Evlat edinme, mahkeme kararıyla kurulan ve soybağına benzer sonuçlar doğuran kalıcı bir ilişkidir. Peki bu ilişki sonradan kaldırılabilir mi? Bu yazıda evlatlık ilişkisinin hangi sınırlı hallerde kaldırılabileceğini açıklıyoruz.
Evlatlık İlişkisi Kalıcı mıdır?
Evet, kural olarak kalıcıdır. Türk Medeni Kanunu, evlatlık ilişkisini kan bağına dayanan soybağına benzetmiştir. Nasıl ki kan bağına dayanan anne-baba-çocuk ilişkisi tarafların isteğiyle sona erdirilemezse, geçerli kurulmuş evlatlık ilişkisi de kural olarak sona erdirilemez. Yani “anlaşmazlık çıktı” veya “pişman oldum” gibi gerekçelerle evlatlık ilişkisi kaldırılamaz.
Hangi Hallerde Kaldırılabilir?
Evlatlık ilişkisi yalnızca kuruluşundaki eksiklikler nedeniyle ve sınırlı sayıda halde kaldırılabilir (TMK 317-318):
- Rıza eksikliği (TMK 317): Yasal sebep olmaksızın, rızası alınması gereken bir kişinin (örneğin küçüğün ana-babasının) rızası alınmadan evlat edinme yapılmışsa. Ancak küçüğün menfaati ağır biçimde zedelenecekse bu yola gidilemez.
- Esasa ilişkin noksanlık (TMK 318): Evlat edinme, esasa ilişkin diğer bir noksanlıkla sakatsa. Bu durumda Cumhuriyet savcısı veya her ilgili kaldırma talep edebilir. Noksanlık sonradan giderilmişse veya sadece usule ilişkinse ve kaldırma evlatlığın menfaatini ağır zedeleyecekse bu yola gidilemez.
Dava ve Süre (TMK 319)
Evlatlık ilişkisinin kaldırılması ancak dava yoluyla olur; bu, bozucu yenilik doğuran bir davadır ve aile mahkemesinde görülür. Dava açma süresi sınırlıdır: Kaldırma sebebinin öğrenilmesinden itibaren 1 yıl ve her halde evlat edinmeden itibaren 5 yıl içinde dava açılmalıdır (TMK 319). Bu hak düşürücü süreler geçtikten sonra ilişki kaldırılamaz.
Mirasçılıktan Çıkarma ile Karıştırılmamalı
Evlatlık ilişkisinin kaldırılması ile evlatlığın mirastan yoksun bırakılması/mirasçılıktan çıkarılması farklı şeylerdir. Evlatlık, miras hukuku kuralları çerçevesinde (haklı sebep varsa) mirasçılıktan çıkarılabilir; ancak bu, evlatlık ilişkisini sona erdirmez. İlişki devam eder, sadece miras hakkı etkilenir.
Sıkça Sorulan Sorular
Evlat edindiğim çocukla ilişkim bozuldu, evlatlığı kaldırabilir miyim?
Hayır. Geçerli kurulmuş evlatlık ilişkisi, anlaşmazlık veya pişmanlık gibi nedenlerle kaldırılamaz. Sadece kuruluştaki rıza eksikliği veya esasa ilişkin noksanlık halinde (TMK 317-318) kaldırılabilir.
Hangi durumda evlatlık ilişkisi kaldırılır?
Yalnızca kuruluştaki eksiklikler nedeniyle: Yasal sebep olmaksızın gerekli rızanın alınmaması (TMK 317) veya esasa ilişkin diğer noksanlıklar (TMK 318). Sınırlı sayıda haldir.
Evlatlık ilişkisini kaldırma süresi var mı?
Evet. Kaldırma sebebinin öğrenilmesinden itibaren 1 yıl ve her halde evlat edinmeden itibaren 5 yıl içinde dava açılmalıdır (TMK 319). Bu süreler geçince ilişki kaldırılamaz.
Evlatlığı mirastan çıkarabilir miyim?
Miras hukuku kuralları çerçevesinde haklı sebep varsa evlatlık mirasçılıktan çıkarılabilir; ancak bu, evlatlık ilişkisini sona erdirmez. İlişki devam eder, sadece miras hakkı etkilenir.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Her somut olayın kendine özgü koşulları bulunduğundan, işlem yapmadan önce bir avukata danışmanız ve güncel mevzuat ile uzman hukuki görüşü esas almanız önerilir.
