Anayasa Mahkemesi, 4 Haziran 2026 tarihli kararıyla Türk Medeni Kanunu’nun 175. maddesinde yer alan “süresiz olarak” ibaresini iptal etti. Bu karar, boşanma sonrası yoksulluk nafakasına ilişkin uzun yıllardır süren tartışmada önemli bir dönüm noktası oldu. Bu rehberde kararın ne anlama geldiğini, kimleri nasıl etkilediğini ve mevcut nafaka ödemelerinin durumunu açıklıyoruz.
AYM Tam Olarak Neyi İptal Etti?
Anayasa Mahkemesi Genel Kurulu, Antalya 12. Aile Mahkemesi’nin itiraz başvurusu üzerine yaptığı incelemede, TMK m.175/1’de yer alan “…süresiz olarak…” ibaresini Anayasa’ya aykırı bularak oy çokluğuyla iptal etti. Önemli olan nokta şudur: İptal edilen, yoksulluk nafakasının kendisi değil, nafakanın herhangi bir süre sınırı olmaksızın (ömür boyu) devam edebilmesine imkân tanıyan “süresizlik” niteliğidir. Yoksulluğa düşen tarafın nafaka talep etme hakkı varlığını korumaktadır.
İlgili madde metni şu şekildedir: “Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek taraf, kusuru daha ağır olmamak koşuluyla geçimi için diğer taraftan malî gücü oranında süresiz olarak nafaka isteyebilir.” Mahkeme, bu hükümdeki süresizlik unsurunu; mülkiyet hakkı, ölçülülük ilkesi ve taraflar arasındaki menfaat dengesi bakımından sürdürülemez görmüştür.
Karar Ne Zaman Yürürlüğe Girecek?
Anayasa Mahkemesi, yasal boşluk doğmasını önlemek ve TBMM’ye yeni bir düzenleme yapma fırsatı tanımak amacıyla, iptal hükmünün kararın Resmî Gazete’de yayımlanmasından itibaren 9 ay sonra yürürlüğe girmesine karar verdi. Yani 4 Haziran 2026 tarihinden itibaren yaklaşık 9 aylık bir geçiş süreci öngörülmüştür. Bu süre içinde TBMM’nin, yoksulluk nafakasının süresini ve kriterlerini belirleyen yeni bir kanun çıkarması beklenmektedir.
Mevcut Nafaka Ödemelerim Otomatik Kalkacak mı?
Hayır. Bu, kararın en çok yanlış anlaşılan yönüdür. Anayasa Mahkemesi iptal kararları kural olarak geriye yürümez ve hâlihazırda bağlanmış nafakaları kendiliğinden sona erdirmez. Halen ödenen bir yoksulluk nafakasının kaldırılması veya azaltılması için aile mahkemesinde ayrıca dava açılması ve şartların somut olarak ortaya konması gerekir.
Önemli bir uyarı: Yeni bir mahkeme kararı veya yasal düzenleme olmadan nafaka ödemelerini tek taraflı olarak durdurmak risklidir. Bu durumda nafaka alacaklısı icra takibi başlatabilir ve nafaka yükümlüsü tazyik hapsi yaptırımıyla karşılaşabilir.
Devam Eden Davası Olanlar Ne Yapmalı?
Halen görülmekte olan bir boşanma veya nafaka davası bulunanlar açısından, AYM’nin 4 Haziran 2026 tarihli iptal kararının dosyaya sunulması ve kararın somut uyuşmazlığa etkisinin değerlendirilmesinin talep edilmesi faydalı olabilir. Bu kapsamda, hükmedilecek yoksulluk nafakasının süresiz değil belirli bir süreyle sınırlandırılması yönünde talep ileri sürülebilir.
Bundan Sonra Süreç Nasıl İşleyecek?
- 9 aylık geçiş süresi: Bu dönemde mahkemeler mevcut kanun hükmünü uygulamaya devam edebilir; ancak hâkimler takdir yetkilerini kullanırken iptal kararını göz önünde bulundurabilir.
- TBMM düzenlemesi: Mecliste nafakanın süresini evlilik süresi, tarafların yaşı ve ekonomik durumu gibi ölçütlere bağlayan teklifler bulunmaktadır.
- Yeni açılacak davalar: İptal yürürlüğe girdikten sonra açılacak davalarda süresiz nafakaya hükmedilmesine imkân tanıyan yasal dayanak ortadan kalkacaktır.
Nafaka hukukunun geleceğini belirleyecek asıl unsur, AYM kararından sonra TBMM tarafından yapılacak yeni düzenleme ve bu doğrultuda oluşacak yargı uygulaması olacaktır.
Sıkça Sorulan Sorular
Süresiz nafaka tamamen kaldırıldı mı?
Hayır. AYM, TMK m.175’teki yalnızca “süresiz olarak” ibaresini iptal etti. Yoksulluğa düşen tarafın nafaka talep etme hakkı sürmektedir; iptal edilen, nafakanın ömür boyu ve süre sınırı olmaksızın devam etmesidir.
İptal kararı ne zaman yürürlüğe girecek?
Karar, Resmî Gazete’de yayımlanmasından itibaren 9 ay sonra yürürlüğe girecektir. Bu süre, TBMM’nin yeni bir düzenleme yapabilmesi için tanınmıştır.
Mevcut nafakam otomatik olarak kesilecek mi?
Hayır. AYM iptal kararları kural olarak geriye yürümez ve bağlanmış nafakaları kendiliğinden sona erdirmez. Kaldırma veya azaltma için aile mahkemesinde ayrıca dava açılması gerekir.
Nafaka ödememi tek taraflı durdurabilir miyim?
Hukuken risklidir. Yeni bir karar veya düzenleme olmadan ödemeyi durdurursanız, alacaklı icra takibi başlatabilir ve tazyik hapsi gündeme gelebilir. Önce hukuki destek almanız önerilir.
İştirak (çocuk) nafakası bu karardan etkilendi mi?
Hayır. Karar yalnızca eski eşe ödenen yoksulluk nafakasına ilişkindir. Müşterek çocuklara ödenen iştirak nafakası bu düzenlemenin kapsamı dışındadır.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Her somut olayın kendine özgü koşulları bulunduğundan, işlem yapmadan önce bir avukata danışmanız ve güncel mevzuat ile uzman hukuki görüşü esas almanız önerilir.
