Tapu yalnızca eşlerden birinin adına olsa bile, aile konutu özel koruma altındadır. Malik olmayan eş, evi kaybetmemek için tapuya aile konutu şerhi koydurabilir. Bu rehberde şerhin nasıl konulacağını ve sağladığı korumayı adım adım anlatıyoruz.
Aile Konutu Şerhi Nedir?
Türk Medeni Kanunu’nun 194. maddesine göre eşlerden biri, diğer eşin açık rızası olmadıkça aile konutuyla ilgili kira sözleşmesini feshedemez, konutu devredemez veya üzerindeki hakları (ipotek gibi) sınırlayamaz. Aile konutu olarak özgülenen taşınmazın maliki olmayan eş, tapu kütüğüne bu durumu gösteren şerhin konulmasını isteyebilir. Şerh, konutu rızasız tasarruflara karşı görünür biçimde korur.
Hâkim Kararı Gerekmez
Aile konutu şerhi, kanundan doğan bir haktır ve konulması için hâkim kararı gerekmez. Malik olmayan eş, doğrudan tapu müdürlüğüne başvurarak şerhi koydurabilir. Başvuru bizzat tapu müdürlüğüne giderek veya e-Devlet üzerinden yapılabilir. İşlem herhangi bir harç veya mahkeme aşaması gerektirmediğinden oldukça pratiktir. Anlaşmazlık çıkması hâlinde aile mahkemesine başvurulur.
Şerhin Sağladığı Koruma
Şerh konulduktan sonra, malik eşin konutu satması, ipotek koyması, devretmesi veya kirasını feshetmesi diğer eşin açık rızasına bağlı hâle gelir. Önemli bir nokta: şerh açıklayıcı niteliktedir, kurucu değildir. Yani şerh konulmamış olsa bile, fiilen aile konutu olan taşınmaz TMK 194 korumasından yararlanır. Ancak şerh, üçüncü kişilere karşı koruma sağlayarak iyi niyet iddiasının önünü keser.
Rızasız İşlemin Sonucu
Malik eşin, diğer eşin açık rızasını almadan aile konutu üzerinde yaptığı satış veya ipotek işlemi kesin hükümsüzdür. Tapuda şerh varsa, taşınmazı devralan üçüncü kişi iyi niyetli olsa dahi işlem iptal edilebilir. Şerh yoksa ve üçüncü kişi konutun aile konutu olduğunu bilmiyorsa, sınırlı durumlarda iyi niyet koruması işleyebilir. Bu nedenle şerh koydurmak, malik olmayan eş için en güçlü önleyici araçtır.
Sıkça Sorulan Sorular
Aile konutu şerhi nasıl konulur?
Malik olmayan eş, evlilik cüzdanı ve ikametgâh belgesiyle doğrudan tapu müdürlüğüne (veya e-Devlet’ten) başvurarak şerhi koydurur. Hâkim kararı gerekmez ve işlem harçtan muaftır.
Aile konutu şerhi için mahkeme kararı gerekir mi?
Hayır. Aile konutu şerhi kanundan doğan bir haktır; tapu müdürlüğüne başvuruyla konulur. Yalnızca anlaşmazlık çıkarsa aile mahkemesine başvurulur.
Eşim rızam olmadan evi satabilir mi?
Hayır. Malik eşin diğer eşin açık rızası olmadan aile konutunu satması veya ipotek koyması kesin hükümsüzdür. Şerh varsa üçüncü kişi iyi niyetli olsa bile işlem iptal edilebilir.
Tapuda şerh yoksa aile konutu korunmaz mı?
Şerh açıklayıcıdır; konulmasa bile fiilen aile konutu olan taşınmaz TMK 194 korumasından yararlanır. Ancak şerh, üçüncü kişilere karşı korumayı güçlendirir.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; her dosyanın kendine özgü koşulları bulunduğundan, somut durumunuza ilişkin değerlendirme için güncel mevzuat ve uzman hukuki görüş esas alınmalıdır.
