Suça İştirak: Faillik, Azmettirme ve Yardım Etme (TCK 37-39)

Bir suç her zaman tek kişi tarafından işlenmez; çoğu zaman birden fazla kişi farklı rollerle katılır. Birini suç işlemeye ikna eden, eyleme yardım eden veya birlikte gerçekleştiren kişilerin sorumluluğu aynı mıdır? ‘İştirak’ kavramı, bu rolleri ve sorumlulukları ayırır.

İştirak, herkesin katkısı oranında sorumlu tutulmasını sağlar.

Faillik

Türk Ceza Kanunu’nun 37. maddesine göre, suçun kanuni tanımındaki eylemi birlikte gerçekleştiren kişilerin her biri ‘fail’ olarak sorumludur (müşterek faillik). Suçun işlenmesinde bir başkasını araç olarak kullanan kişi de fail sayılır (dolaylı faillik).

Yani eylemi fiilen gerçekleştirenler, doğrudan failler olarak sorumlu tutulur.

Azmettirme

Türk Ceza Kanunu’nun 38. maddesine göre, bir başkasını suç işlemeye ‘azmettiren’ (karar verdiren, iten) kişi, işlenen suçun cezasıyla cezalandırılır. Yani suçu bizzat işlemese de, onu işleten kişinin sorumluluğu ağırdır.

Azmettirmenin varlığı için, failde suç işleme kararının bu kişi tarafından oluşturulmuş olması aranır.

Yardım etme

Türk Ceza Kanunu’nun 39. maddesine göre, suçun işlenmesine ‘yardım eden’ kişi (örneğin teşvik eden, yol gösteren, araç sağlayan) de sorumludur; ancak yardım edenin cezası, kural olarak asıl faile göre daha hafif belirlenir.

Tüm bu hâllerde, sorumluluk için kişinin eyleme bilerek ve isteyerek (kasten) katkı sunması aranır. Bilmeden, kasıt olmaksızın yapılan bir davranış farklı değerlendirilir.

Pratik noktalar

• Fail: Eylemi gerçekleştiren veya başkasını araç kılan kişi (TCK 37).
• Azmettiren: Suç işlemeye iten kişi, suçun cezasıyla sorumlu olur (TCK 38).
• Yardım eden: Yardımda bulunan kişinin cezası kural olarak daha hafiftir (TCK 39).
• Kast şart: Sorumluluk için bilerek ve isteyerek katkı aranır.

Bir suça katılım; fail (TCK 37), azmettiren (TCK 38) veya yardım eden (TCK 39) olarak farklı sorumluluk düzeylerinde değerlendirilir ve kural olarak kasten katkı aranır. Yardım edenin cezası çoğu hâlde daha hafiftir. Bilmeden yapılan davranış ayrıdır. Konumunuzu netleştirmek için bir uzmana danışın.

Benzer bir durumla mı karşı karşıyasınız? Durumunuzu gizlilik içinde değerlendirip size özel bir yol haritası çıkarmamız için bizimle iletişime geçin.

Bu makale genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık yerine geçmez. Metinde yer verilen değerlendirmeler yerleşik yargı uygulaması ve yürürlükteki kanun hükümleri esas alınarak hazırlanmıştır. İçtihatlar ve mevzuat zaman içinde değişebileceğinden, kendi durumunuz için güncel değerlendirmeyi mutlaka bir avukattan alınız.

Sıkça Sorulan Sorular

Suça iştirak nedir?

Bir suçun birden fazla kişi tarafından birlikte işlenmesidir. İştirak; faillik, azmettirme ve yardım etme şeklinde olabilir (TCK 37-39).

Azmettiren ne kadar ceza alır?

Azmettiren, suçu işlemeye karar verdiren kişidir ve kural olarak işlenen suçun cezasıyla cezalandırılır.

Yardım eden sorumlu mu?

Suçun işlenmesine yardım eden kişi de sorumludur; ancak cezası, fiile katkısının derecesine göre indirilerek belirlenir.