Boşanmış ebeveynlerin sık yaşadığı sorunlardan biri, çocuğa pasaport veya kimlik çıkarırken diğer ebeveynin onayının gerekip gerekmediğidir. Kural nettir: velayet kime aitse onun muvafakati esastır. Bu rehberde pasaport ve yurt dışı çıkış izni sürecini adım adım açıklıyoruz.
Pasaport İçin Kimin İzni Gerekir?
Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü’nün uygulamasına göre, anne ve babanın boşanmış olması durumunda çocuğun pasaportu için velayet sahibi ebeveynin muvafakati aranır. Yani velayet kimdeyse, pasaport başvurusunu o ebeveyn yapabilir ve diğer ebeveynin imzası kural olarak gerekmez. Mahkeme ortak velayete hükmetmişse, mahkeme kararına göre muvafakat aranır.
Yurt Dışına Çıkışta Durum
Türk hukukuna göre velayet sahibi ebeveyn, velayet hakkının doğal sonucu olarak çocuğu yurt dışına çıkarabilir; bunun için velayetsiz ebeveynin rızası aranmaz. Ancak seyahat edilecek ülke, kendi mevzuatı gereği velayetsiz ebeveynin noter onaylı muvafakatnamesini isteyebilir. Bu nedenle gidilecek ülkenin konsolosluğundan bilgi alınması önerilir.
Diğer Ebeveyn İmza Vermezse
Velayet sahibi olmasına rağmen nüfus müdürlüğü diğer ebeveynin onayını arıyorsa veya gidilecek ülke muvafakat istiyorsa ve diğer ebeveyn imza vermiyorsa, aile mahkemesine başvurarak ‘muvafakat yerine geçecek karar’ alınabilir. Mahkemeye uçak bileti, okul kabul belgesi gibi belgeler sunularak seyahatin çocuğun yararına olduğu ortaya konur.
İzin Vermemenin Kötüye Kullanım Sayılması
Diğer ebeveynin izin vermemesinin tek amacı çocuğa veya velayet sahibine zorluk çıkarmaksa, bu velayet hakkının kötüye kullanılması olarak değerlendirilebilir. Hukuk, çocuğun eğitim alma ve dünyayı tanıma hakkını ebeveynler arası husumetin önünde tutar.
Sıkça Sorulan Sorular
Boşanmada çocuğun pasaportu için kimin izni gerekir?
Velayet sahibi ebeveynin muvafakati yeterlidir. NVİ uygulamasına göre boşanmış ebeveynlerde velayet kimdeyse pasaport başvurusunu o yapar; diğer ebeveynin imzası kural olarak gerekmez.
Yurt dışına çıkışta diğer ebeveynin izni şart mı?
Türk hukukuna göre hayır; velayet sahibi çocuğu yurt dışına çıkarabilir. Ancak gidilecek ülke kendi mevzuatı gereği velayetsiz ebeveynin noter onaylı muvafakatnamesini isteyebilir.
Diğer ebeveyn imza vermezse ne yapılır?
Onay zorunlu olduğu hâlde imza verilmiyorsa, aile mahkemesinden ‘muvafakat yerine geçecek karar’ alınabilir. Seyahatin çocuğun yararına olduğu belgelerle ispatlanır.
Ortak velayette pasaport için ne gerekir?
Ortak velayete hükmedilmişse, mahkeme kararına göre muvafakat aranır. Uygulamada her iki ebeveynin onayı istenebilir.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; her dosyanın kendine özgü koşulları bulunduğundan, somut durumunuza ilişkin değerlendirme için güncel mevzuat ve uzman hukuki görüş esas alınmalıdır.
