İlişkili şirketler arasındaki mal ve hizmet alım satımlarında uygulanan fiyatlar, vergi idaresinin en yakından takip ettiği konuların başında gelir. 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu’nun 13. maddesi, ilişkili kişilerle emsallere aykırı fiyatlarla yapılan işlemler yoluyla kazancın örtülü olarak dağıtılmasını önlemeyi amaçlar. Bu alandaki uyumsuzluk, cezalı tarhiyatların yanı sıra ciddi itibar riskleri de doğurabilir.

İlişkili Kişi Kavramı

İlişkili kişi; ortaklık, yönetim veya denetim yoluyla doğrudan ya da dolaylı bağlantı bulunan gerçek veya tüzel kişileri ifade eder. Kanun, ortaklık kanalıyla kurulan ilişkide belirli bir oran şartı ararken, idare, denetim veya sermaye bakımından nüfuz ilişkisini de kapsama alır. Ayrıca, vergi cenneti olarak ilan edilen ülkelerde bulunan kişilerle yapılan tüm işlemler, ilişkili kişiyle yapılmış sayılır.

Emsallere Uygunluk İlkesi

Sistemin temelinde emsallere uygunluk ilkesi yer alır. Bu ilke, ilişkili kişiler arasındaki fiyatın, aralarında böyle bir ilişki bulunmasaydı oluşacak fiyata uygun olmasını gerektirir. İlkenin uygulanmasında karşılaştırılabilir fiyat yöntemi, maliyet artı yöntemi, yeniden satış fiyatı yöntemi ile kâr bölüşüm ve işleme dayalı net kâr marjı gibi yöntemler kullanılır.

Belgelendirme Yükümlülükleri

Mükelleflerin belirli belgelendirme yükümlülükleri bulunur:

• Yıllık transfer fiyatlandırması raporu: Belirli eşikleri aşan mükelleflerin, ilişkili kişilerle işlemlerini ayrıntılı biçimde raporlaması.
• Genel rapor (Master File): Çok uluslu işletmeler grubunun yapısı ve transfer fiyatlandırması politikasını içeren rapor.
• Ülke bazlı raporlama (CbCR): Belirli bir konsolide grup geliri eşiğini aşan çok uluslu işletmeler grupları için, her ülkedeki faaliyet, gelir ve vergilerin raporlanması.

Belgelendirmenin Cezaya Etkisi

Belgelendirme yükümlülüklerinin tam ve zamanında yerine getirilmiş olması, mükellef lehine önemli bir sonuç doğurur: örtülü olarak dağıtılan kazanç nedeniyle zamanında tahakkuk ettirilmemiş vergiler için vergi ziyaı cezası indirimli olarak uygulanır. Bu da titiz bir dokümantasyonun yalnızca uyum değil, aynı zamanda bir risk yönetimi aracı olduğunu gösterir.

Peşin Fiyatlandırma Anlaşması

Mükellefler, ilişkili kişilerle yapacakları işlemlerde uygulayacakları yöntemi idare ile önceden anlaşarak belirleyebilir. Peşin fiyatlandırma anlaşması, ileride doğabilecek uyuşmazlıkları önleyerek mükellefe öngörülebilirlik sağlayan etkili bir araçtır.

Danışmanlık Hizmetlerimiz

Hukukçular Evi Ankara olarak, transfer fiyatlandırması politikalarının kurgulanması, belgelendirme yükümlülüklerinin yerine getirilmesi, peşin fiyatlandırma anlaşması başvuruları ve transfer fiyatlandırması incelemelerinde savunma hazırlığı konularında destek sunuyoruz.

Sıkça Sorulan Sorular

Sadece yurt dışı işlemler mi kapsamdadır?

Hayır. Hem yurt içi hem de yurt dışı ilişkili kişi işlemleri kapsamdadır; ancak belgelendirme yükümlülüklerinin kapsamı işlemin niteliğine ve mükellefin türüne göre değişir.

Belgelendirme yapmak cezayı tamamen kaldırır mı?

Belgelendirme yükümlülüklerinin tam ve zamanında yerine getirilmesi, örtülü dağıtılan kazanca ilişkin vergi ziyaı cezasının indirimli uygulanmasını sağlar; ancak verginin kendisi tahakkuk ettirilir.

Peşin fiyatlandırma anlaşması zorunlu mu?

Hayır, zorunlu değildir; ancak idare ile yöntem konusunda önceden anlaşmak, ileride doğabilecek uyuşmazlıkları önlediği için önemli bir öngörülebilirlik sağlar.