Boşanma Davasında Arabuluculuk Zorunlu mu? Hangi Konularda Mümkündür?

Son yıllarda pek çok hukuki uyuşmazlıkta arabuluculuk gündeme geldiği için, boşanmak isteyenler de “önce arabulucuya gitmek zorunda mıyım?” diye sorar. Boşanma söz konusu olduğunda bu sorunun cevabı, uyuşmazlığın hangi konuya ilişkin olduğuna göre değişir.

Kanun ne diyor?

Arabuluculuk, tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edebilecekleri özel hukuk uyuşmazlıkları için öngörülmüş bir yöntemdir. Boşanmanın kendisi, velayet ve 6284 sayılı Kanun kapsamındaki koruma tedbirleri gibi kişi hâline ve kamu düzenine ilişkin konular ise tarafların serbestçe tasarruf edebileceği konular sayılmaz. Bu nedenle boşanma, velayet ve koruma tedbiri talepleri arabuluculuğa elverişli değildir; bu konular yalnızca aile mahkemesinde görülür.

Uygulamada durum

Buna karşılık boşanmanın parasal sonuçları farklı değerlendirilir. Mal rejiminin tasfiyesi (katılma alacağı, değer artış payı), maddi-manevi tazminat ve benzeri alacak uyuşmazlıkları, tarafların üzerinde tasarruf edebileceği konulardır. Bu tür uyuşmazlıklarda taraflar isterlerse ihtiyari arabuluculuğa başvurabilir; anlaşmaya varılırsa düzenlenen tutanak, şartları varsa ilam (mahkeme kararı) niteliği kazanabilir.

Bu durumu, anlaşmalı boşanmayla karıştırmamak gerekir. Anlaşmalı boşanmada da taraflar her konuda uzlaşır; ancak boşanmaya yine hâkim karar verir ve protokolü onaylar. Arabuluculuk ise boşanmanın kendisini sona erdiren bir yol değil, yalnızca parasal sonuçlarda uzlaşmayı kolaylaştıran bir yöntemdir.

Pratik sonuç

Boşanmak için arabulucuya gitme zorunluluğunuz yoktur; boşanma, velayet ve koruma tedbiri davaları doğrudan aile mahkemesinde açılır. Buna karşılık mal paylaşımı veya tazminat gibi parasal konularda, dava açmadan ya da dava sürerken arabuluculuk yoluyla anlaşmak zaman ve maliyet açısından yararlı olabilir. Hangi taleplerinizin arabuluculuğa elverişli olduğunu ve anlaşma tutanağının sonuçlarını bir avukatla değerlendirmeniz yerinde olur.

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki danışmanlık niteliği taşımaz. Somut durumunuz için bir avukata danışmanız ve belirtilen kanun maddelerini güncel metinden teyit etmeniz önerilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Boşanma davasında arabuluculuk zorunlu mu?

Hayır. Boşanmanın kendisi (evliliğin sona ermesi, velayet) kişiye sıkı bağlı ve kamu düzenine ilişkin olduğundan zorunlu arabuluculuk kapsamında değildir.

Hangi aile hukuku konularında arabuluculuk mümkündür?

Tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edebildiği mal rejimi, alacak ve bazı nafaka uyuşmazlıkları gibi konularda arabuluculuk yoluna başvurulabilir.

Boşanma protokolü arabuluculukla yapılabilir mi?

Boşanmaya karar verme yetkisi yalnızca mahkemededir. Ancak tarafların maddi sonuçlarda uzlaşması müzakere veya arabuluculukla kolaylaştırılabilir; karar yine hâkim tarafından verilir.