Evlilik dışı doğan bir çocuk ile baba arasında soybağı kurmanın en hızlı yolu tanımadır. Dava açmaya gerek kalmadan, babanın iradesiyle hukuki bağ kurulur. Bu rehberde tanımanın nasıl ve nerede yapılacağını adım adım anlatıyoruz.
Tanıma Nedir?
Türk Medeni Kanunu’nun 295. maddesine göre tanıma, babanın, nüfus memuruna veya mahkemeye yazılı başvurusu, resmî senette (noter) veya vasiyetnamede yapacağı beyanla gerçekleşir. Tanıma tek taraflı bir irade açıklamasıdır; ananın veya çocuğun kabulüne bağlı değildir. Tanıma ile baba, çocuğu kendi soybağına bağlar.
Tanımanın Koşulu
Tanımanın geçerli olabilmesi için çocuğun başka bir erkek ile soybağı ilişkisinin bulunmaması gerekir. Eğer çocuk başka bir erkeğin nüfusuna kayıtlıysa (örneğin ananın önceki kocası), önce o soybağının reddedilmesi gerekir. Beyanda bulunan kişinin küçük veya kısıtlı olması hâlinde, yasal temsilcisinin de rızası aranır.
Bildirim Yükümlülüğü
Tanımayı kabul eden nüfus memuru, noter veya mahkeme; tanımayı ananın ve çocuğun yasal temsilcisine, çocuk vesayet altındaysa vesayet makamına bildirir. Bu bildirim, ilgililerin tanımanın iptali davası açma haklarını kullanabilmeleri için önemlidir. Tanıma, nüfus kütüğüne tescil edilir.
Tanımanın İptali
Tanıyan, yanılma, aldatma veya korkutma nedeniyle tanımanın iptalini dava edebilir; bu dava ana ve çocuğa karşı açılır. Ayrıca ana, çocuk, çocuğun ölümü hâlinde altsoyu, Cumhuriyet savcısı, Hazine ve diğer ilgililer de tanımanın iptalini isteyebilir. İlgililerin dava açma süresi, tanımayı ve gerçek babanın o olmadığını öğrendikleri tarihten itibaren bir yıl; her hâlde tanımadan itibaren beş yıldır.
Sıkça Sorulan Sorular
Tanıma nasıl yapılır?
Tanıma; nüfus memuruna yazılı başvuru, mahkemeye beyan, noterde resmî senet veya vasiyetname ile yapılır (TMK 295). En yaygın yol nüfus müdürlüğüne başvurmaktır.
Tanıma için ananın rızası gerekir mi?
Hayır. Tanıma babanın tek taraflı irade beyanıdır; ananın veya çocuğun kabulüne bağlı değildir. Ancak çocuğun başka erkekle soybağı bulunmamalıdır.
Tanıma iptal edilebilir mi?
Evet. Tanıyan yanılma, aldatma veya korkutma nedeniyle iptal davası açabilir. Ayrıca ana, çocuk, savcı, Hazine ve ilgililer de iptal isteyebilir.
Tanımanın iptali için süre ne kadar?
İlgililer için süre, tanımayı ve gerçek babanın o olmadığını öğrenmeden itibaren 1 yıl, her hâlde tanımadan itibaren 5 yıldır. Çocuk ergin olmasından 1 yıl içinde açabilir.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; her dosyanın kendine özgü koşulları bulunduğundan, somut durumunuza ilişkin değerlendirme için güncel mevzuat ve uzman hukuki görüş esas alınmalıdır.
