İcra Takibi Nasıl Başlatılır? Takip Talebinden Hacze (İİK 58)

İcra takibi, alacağınızı devlet gücüyle tahsil etmenin hukuki yoludur. Süreç, yetkili icra dairesine sunulan bir takip talebiyle başlar; borçluya ödeme emri tebliğ edilir ve takip kesinleştiğinde haciz ile satış aşamasına geçilir. Bu rehberde icra takibinin hangi yolla başlatılacağını, takip talebinin içeriğini, harçları, ödeme emrini, haciz ve satış sürelerini adım adım açıklıyoruz.

İcra Takibi Nedir, Hangi Yol Seçilir?

İcra takibi temel olarak iki yoldan yürür. İlamlı icra, elinizde kesinleşmiş bir mahkeme kararı (ilam) varsa kullanılır; bu yolda borçluya icra emri gönderilir ve borçlunun icra dairesinde itirazla takibi durdurma hakkı yoktur. İlamsız icra (genel haciz yolu, Örnek 7) ise ortada mahkeme kararı yokken, para ve teminat alacakları için alacaklının beyanıyla başlatılır; borçlu itiraz ederse takip durur.

Alacak çek, bono veya poliçeye dayanıyorsa kambiyo senetlerine mahsus takip (Örnek 10) tercih edilir; bu yol alacaklı bakımından daha avantajlıdır, çünkü borçlunun itirazı kural olarak yalnızca satışı durdurur. Doğru yolun seçilmesi sürecin hızını doğrudan etkiler.

Adım 1: Takip Talebi (İİK 58)

Süreç, yetkili icra dairesine sunulan takip talebiyle başlar. İcra ve İflas Kanunu m.58’e göre talepte; alacaklı ve borçlunun kimlik ve adres bilgileri, alacağın Türk parasıyla tutarı, faizli alacaklarda faiz oranı ve işlemeye başladığı gün, alacağın dayanağı (senet ve tarihi ya da senet yoksa borcun sebebi) ve seçilen takip yolu yer alır. Günümüzde takip, UYAP üzerinden elektronik olarak da açılabilir; avukatlar e-imzayla adliyeye gitmeden takip başlatabilir.

Birden fazla borçluya aynı borç için tek takip talebiyle, her borçlunun bilgileri ayrı ayrı yazılarak başvurulabilir; aynı borçludan birden fazla alacak için de tek talepte alacaklar ayrı ayrı gösterilir.

Adım 2: Harç ve Masraflar

Takip açılırken alacaklıdan başvurma harcı (maktu), peşin harç (alacağın binde 5’i civarı) ve tebligat/gider avansı peşin alınır. İlamlı takipte ise yalnızca maktu başvurma harcı alınır. Bu masraflar alacaklı tarafından peşin yatırılsa da, tahsilat aşamasında borçludan alınarak alacaklıya iade edilir; yani takip masrafı nihai olarak borçlunun üzerinde kalır. Ayrıca tahsil edilen harç üzerinden %2 oranında cezaevi harcı hesaplanır.

Adım 3: Ödeme Emrinin Tebliği

Takip talebi usulüne uygun doldurulup harçlar yatırıldığında, icra müdürü borçluya seçilen takip yoluna uygun ödeme emrini gönderir (İİK m.60-61). Ödeme emri iki nüsha düzenlenir; biri borçluya tebliğ edilir, diğeri dosyaya konur. Nüshalar arasında fark olursa borçludaki geçerli sayılır. Tebligat, PTT entegrasyonuyla barkodlu olarak borçlunun bildirilen adresine, yoksa MERNİS adresine yapılır.

Adım 4: Borçlunun Tepkisi ve Takibin Kesinleşmesi

Borçlu, ilamsız takipte ödeme emrinin tebliğinden itibaren 7 gün içinde ödeme yapabilir veya itiraz edebilir. Süresinde yapılan itiraz takibi kendiliğinden durdurur. Bu durumda alacaklının takibe devam edebilmesi için, elindeki belgenin niteliğine göre icra mahkemesinde itirazın kaldırılması (İİK m.68, 6 ay içinde) veya genel mahkemede itirazın iptali davası (İİK m.67, 1 yıl içinde) yoluna gitmesi gerekir.

Borçlu süresi içinde ne öder ne de itiraz ederse takip kesinleşir ve alacaklı haciz aşamasına geçebilir. (Borçlu tarafının ödeme emri karşısındaki seçenekleri için “ödeme emri geldi, ne yapmalı” ve “ödeme emrine itiraz” rehberlerimizi inceleyebilirsiniz.)

Adım 5: Haciz (İİK 78)

Takip kesinleştikten sonra alacaklı, icra dairesinden borçlunun mal, hak ve alacaklarına haciz konulmasını talep eder. Burada kritik bir süre vardır: İİK m.78 uyarınca haciz isteme hakkı, ödeme emrinin tebliğinden itibaren bir yıl içinde kullanılmalıdır; bu süre içinde haciz istenmezse dosya işlemden kaldırılır ve yeniden takip için yenileme (ve harç) gerekir.

Haciz; borçlunun taşınmazlarına (TAKBİS üzerinden), araçlarına, banka hesaplarına (e-haciz), maaşının dörtte birine (İİK m.83) ve üçüncü kişilerdeki alacaklarına (İİK m.89) uygulanabilir.

Adım 6: Satış ve Tahsilat (İİK 106)

Haczedilen malların paraya çevrilmesi için de süreler öngörülmüştür: hacizden itibaren taşınırlarda 6 ay, taşınmazlarda 1 yıl içinde satış talep edilmelidir; süre kaçırılırsa o mal üzerindeki haciz kalkar. Satış, UYAP e-Satış Portalı üzerinden elektronik açık artırmayla yapılır. Elde edilen bedel, dosya masrafları ve harçlar düşülerek alacaklıya ödenir (reddiyat).

Dikkat Edilmesi Gerekenler

Genel haciz yolunda yetkili icra dairesi, kural olarak borçlunun yerleşim yerindeki dairedir; ayrıca akdin yapıldığı yer icra dairesi de yetkilidir (İİK m.50) ve sözleşmeyle yetki değişebilir. Belgesiz (ilamsız) takiplerde dikkat edilecek önemli bir nokta da ispattır: Yargıtay’a göre faturaya dayalı takiplerde faturanın tebliğ edilmiş olması tek başına alacağı ispat etmez; borçlu itiraz ederse alacaklı, aradaki temel ticari ilişkiyi irsaliye, teslim tutanağı, sözleşme gibi somut delillerle kanıtlamak zorundadır (Yargıtay 3. HD, 2025/6304 K.). Son olarak zamanaşımına dikkat edilmelidir; genel zamanaşımı 10 yıl, kira/ücret/faiz gibi periyodik alacaklarda 5 yıl, kambiyo senetlerinde 3 yıldır.

Sıkça Sorulan Sorular

İcra takibi nasıl başlatılır?

Yetkili icra dairesine İİK m.58’e uygun bir takip talebi sunulur ve harçlar yatırılır; icra dairesi borçluya ödeme emri gönderir. Borçlu süresinde ödemez veya itiraz etmezse takip kesinleşir ve haciz aşamasına geçilir.

İcra takibi açmak için elimde belge olması şart mı?

İlamsız icra yoluyla (Örnek 7) belgesiz alacaklar için de takip başlatılabilir. Ancak borçlu itiraz ederse takip durur ve alacağınızı dava yoluyla (irsaliye, sözleşme gibi delillerle) ispatlamanız gerekir.

İcra takibi masraflarını kim öder?

Başvurma harcı, peşin harç ve gider avansı alacaklı tarafından peşin yatırılır; ancak tahsilat aşamasında bu masraflar ve vekâlet ücreti borçludan alınarak alacaklıya iade edilir.

Haciz ne zaman istenebilir?

Takip kesinleştikten sonra istenir; ancak haciz isteme hakkı ödeme emrinin tebliğinden itibaren 1 yıl içinde kullanılmalıdır (İİK m.78). Aksi halde dosya işlemden kaldırılır ve yenileme gerekir.

Borçlu ödeme emrine itiraz ederse ne yaparım?

İtiraz takibi durdurur. Elinizdeki belgeye göre icra mahkemesinde itirazın kaldırılmasını (İİK m.68, 6 ay) veya genel mahkemede itirazın iptali davasını (İİK m.67, 1 yıl) açarak takibe devam edebilirsiniz.

Yetkili icra dairesi neresidir?

Genel haciz yolunda kural olarak borçlunun yerleşim yerindeki icra dairesidir; ayrıca akdin (sözleşmenin) yapıldığı yer icra dairesi de yetkilidir ve sözleşmeyle yetki kararlaştırılabilir.