme kararına veya malik eşin iznine gerek yoktur; doğrudan tapu müdürlüğüne başvurmak yeterlidir.
Şerh için nereye başvurulur, ücretli mi?
Tapu müdürlüğüne fiziki olarak veya e-Devlet/Webtapu üzerinden online başvurulabilir. İşlem harçtan ve masraftan muaftır, yani ücretsizdir. Belgeler tamsa aynı gün işlenebilir.
Şerh olmadan eşim evi satabilir mi?
Tapuda şerh yoksa iyiniyetli üçüncü kişiye satış yapılabilir. Ancak Yargıtay’a göre alıcı orada aile konutu olduğunu biliyorsa, rızası alınmayan eş tapu iptal ve tescil davası açabilir.
Aile konutu şerhi ne zaman kalkar?
Şerhin süresi yoktur; evlilik sürdükçe geçerlidir. Malik eş tek taraflı kaldıramaz. Yalnızca boşanmanın kesinleşmesi, ölüm, eşlerin ortak rızası veya mahkeme kararıyla kalkar.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Her somut olayın kendine özgü koşulları bulunduğundan, işlem yapmadan önce bir avukata danışmanız ve güncel mevzuat ile uzman hukuki görüşü esas almanız önerilir.
