Boşanmada kusurun mal paylaşımına etkisi sık sorulan bir konudur. Genel kural kusurun paylaşımı etkilememesidir; ancak bu kuralın önemli bir istisnası vardır. Bu yazıda TMK 236/2 kapsamında zina ve hayata kast hallerinde payın azaltılmasını açıklıyoruz.
Kural: Kusur Mal Paylaşımını Etkilemez
Mal rejimi tasfiyesinde genel kural, tarafların boşanmadaki kusurunun mal paylaşımını etkilememesidir. Katılma alacağı, yasadan doğan bir haktır; kusurlu olan eş de kural olarak diğer eşin malvarlığından payını alır. Yani boşanmaya kim sebep olursa olsun, mal paylaşımı kusura göre değil, edinilmiş malların değerine göre yapılır.
İstisna: TMK 236/2
Bu kuralın istisnası, Türk Medeni Kanunu’nun 236/2. maddesinde düzenlenmiştir. Buna göre, zina veya hayata kast nedeniyle boşanma gerçekleşmişse, hâkim kusurlu eşin artık değerdeki pay oranını (katılma alacağını) hakkaniyete uygun olarak azaltabilir veya tamamen kaldırabilir. Bu, ağır kusurlu eşin mal paylaşımından tam pay almasının adaletsiz olacağı durumlar için öngörülmüş özel bir düzenlemedir.
Hangi Haller Kapsamda?
- Zina (TMK 161): Eşlerden birinin evlilik birliği devam ederken sadakat yükümlülüğünü ihlal ederek başka biriyle cinsel ilişki yaşaması.
- Hayata kast (TMK 162): Eşlerden birinin diğerinin hayatına kastetmesi (öldürmeye teşebbüs gibi).
Bu istisna yalnızca bu iki ağır kusur hâli için geçerlidir. Diğer boşanma sebepleri (örneğin şiddetli geçimsizlik) bakımından, kusur mal paylaşımını kural olarak etkilemez.
Pay Nasıl Azaltılır?
Pay azaltma veya kaldırma, hâkimin takdirindedir ve hakkaniyet ilkesine göre belirlenir. Hâkim, olayın özelliklerini, kusurun ağırlığını ve tarafların durumunu değerlendirerek kusurlu eşin payını kısmen azaltabilir veya tamamen kaldırabilir. Bu istisnadan yararlanmak isteyen tarafın, zina veya hayata kast olgusunu davada ileri sürmesi ve ispatlaması gerekir.
Sıkça Sorulan Sorular
Kusurlu eş mal paylaşımından pay alır mı?
Kural olarak evet. Katılma alacağı yasadan doğar ve kusur mal paylaşımını kural olarak etkilemez. Ancak zina ve hayata kast için TMK 236/2 istisnası vardır.
Zina yapan eşin payı azaltılabilir mi?
Evet. TMK 236/2 uyarınca zina veya hayata kast nedeniyle boşanmada, hâkim kusurlu eşin katılma alacağını hakkaniyete göre azaltabilir veya tamamen kaldırabilir.
Şiddetli geçimsizlikte pay azaltılır mı?
Hayır. TMK 236/2 istisnası yalnızca zina ve hayata kast için geçerlidir. Şiddetli geçimsizlik gibi diğer sebeplerde kusur mal paylaşımını kural olarak etkilemez.
Pay azaltma otomatik mi olur?
Hayır. Pay azaltma hâkimin takdirindedir ve hakkaniyete göre belirlenir. İstisnadan yararlanmak isteyen tarafın zina veya hayata kast olgusunu ileri sürüp ispatlaması gerekir.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Her somut olayın kendine özgü koşulları bulunduğundan, işlem yapmadan önce bir avukata danışmanız ve güncel mevzuat ile uzman hukuki görüşü esas almanız önerilir.
