Boşanma sonrası, velayeti olmayan ebeveynin çocuğuyla görüşme (kişisel ilişki) hakkı yasal güvence altındadır. Ancak bu hak çoğu zaman engellenir ve bu durum hem ebeveyni hem çocuğu mağdur eder. Bu yazıda kişisel ilişki hakkınızı, engellenmesi halinde yapabileceklerinizi ve süreci sade bir dille net biçimde anlatıyoruz.
Kişisel İlişki Hakkı Nedir?
Boşanmadan sonra çocuğun velayeti bir ebeveyne verilir. Ancak velayeti almayan ebeveynin de çocuğuyla düzenli görüşme hakkı vardır. Buna “kişisel ilişki” denir. Bu hak, sadece ebeveynin değil, aynı zamanda çocuğun da hakkıdır. Çünkü bir çocuğun, üstün yararına aykırı olmadıkça, anne ve babasıyla ilişki kurma hakkı vardır. Mahkeme, bu görüşmenin nasıl ve ne zaman olacağını bir kararla belirler.
Görüşme Engellenirse Ne Olur?
Maalesef sık yaşanan bir durum, velayeti elinde tutan ebeveynin çocuğu göstermemesi, görüşmeyi engellemesidir. Bu, hukuka aykırıdır ve karşısında yapabilecekleriniz vardır. Mahkeme kararıyla belirlenmiş bir görüşme hakkı varsa, bunun engellenmesi yaptırımsız kalmaz.
Çocuk Teslimi Artık Nasıl Yapılıyor?
Önemli bir değişiklik oldu. Eskiden çocuk teslimi icra dairesi aracılığıyla yapılırdı; bu çocuk için örseleyici olabiliyordu. Yeni sistemde, çocuk teslimi ve kişisel ilişki kurulması işlemleri adli destek ve mağdur hizmetleri müdürlükleri aracılığıyla yürütülür. Amaç, sürecin çocuğun psikolojisini koruyacak, uzman desteğiyle ve daha az örseleyici biçimde yapılmasıdır.
Engelleme Karşısında Hukuki Yol: Tazyik Hapsi
Mahkemenin kişisel ilişki kararına uyulmaması, ciddi bir sonuç doğurur. Çocuğu göstermeyen, kararı ihlal eden tarafa karşı zorlama (tazyik) hapsi talep edilebilir. Bu, bir ceza değil, kararın gereğini yerine getirmeye zorlamak için uygulanan bir yaptırımdır.
Yani “mahkeme kararı verdi ama uygulanmıyor” durumunda çaresiz değilsiniz. İhlali belgeleyerek hukuki süreç başlatabilirsiniz.
Nasıl Hareket Etmelisiniz?
Görüşme hakkınız engelleniyorsa:
- İhlali belgeleyin: Görüşmenin engellendiği tarihleri, durumları ve varsa yazışmaları (mesaj gibi) kaydedin. Tanık varsa not edin.
- Resmî sürece başvurun: Çocuk teslimi için yetkili birime (adli destek müdürlüğü) başvurun.
- Tazyik hapsi talep edin: Karara uyulmuyorsa, ihlal eden tarafa karşı yasal yola başvurun.
- Kararın değiştirilmesini isteyebilirsiniz: Sürekli engelleme varsa, bu durum velayet veya kişisel ilişki düzeninin yeniden değerlendirilmesi için bir gerekçe olabilir.
Çocuğu Sürece Alet Etmeyin
Önemli bir hatırlatma: Bu süreçte en çok korunması gereken çocuğun ruh sağlığıdır. Çocuğu diğer ebeveyne karşı kışkırtmak, onu bir koz olarak kullanmak veya çatışmaya alet etmek, en çok çocuğa zarar verir. Üstelik bu tür davranışlar, hukuki süreçte sizin aleyhinize de değerlendirilebilir. Çocuğun her iki ebeveynle de sağlıklı ilişki kurması, onun yararınadır.
Karşı Taraf Çocuğu Getirmiyorsa vs. Siz Endişeliyseniz
Bazen velayeti elinde tutan taraf, “çocuk gitmek istemiyor” veya “güvenli değil” gibi gerekçelerle görüşmeyi engelleyebilir. Eğer gerçekten çocuğun güvenliğiyle ilgili ciddi bir endişe varsa, bunu keyfî olarak değil, hukuki yollarla (mahkemeye başvurarak, gerekirse kişisel ilişki düzeninin değiştirilmesini isteyerek) çözmek gerekir. Tek taraflı olarak görüşmeyi kesmek, doğru yol değildir.
Özetle
Kişisel ilişki, hem velayeti olmayan ebeveynin hem de çocuğun hakkıdır. Görüşme engellenirse çaresiz değilsiniz: ihlali belgeleyip adli destek müdürlüğüne başvurabilir ve tazyik hapsi talep edebilirsiniz. Çocuk teslimi artık çocuğu koruyacak şekilde yürütülür. Çocuğu sürece alet etmeyin; her türlü anlaşmazlığı hukuki yollarla çözün. Bir avukattan destek almanız sürecinizi kolaylaştırır.
Bu içerik Av. Fatma Öztürk tarafından, güncel mevzuat ve Yargıtay/AYM içtihatları esas alınarak bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Somut olayınız için bir ceza avukatına danışmanız önerilir.
Sıkça Sorulan Sorular
Eski eşim çocuğu göstermiyor, ne yapabilirim?
Çaresiz değilsiniz. Mahkeme kararıyla belirlenmiş kişisel ilişki hakkınız engelleniyorsa, ihlali belgeleyip çocuk teslimi için adli destek müdürlüğüne başvurabilir ve karara uymayan tarafa karşı tazyik hapsi talep edebilirsiniz.
Kişisel ilişki kimin hakkı?
Hem velayeti olmayan ebeveynin hem de çocuğun hakkıdır. Çocuğun, üstün yararına aykırı olmadıkça anne ve babasıyla ilişki kurma hakkı vardır; mahkeme görüşmenin nasıl olacağını kararla belirler.
Çocuk teslimi nasıl yapılıyor?
Artık icra dairesi yerine adli destek ve mağdur hizmetleri müdürlükleri aracılığıyla yürütülür. Amaç, sürecin çocuğun psikolojisini koruyacak, uzman desteğiyle ve daha az örseleyici biçimde yapılmasıdır.
Karara uyulmazsa ne yapılır?
Kişisel ilişki kararına uymayan, çocuğu göstermeyen tarafa karşı zorlama (tazyik) hapsi talep edilebilir. Bu bir ceza değil, kararın gereğini yerine getirmeye zorlayan bir yaptırımdır.
Çocuğun güvenliğinden endişeliyim, görüşmeyi kesebilir miyim?
Tek taraflı kesmek doğru yol değildir ve aleyhinize değerlendirilebilir. Gerçek bir güvenlik endişesi varsa bunu hukuki yollarla (mahkemeye başvurarak, kişisel ilişki düzeninin değiştirilmesini isteyerek) çözmelisiniz.
