Kısıtlılık, hukuk dilinde hacir olarak da bilinir ve bir kişinin kendi işlemlerini yapma ehliyetinin mahkemece sınırlanması anlamına gelir. Kanun, kısıtlama sebeplerini sınırlı biçimde sayar. Bu yazıda kısıtlılığın ne olduğunu ve sebeplerini açıklıyoruz.
Kısıtlılık (Hacir) Nedir?
Kısıtlılık, ergin bir kişinin kanunda belirtilen sebeplerden biri nedeniyle fiil ehliyetinin mahkeme kararıyla kaldırılması veya sınırlanmasıdır. Kısıtlanan kişiye vasi atanır ve kişi, belirli işlemleri tek başına yapamaz hâle gelir. Amaç, korunmaya muhtaç kişinin kendisini ve malvarlığını olası zararlardan korumaktır.
Akıl Hastalığı veya Akıl Zayıflığı
Türk Medeni Kanunu’nun 405. maddesine göre, akıl hastalığı veya akıl zayıflığı sebebiyle işlerini göremeyen, korunması ve bakımı için sürekli yardıma muhtaç olan veya başkalarının güvenliğini tehlikeye sokan her ergin kısıtlanır. Bu sebeple kısıtlama için resmî sağlık kurulu raporu zorunludur. Demans, ağır psikiyatrik rahatsızlıklar bu kapsamdadır.
Savurganlık, Bağımlılık ve Kötü Yaşam
TMK 406’ya göre savurganlığı, alkol veya uyuşturucu madde bağımlılığı, kötü yaşama tarzı veya malvarlığını kötü yönetmesi sebebiyle kendisini ya da ailesini darlık ve yoksulluğa düşürme tehlikesine yol açan ve bu yüzden devamlı korunmaya ve bakıma muhtaç olan ya da başkalarının güvenliğini tehdit eden her ergin kısıtlanır. Bu sebep, kişinin ve ailesinin ekonomik korunmasını amaçlar.
Özgürlüğü Bağlayıcı Ceza ve İstek Üzerine Kısıtlama
TMK 407’ye göre bir yıl veya daha uzun süreli özgürlüğü bağlayıcı bir cezaya mahkûm olan her ergin kısıtlanır; cezaevi yönetimi durumu vesayet makamına bildirir. Ayrıca TMK 408’e göre yaşlılığı, engelliliği, deneyimsizliği veya ağır hastalığı sebebiyle işlerini gerektiği gibi yönetemediğini ispat eden ergin, kendi isteğiyle de kısıtlanmasını isteyebilir.
Sıkça Sorulan Sorular
Kısıtlılık (hacir) ne demektir?
Kısıtlılık, ergin bir kişinin fiil ehliyetinin mahkeme kararıyla kaldırılması veya sınırlanmasıdır. Kısıtlanan kişiye vasi atanır ve belirli işlemleri tek başına yapamaz.
Kısıtlama sebepleri nelerdir?
Akıl hastalığı/zayıflığı (TMK 405), savurganlık-bağımlılık-kötü yaşam (TMK 406), 1 yıl ve üzeri özgürlüğü bağlayıcı ceza (TMK 407) ve kişinin kendi isteği (TMK 408) kısıtlama sebepleridir.
Alkol veya kumar bağımlısı kısıtlanır mı?
Evet. Alkol/uyuşturucu bağımlılığı, savurganlık veya kötü yaşam tarzı nedeniyle kendisini ya da ailesini yoksulluğa düşürme tehlikesi olan kişi kısıtlanabilir (TMK 406).
Kişi kendi isteğiyle kısıtlanabilir mi?
Evet. Yaşlılığı, engelliliği, deneyimsizliği veya ağır hastalığı sebebiyle işlerini yönetemeyen ergin, kendi isteğiyle kısıtlanmasını isteyebilir (TMK 408).
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; her dosyanın kendine özgü koşulları bulunduğundan, somut durumunuza ilişkin değerlendirme için güncel mevzuat ve uzman hukuki görüş esas alınmalıdır.
