Destekten Yoksun Kalmada Gelirin İspatı ve Asgari Ücret Karinesi

Ölümlü bir olayda tazminat hesaplanırken, ölen kişinin geliri belirleyici bir unsurdur. Peki ölen kişi kayıt dışı çalışıyorsa, geliri belgelenemiyorsa ne olur? Geride kalanlar tazminatsız mı kalır? Hukuk, bu soruya koruyucu bir yanıt verir.

Gelirin ispatı ve asgari ücret karinesi, bu hesabın temel taşlarıdır.

Gelirin ispatı kural olarak gerekir

Destekten yoksun kalma tazminatında, ölen kişinin (desteğin) gelirinin kural olarak belgelerle (bordro, banka kaydı, vergi kaydı vb.) ispatlanması beklenir. Yargıtay uygulamasında, gelirin belirlenmesinde tanık beyanları tek başına yeterli görülmemekte; işyeri kayıtları ve meslek kuruluşu verileriyle desteklenmesi aranmaktadır.

Bu, tazminatın gerçek gelir üzerinden, denetime elverişli biçimde hesaplanmasını sağlar.

Asgari ücret karinesi

Peki gelir hiç ispatlanamıyorsa? Bu durumda kişinin tamamen gelirsiz olduğu varsayılmaz. Yerleşik uygulamaya göre, geliri belgelenemeyen kişi için en azından yürürlükteki asgari ücret düzeyinde bir gelir esas alınır.

Yani asgari ücret, gelir ispatının mümkün olmadığı hâllerde bir ‘taban’ (alt sınır) oluşturur; kimse asgari ücretin altında bir gelirle değerlendirilmez.

Gelir tespitine ilişkin İçtihadı Birleştirme

Destekten yoksun kalma tazminatına esas gelirin tespiti, Yargıtay İçtihatları Birleştirme Büyük Genel Kurulu’nun E. 2016/5, K. 2018/6 sayılı ve 22.06.2018 tarihli (14.11.2018 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan) kararına da konu olmuştur. Bu karar, gelir tespitinde izlenecek yöntem ve ilkeler bakımından önemli bir başvuru kaynağıdır.

Hesaplamada AGİ ve düzenli sosyal yardımlar gibi süreklilik arz eden kalemler dikkate alınırken, ispatlanmamış yan ödemeler dışarıda bırakılır.

Pratik noktalar

• Geliri belgeleyin: Bordro, banka ve vergi kayıtları gelirin ispatında esastır.
• Tanık tek başına yetmez: Gelir, kayıt ve meslek kuruluşu verileriyle desteklenmelidir.
• Asgari ücret tabandır: Gelir ispatlanamazsa en az asgari ücret esas alınır.
• Aktüer raporu: Gelir tespiti, teknik aktüerya hesabının temelini oluşturur.

Ölen yakınınızın geliri belgelenemese dahi, tazminat hakkınız yok olmaz; en azından asgari ücret düzeyinde bir gelir esas alınır. Geliri belgeleyebiliyorsanız tazminat daha yüksek hesaplanır. Bu nedenle gelire ilişkin tüm kayıtları toplamak ve süreci bir uzmanla yürütmek önemlidir.

Benzer bir durumla mı karşı karşıyasınız? Durumunuzu gizlilik içinde değerlendirip size özel bir yol haritası çıkarmamız için bizimle iletişime geçin.

Bu makale genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık yerine geçmez. Metinde anılan yüksek mahkeme kararları gerçek olup künyeleri (esas/karar numarası ve tarih) UYAP, Lexpera ve resmî karar kaynakları üzerinden doğrulanabilir. İçtihatlar zaman içinde değişebileceğinden, kendi durumunuz için güncel değerlendirmeyi mutlaka bir avukattan alınız.

Sıkça Sorulan Sorular

Destek gelirinin ispatı nasıl olur?

Ölen desteğin geliri belgelerle ispatlanır. Belge yoksa asgari ücret esas alınır; bu, destekten yoksun kalma tazminatında uygulanan asgari ücret karinesidir.

Asgari ücret karinesi nedir?

Geliri ispatlanamayan kişinin en az asgari ücret düzeyinde gelir elde ettiğinin kabul edilmesidir. Böylece mağdur gelirsiz bırakılmaz.

Gerçek gelir daha yüksekse ne olur?

Hak sahipleri, ölenin asgari ücretten yüksek gelirini belgelerle ispatlarsa, tazminat bu gerçek gelir üzerinden hesaplanır.