İnşaat, imalat, tadilat, yazılım geliştirme ya da makine üretimi gibi pek çok ticari ilişki, hukuken bir eser sözleşmesine dayanır. İş sahibinin en büyük riski, teslim edilen eserin ayıplı olmasıdır. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu, yüklenicinin ayıptan doğan sorumluluğunu 474 ila 478. maddeler arasında, satıcının sorumluluğuna benzer bir sistemle düzenler.

Eser Sözleşmesi ve Yüklenicinin Özen Borcu

Eser sözleşmesi, yüklenicinin bir eser meydana getirmeyi, iş sahibinin de karşılığında bir bedel ödemeyi üstlendiği sözleşmedir (m.470). Yüklenici, edimlerini iş sahibinin haklı menfaatlerini gözeterek sadakat ve özenle ifa etmek zorundadır; özen ölçütü, benzer işleri üstlenen basiretli bir yüklenicidir (m.471). İş sahibinin sağladığı malzemenin ya da gösterdiği yerin ayıplı olduğunu fark eden yüklenici, bu durumu derhal bildirmekle yükümlüdür; aksi halde sonuçlarından sorumlu olur (m.472).

Gözden Geçirme ve Ayıp Bildirimi Külfeti

İş sahibi, eserin tesliminden sonra işlerin olağan akışına göre imkân bulur bulmaz eseri gözden geçirmek ve varsa ayıpları uygun bir süre içinde yükleniciye bildirmek zorundadır (m.474). Bu külfetini yerine getirmeyen iş sahibi, eseri kabul etmiş sayılır ve açık ayıplara ilişkin haklarını yitirir. Sonradan ortaya çıkan gizli ayıpların ise gecikmeksizin bildirilmesi gerekir (m.477). Ticari ilişkilerde dahi, eser sözleşmesinde TTK’daki iki günlük muayene süresi uygulanmaz; bildirim her türlü delille ispatlanabilir.

İş Sahibinin Seçimlik Hakları

Ayıbın varlığı hâlinde iş sahibi, kanunda sayılan üç seçimlik haktan birini kullanabilir (m.475):

• Sözleşmeden dönme: Eser, kullanılamayacak veya hakkaniyet gereği kabule zorlanamayacak ölçüde ağır ayıplıysa. Ancak eser, iş sahibinin taşınmazı üzerinde yapılmış ve sökülmesi aşırı zarar doğuracaksa bu hak kullanılamaz.
• Bedelden indirim: Eseri alıkoyarak ayıp oranında ücretten indirim isteme.
• Ücretsiz onarım: Aşırı masraf gerektirmemek kaydıyla, masrafları yükleniciye ait olmak üzere ayıbın giderilmesini isteme.

Bu haklar yenilik doğuran haklardandır; tek taraflı irade beyanıyla kullanılır, şarta bağlanamaz ve geri alınamaz.

Tazminat ve Sorumluluğun Sınırları

İş sahibi, seçimlik haklarının yanında ayıbın yol açtığı zararların tazminini de talep edebilir; bu talepte yüklenicinin kusuru aranır ve kusursuzluğunu ispat yükü yükleniciye aittir (m.112). Ayıp iş sahibinin talimatından veya sağladığı malzemeden kaynaklanmışsa yüklenici sorumlu olmaz. Eserin kabulünden sonra, kasten gizlenen ayıplar dışında yüklenicinin sorumluluğu sona erer (m.477).

Ticari Uyuşmazlıklarda Danışmanlık

Ayıp ihbarının süresinde ve ispatlanabilir biçimde yapılması, doğru seçimlik hakkın kullanılması, delil tespiti ve bilirkişi sürecinin yönetimi sonucu doğrudan etkiler. Ofisimiz; inşaat, üretim ve hizmet sözleşmelerinde ayıptan doğan uyuşmazlıklarda hem yüklenicilere hem iş sahiplerine danışmanlık ve dava takibi hizmeti sunmaktadır.