Hukukta sıkça duyulan “kayyım” kavramı, vesayet hukukunun bir parçasıdır ancak vasilikten farklı işler. Belirli bir iş veya mal için atanan kayyım, kişinin kısıtlanmasını gerektirmez. Bu yazıda kayyımın ne olduğunu ve vasiden farkını açıklıyoruz.
Kayyım Nedir?
Kayyım, bir kişinin belirli bir işini görmek veya belirli bir malvarlığını yönetmek üzere vesayet makamınca atanan kişidir. Vasiden farklı olarak kayyım, kişinin genel olarak kısıtlanmasını gerektirmez; yalnızca belirli ve sınırlı bir görev için atanır. Kayyım atanan kişi, kayyımın görev alanı dışındaki işlerinde fiil ehliyetini korur.
Kayyım Türleri
- Temsil kayyımlığı (TMK 426): Ergin bir kişinin acil bir işini göremeyecek durumda olması (hastalık, başka yerde bulunma gibi), yasal temsilciyle menfaatinin çatışması veya vasinin görevini yapamadığı durumlarda atanır.
- Yönetim kayyımlığı (TMK 427): Bir malvarlığının yönetilmesi gereken ancak bunu yapacak kimsenin bulunmadığı durumlarda (örneğin uzun süre kayıp kişinin malları, vasiyeti yerine getirecek kimse olmaması gibi) atanır.
Kayyım Hangi Durumlarda Atanır?
Temsil kayyımı; ergin bir kişinin hastalık, yaşlılık veya başka bir engel nedeniyle ivedi (acil) bir işini kendisinin göremediği ve vekil de atayamadığı durumlarda atanır. Ayrıca bir kişinin menfaati ile yasal temsilcisinin menfaati çatışıyorsa (örneğin miras paylaşımında ebeveyn ve çocuğun çıkar çatışması), çocuk adına işlem yapmak için kayyım atanır.
Kayyım ile Vasi Arasındaki Fark
Temel fark görev kapsamındadır: Vasi, vesayet altındaki kişinin genel olarak bakımı, korunması ve temsili için atanır ve kişinin kısıtlanmasını gerektirir. Kayyım ise yalnızca belirli bir iş veya mal için, kişiyi kısıtlamadan atanır. Yani kayyım atanan kişi, kayyımlık kapsamı dışında kendi işlerini yapmaya devam edebilir. Kayyımlık, vasilikten daha sınırlı ve geçici bir koruma sağlar.
Sıkça Sorulan Sorular
Kayyım ile vasi aynı şey mi?
Hayır. Vasi, kişinin genel bakımı ve temsili için atanır ve kısıtlama gerektirir. Kayyım ise yalnızca belirli bir iş veya mal için, kişiyi kısıtlamadan atanır; daha sınırlı bir görevdir.
Kayyım ne zaman atanır?
Ergin bir kişinin acil bir işini göremediği, yasal temsilciyle menfaat çatışması bulunduğu (örneğin mirasta ebeveyn-çocuk çıkar çatışması) veya bir malvarlığını yönetecek kimsenin olmadığı durumlarda atanır.
Kayyım atanınca kısıtlanmış mı olurum?
Hayır. Kayyımlık kişiyi kısıtlamaz. Kayyım atanan kişi, kayyımın görev alanı dışındaki işlerinde fiil ehliyetini ve kendi işlerini yapma yetkisini korur.
Menfaat çatışmasında kayyım nasıl yardımcı olur?
Çocuk ile ebeveynin menfaati çatışıyorsa (örneğin miras paylaşımı), çocuğun çıkarını objektif korumak için çocuk adına işlem yapacak bir kayyım atanır.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Her somut olayın kendine özgü koşulları bulunduğundan, işlem yapmadan önce bir avukata danışmanız ve güncel mevzuat ile uzman hukuki görüşü esas almanız önerilir.
