SPK Hukuk Rehberi
Aracı Kurum & Tazminat
Aracı kurum sorumluluğu, yatırımcı uyuşmazlıkları, YTM tazmini ve tahkim yolları.
Aracı Kurum Sorumluluğu ve Yatırımcı Uyuşmazlıkları
Aracı kurumlar (yatırım kuruluşları), sermaye piyasasında yatırımcılara alım-satım, portföy yönetimi, saklama ve yatırım danışmanlığı gibi hizmetler sunan, Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) denetimindeki tüzel kişilerdir. Aracı kurumların yatırımcıya karşı sorumluluğu; sözleşmesel yükümlülükler, aydınlatma ve uygunluk-yerindelik testleri, saklama esasları ve genel kanuni sorumluluk çerçevesinde şekillenir. Bu rehberde aracı kurumun temel yükümlülüklerini, sorumluluğa yol açabilecek durumları, uygunluk testine […]
Detaylı bilgi →Yatırımcı Tazmin Merkezi (YTM) Nedir? Başvuru ve Tazmin
Yatırımcı Tazmin Merkezi (YTM), yatırım kuruluşlarının müşterilerine karşı olan nakit ödeme ve sermaye piyasası aracı teslim yükümlülüklerini, kanunda belirlenen sınırlar içinde tazmin etmek üzere 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu’nun (SPKn) m.83 hükmüyle kurulmuş kamu tüzel kişiliğidir. Tazmin, ilgili yatırım kuruluşunun faaliyet izninin kaldırılması veya iflası gibi hâllerde gündeme gelir. YTM hangi hâllerde tazmin yapar? YTM, […]
Detaylı bilgi →Sermaye Piyasasında Tahkim ve Alternatif Uyuşmazlık Çözümü
Sermaye piyasasında tahkim, yatırımcı-aracı kurum, ortaklıklar arası ve diğer piyasa uyuşmazlıklarının, mahkeme dışında bağımsız hakemler eliyle çözülmesini sağlayan alternatif bir uyuşmazlık çözüm mekanizmasıdır. Sermaye piyasasında tahkim; genellikle yazılı tahkim sözleşmesine veya organize piyasaların (Borsa İstanbul) tahkim mekanizmalarına dayanır. Tahkimin avantajları; teknik uzmanlığa erişim, hızlı sonuç ve gizlilik olarak sayılır. Tahkim Sözleşmesinin Şekli ve Geçerliliği Tahkim […]
Detaylı bilgi →Kaydileştirme, MKK ve Takasbank: Yatırımcı Hakları
Kaydileştirme, sermaye piyasası araçlarının fiziki senet olmaktan çıkarılıp elektronik ortamda kayıt esasına göre izlenmesi sürecidir. Türkiye’de bu sistem Merkezi Kayıt Kuruluşu (MKK) tarafından yürütülür; hesaplar arası nakit ve menkul kıymet takası ise Takasbank aracılığıyla gerçekleştirilir. Kaydileştirme, yatırımcı haklarının etkin biçimde korunmasında altyapının belkemiğidir. Kaydileştirme Nedir ve Nasıl İşler? Kaydileştirme kapsamındaki sermaye piyasası araçları (paylar, tahviller, […]
Detaylı bilgi →Aracılık Çerçeve Sözleşmesi: İmzalamadan Önce Nelere Dikkat Etmeli?
Bir aracı kurumla çalışmaya başlarken imzaladığınız ilk ve en önemli belge, aracılık çerçeve sözleşmesidir. Bu sözleşme, yatırımcı ile aracı kurum arasındaki tüm ilişkinin hukuki zeminini kurar; ileride bir uyuşmazlık çıkarsa tarafların hak ve yükümlülükleri büyük ölçüde buradan belirlenir. Bu rehberde çerçeve sözleşmenin zorunluluğunu, içeriğini ve imzalamadan önce dikkat edilecekleri açıklıyoruz. Çerçeve sözleşme neden zorunlu? SPK’nın […]
Detaylı bilgi →Yetkisiz İşlem ve ‘Portföyümü Erittiler’ İddiası: İspat ve Tazminat
Yatırımcıların en sık yaşadığı uyuşmazlıklardan biri, hesabında kendi talimatı olmadan işlem yapıldığı ya da komisyon için portföyünün gereksiz yere “eritildiği” iddiasıdır. İyi haber şu: mevzuat bu konuda yatırımcıyı korur ve ispat yükünü büyük ölçüde aracı kuruma yükler. Bu rehberde yetkisiz işlemi, portföy eritmeyi ve tazminat yolunu açıklıyoruz. Talimata uygun işlem yükümlülüğü Aracı kurum, yatırımcının açık, […]
Detaylı bilgi →Kredili Menkul Kıymet İşlemleri ve Teminat: Özkaynak, Margin Call ve Riskler
Kredili menkul kıymet ve kaldıraçlı işlemler, getiriyi artırma potansiyeli kadar hızlı zarar riski de taşır. Bu işlemlerin can alıcı noktası teminattır: teminat oranı düştüğünde ne olur, pozisyon ne zaman otomatik kapanır, teminattan fazla zarardan kim sorumludur? Bu rehberde kredili işlem ve teminat mekaniğini web-doğrulamalı biçimde açıklıyoruz. Özkaynak ve teminat mantığı Kredili işlemde yatırımcı, işlemin bir […]
Detaylı bilgi →Müşteri Varlıklarının Korunması ve Saklama: Aracı Kurum Batarsa Ne Olur?
Bir yatırımcının en temel endişesi şudur: “Paramı ve hisselerimi aracı kuruma emanet ediyorum; kurum batarsa ne olur?” Sermaye piyasası hukuku bu soruya güçlü bir güvence ile yanıt verir: müşteri varlıkları aracı kurumun malvarlığından ayrı tutulur, bağımsız kurumlarda saklanır ve izinsiz kullanılamaz. Bu rehberde müşteri varlıklarının korunması rejimini açıklıyoruz. Ayrı tutma ilkesi (SPKn m.39) Sermaye Piyasası […]
Detaylı bilgi →Uygunluk Testi ve Yerindelik Testi Farkı: Hangi Hizmette Hangisi?
“Bana neden bir sürü soru soruyorlar?” Aracı kurumla çalışırken doldurduğunuz o formlar rastgele değildir: uygunluk testi ve yerindelik testi, yatırımcı korumasının en önemli araçlarıdır. İkisi sık karıştırılır ama farklı hizmetlerde, farklı amaçlarla uygulanır. Bu rehberde ikisinin farkını web-doğrulamalı biçimde netleştiriyoruz. Uygunluk testi nedir, kime yapılır? Uygunluk testi, III-39.1 sayılı Yatırım Kuruluşları Tebliği m.33 uyarınca, alım-satıma […]
Detaylı bilgi →En İyi Gerçekleştirme ve Emir İletim Kuralları: Aracı Kurumun Yükümlülüğü
Bir alım-satım emri verdiğinizde, aracı kurumun görevi onu “bir şekilde” gerçekleştirmek değildir; sizin için mümkün olan en iyi sonucu sağlamaktır. “En iyi gerçekleştirme” (best execution) ilkesi, yatırımcı korumasının teknik ama kritik bir parçasıdır. Bu rehberde emir iletim ve gerçekleştirme kurallarını web-doğrulamalı biçimde açıklıyoruz. En iyi gerçekleştirme yükümlülüğü (m.30) III-37.1 sayılı Tebliğ m.30 uyarınca yatırım kuruluşu, […]
Detaylı bilgi →