Velayet davalarında çocuğun kendi görüşünün ne zaman ve nasıl alındığı, ebeveynlerin en çok merak ettiği konulardan biridir. Türk hukukunda çocuk, idrak çağına ulaştığında velayet konusundaki tercihi dinlenir. Bu yazıda idrak çağının ne anlama geldiğini ve çocuğun görüşünün karara etkisini açıklıyoruz.
İdrak Çağı Ne Demektir?
İdrak çağı, çocuğun olayları algılayabildiği, kendisini ifade edebildiği ve velayet konusunda sağlıklı bir tercih oluşturabildiği gelişim dönemini ifade eder. Kanunda kesin bir yaş belirtilmemiştir; her çocuğun zihinsel ve psikolojik gelişimi farklıdır. Ancak Yargıtay uygulamasında genellikle 8 yaş ve üzeri çocukların idrak çağında olduğu kabul edilir.
Çocuğun Görüşü Nasıl Alınır?
İdrak çağındaki çocuk, hâkim tarafından genellikle adli görüşme odası gibi özel bir ortamda dinlenir. Çoğu zaman bir pedagog veya psikolog eşliğinde görüşme yapılır, böylece çocuğun baskı altında olup olmadığı da değerlendirilir. Birleşmiş Milletler Çocuk Haklarına Dair Sözleşme’nin 12. maddesi de idrak gücüne sahip çocuğun görüşünün alınmasını öngörür.
Çocuğun Tercihi Bağlayıcı mı?
Çocuğun beyanı önemli bir veridir, ancak tek başına bağlayıcı değildir. Mahkeme tüm delilleri (sosyal inceleme raporu, ebeveynlerin durumu, tanık beyanları) bir bütün olarak değerlendirir ve çocuğun üstün yararı neyi gerektiriyorsa o yönde karar verir. Uygulamada 12 yaş ve üzeri çocuğun tercihi daha ağırlıklı dikkate alınır.
Çocuğun Dinlenmemesinin Sonucu
İdrak çağına gelmiş çocuğun görüşü alınmadan verilen velayet kararları, Yargıtay tarafından bozulabilmektedir. Bu nedenle mahkemeler, idrak çağındaki çocuğun beyanını almaya özen gösterir.
Sıkça Sorulan Sorular
Çocuk kaç yaşında velayet konusunda dinlenir?
Kanunda sabit bir yaş yoktur; her çocuğun gelişimine göre değişir. Yargıtay uygulamasında genellikle 8 yaş ve üzeri çocuklar idrak çağında kabul edilir ve görüşleri alınır.
Çocuğun tercihi velayeti belirler mi?
Hayır, tek başına belirlemez. Çocuğun görüşü önemli bir veridir ama bağlayıcı değildir. Mahkeme tüm delilleri değerlendirip çocuğun üstün yararına göre karar verir.
Çocuk mahkemede nasıl dinlenir?
Genellikle adli görüşme odasında, pedagog veya psikolog eşliğinde dinlenir. Çocuğun baskı altında olup olmadığı da bu görüşmede değerlendirilir.
12 yaş üzeri çocuğun tercihi daha mı önemli?
Uygulamada evet. 12 yaş ve üzeri çocuğun velayete ilişkin tercihi, daha küçük yaştakilere göre daha ağırlıklı değerlendirilir.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; her dosyanın kendine özgü koşulları bulunduğundan, somut durumunuza ilişkin değerlendirme için güncel mevzuat ve uzman hukuki görüş esas alınmalıdır.
