İleri yaş, Alzheimer veya demans gibi nedenlerle kendi işlerini yürütemeyen bir ebeveynin malvarlığını ve sağlığını korumak için vasi atanması gerekebilir. Bu rehberde yaşlı veya hasta ebeveyn için vasi atanması (kısıtlama) sürecini adım adım açıklıyoruz.
Neden Vasi Atanması Gerekir?
İleri yaş, Alzheimer, demans veya ağır hastalık nedeniyle kişi; bankacılık işlemlerini yapamaz, malvarlığını yönetemez veya sağlığıyla ilgili kararlar alamaz hale gelebilir. Bu durumda kişiyi istismardan ve hatalı işlemlerden korumak, malvarlığını güvence altına almak için kısıtlama kararı alınarak vasi atanması gerekir. Vasi, kişinin yerine hukuki işlemleri yürütür.
Kısıtlama Sebebi: Akıl Zayıflığı/Hastalığı
Türk Medeni Kanunu’na göre, akıl hastalığı veya akıl zayıflığı nedeniyle işlerini göremeyen, korunması ve bakımı için sürekli yardıma muhtaç olan ergin kısıtlanır (TMK 405). Alzheimer ve ileri demans gibi durumlar bu kapsamda değerlendirilir. Kısıtlama, kişinin kendi yararına bir koruma tedbiridir.
Hangi Belgeler Gerekir?
- Sağlık kurulu raporu: Kişinin akıl hastalığı/zayıflığı bulunduğunu ve işlerini göremediğini gösteren tam teşekküllü hastaneden alınan rapor.
- Nüfus kayıt örneği: Kısıtlanacak kişi ve başvuranın hısımlık ilişkisini gösterir.
- Dilekçe: Kısıtlama ve vasi atanması talebini içeren başvuru.
Süreç Nasıl İşler?
Başvuru sulh hukuk mahkemesine yapılır. Mahkeme, kişinin durumunu sağlık kurulu raporuyla tespit eder; gerektiğinde kişiyi bizzat dinler veya hastane ortamında muayenesini ister. Şartların varlığı tespit edilirse kişi kısıtlanır ve genellikle yakınlarından uygun biri vasi atanır. Vasi, kısıtlının malvarlığını yönetir ve önemli işlemler için mahkeme izni alır.
Vasi Atandıktan Sonra
Vasi, kısıtlının bakımını ve malvarlığını özenle yönetmekle yükümlüdür. Banka işlemleri, emekli maaşının yönetimi gibi konularda kısıtlı adına vasi işlem yapar. Taşınmaz satışı gibi önemli kararlar için vesayet ve denetim makamının izni gerekir. Vasi, dönemsel olarak vesayet makamına hesap verir.
Sıkça Sorulan Sorular
Alzheimer hastası anneme/babama vasi atanabilir mi?
Evet. Alzheimer, demans veya ileri yaş nedeniyle işlerini göremeyen ebeveyn için sulh hukuk mahkemesinden kısıtlama ve vasi atanması istenebilir (TMK 405). Sağlık kurulu raporu gerekir.
Vasi atanması için hangi belgeler gerekir?
Tam teşekküllü hastaneden alınan sağlık kurulu raporu, nüfus kayıt örneği ve kısıtlama/vasi atama talebini içeren dilekçe gerekir.
Vasi atandıktan sonra banka işlemlerini kim yapar?
Vasi, kısıtlı adına bankacılık işlemlerini ve malvarlığı yönetimini yürütür. Taşınmaz satışı gibi önemli işlemler için mahkeme izni gerekir.
Vasi olarak ben atanabilir miyim?
Evet. Kısıtlının eşi veya yakın hısımları, uygun ve istekliyse öncelikle vasi atanır. Mahkeme, kısıtlının menfaatini gözeterek uygun kişiyi belirler.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Her somut olayın kendine özgü koşulları bulunduğundan, işlem yapmadan önce bir avukata danışmanız ve güncel mevzuat ile uzman hukuki görüşü esas almanız önerilir.
