Boşanmadan sonra çocuğun velayeti bir ebeveyne verildiğinde, diğer ebeveynin çocuğun eğitimi ve sağlığıyla ilgili kararlarda ne kadar söz hakkı olduğu sık sorulan bir konudur. Kural olarak günlük bakım ve eğitim kararları velayet sahibine aittir; ancak velayetsiz ebeveynin de çocuğun durumu hakkında bilgi alma hakkı bulunur.
Velayet Kime Hangi Yetkiyi Verir?
Velayet, on sekiz yaşını doldurmamış çocuğun bakımı, eğitimi, korunması ve temsiline ilişkin hak ve yükümlülüklerin tümünü ifade eder. Türk Medeni Kanunu’nun 335 ve devamı maddelerine göre evlilik birliği sürerken velayet anne ve baba tarafından birlikte kullanılır. Boşanmada ise velayet, çocuk kendisine bırakılan tarafa geçer. Bu durumda çocuğun okul seçimi, tedavi yöntemi gibi kararları kural olarak velayet sahibi ebeveyn alır.
Velayetsiz Ebeveynin Bilgi Alma Hakkı
Velayeti olmayan ebeveyn karar alma yetkisine sahip olmasa da, çocuğunun durumu hakkında tamamen yetkisiz değildir. Türk Medeni Kanunu uyarınca velayet hakkı bulunmayan ana veya baba, çocuğun eğitimi ve sağlığı gibi önemli konularda bilgi alma ve okul ile sağlık kuruluşlarından durumunu öğrenme hakkına sahiptir. Yani çocuğun karnesini, sağlık raporunu öğrenmek velayetsiz ebeveynin de hakkıdır.
Çocuğun Üstün Yararına Aykırı Kararlara İtiraz
Velayet sahibi ebeveynin aldığı kararların çocuğun üstün yararına açıkça aykırı olduğu durumlarda, diğer ebeveyn aile mahkemesine başvurabilir. Hâkim, çocuğun menfaatini koruyacak önlemleri re’sen alabilir; gerektiğinde velayetin değiştirilmesi dahi gündeme gelebilir. Velayet, kamu düzenine ilişkin olduğu için mahkeme tarafların talebiyle bağlı değildir.
Ortak Velayet Durumunda Kararlar
Mahkeme ortak velayete hükmetmişse, çocuğun eğitimi ve sağlığıyla ilgili önemli kararlar her iki ebeveynin ortak iradesiyle alınır. Anlaşmazlık çıkması hâlinde aile mahkemesinden hâkimin müdahalesi istenebilir.
Sıkça Sorulan Sorular
Velayeti olmayan baba çocuğun okulunu değiştirebilir mi?
Hayır. Çocuğun okul seçimi gibi kararlar velayet sahibi ebeveyne aittir. Velayetsiz ebeveyn tek başına okul değiştiremez, ancak çocuğun eğitim durumu hakkında bilgi alma hakkına sahiptir.
Velayetsiz ebeveyn çocuğun karnesini ve sağlık bilgisini öğrenebilir mi?
Evet. Velayet hakkı olmasa da ana veya baba, çocuğunun eğitimi ve sağlığı hakkında okul ve sağlık kuruluşlarından bilgi alma hakkına sahiptir.
Velayet sahibinin kararına nasıl itiraz edilir?
Karar çocuğun üstün yararına aykırıysa diğer ebeveyn aile mahkemesine başvurabilir. Hâkim çocuğun menfaatini koruyacak önlemleri alır, gerekirse velayeti yeniden düzenler.
Ortak velayette okul ve sağlık kararı kim verir?
Ortak velayette önemli kararlar her iki ebeveynin ortak iradesiyle alınır. Anlaşmazlıkta aile mahkemesinden hâkimin müdahalesi talep edilebilir.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; her dosyanın kendine özgü koşulları bulunduğundan, somut durumunuza ilişkin değerlendirme için güncel mevzuat ve uzman hukuki görüş esas alınmalıdır.
