Disiplin Hapsi Nedir? Tazyik Hapsinden Farkı ve Sonuçları

Disiplin hapsi, adı hapis cezasına benzese de ondan farklı, kendine özgü bir yaptırımdır. Genellikle yargılamanın düzenini korumak amacıyla, kanunda açıkça sayılan dar durumlarda gündeme gelir. Bu yazıda kavramı ve tazyik hapsinden farkını yalın biçimde açıklıyoruz.

Disiplin Hapsi Nedir?

Disiplin hapsi, kanunda öngörülen belirli düzeni bozucu davranışlara karşı uygulanan, kısa süreli ve özel nitelikli bir yaptırımdır. Amacı, çoğunlukla yargılama sürecinin sağlıklı işlemesini sağlamak ve verilen kararlara uyulmasını temin etmektir. Klasik bir suç karşılığı verilen hapis cezası gibi değildir.

Hangi Durumlarda Uygulanır?

Disiplin hapsi, kanunda tek tek belirtilen hâllerde uygulanabilir. Tipik örneklerden biri, usulüne uygun çağrılmasına rağmen mahkemeye gelmeyen veya geçerli sebep olmadan tanıklıktan ya da yemin etmekten çekinen tanık hakkında uygulanabilmesidir. Bu gibi hâllerde amaç, kişiyi yargılamanın gereklerine uymaya yöneltmektir.

Disiplin Hapsinin Özellikleri

Disiplin hapsinin klasik hapis cezasından ayıran başlıca özellikleri şunlardır:

• Süresi kısadır ve kanunda öngörülen üst sınırı aşamaz.
• Adli sicile (sabıka kaydına) işlemez.
• Seçenek yaptırımlara (adli para cezası vb.) çevrilemez.
• Ertelenemez ve hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB) uygulanmaz.
• Koşullu salıverilme hükümleri uygulanmaz.

Disiplin Hapsi ile Tazyik Hapsi Arasındaki Fark

İki kavram sık karıştırılır, çünkü ikisi de klasik ceza değildir ve sabıkaya işlemez. Temel fark amaçlarındadır: Tazyik hapsi, kişiyi bir yükümlülüğü (örneğin nafaka borcunu) yerine getirmeye zorlar ve yükümlülük yerine getirilince derhâl kalkar. Disiplin hapsi ise daha çok yargılama düzenini koruma ve verilen karara uyulmasını sağlama amacı taşır; belirli süre için uygulanır.

Sonuçları ve İtiraz

Disiplin hapsi adli sicile işlemediği için kişinin sabıka kaydında görünmez ve memuriyet gibi alanlarda doğrudan bir engel oluşturmaz. Disiplin hapsine ilişkin kararlara karşı, kanunda öngörülen süre ve usulde itiraz yoluna başvurulabilir. Somut durumda hangi merciye ne kadar sürede başvurulacağı, kararı veren makama ve ilgili kanun hükmüne göre belirlenir.

Sıkça Sorulan Sorular

Disiplin hapsi sabıkaya işler mi?

Hayır. Disiplin hapsi adli sicile (sabıka kaydına) işlemez. Bu nedenle kişinin sabıka kaydında görünmez.

Disiplin hapsi ile tazyik hapsi aynı mı?

Hayır. Tazyik hapsi kişiyi bir yükümlülüğü yerine getirmeye zorlar ve yükümlülük yapılınca kalkar. Disiplin hapsi ise yargılama düzenini korumaya yönelik, belirli süreli bir yaptırımdır.

Disiplin hapsi adli para cezasına çevrilir mi?

Hayır. Disiplin hapsi seçenek yaptırımlara çevrilemez, ertelenemez ve hükmün açıklanmasının geri bırakılması uygulanmaz.

Tanık gelmezse disiplin hapsi alır mı?

Usulüne uygun çağrılmasına rağmen gelmeyen veya geçerli sebep olmadan tanıklıktan çekinen tanık hakkında, kanunda öngörülen şartlarla disiplin hapsi uygulanabilir.

Disiplin hapsine itiraz edilebilir mi?

Evet. Kararı veren makama ve ilgili kanun hükmüne göre belirlenen süre ve usulde itiraz yoluna başvurulabilir.