Adli Sicil Arşiv Kaydı Nasıl Silinir? Süreler (5 / 15 / 30 Yıl)

Sabıka kaydınız “temiz” görünse bile, bazı meslek ve işlemlerde karşınıza “arşiv kaydı” çıkabilir. Arşiv kaydı, silinen sabıka bilgisinin taşındığı ve daha uzun süre tutulan kayıttır. Bu yazıda arşiv kaydının nasıl ve ne zaman silineceğini yalın biçimde açıklıyoruz.

Arşiv Kaydı Nedir?

Adli sicil kaydındaki bilgiler silindiğinde tamamen yok olmaz; önce “adli sicil arşivi”ne taşınır. Yani kişinin sabıka kaydı temizlenir, ancak veriler arşiv kaydında bir süre daha kalır. Özellikle devlet memurluğu, avukatlık, güvenlik görevliliği gibi özel şart aranan mesleklerde asıl engel, çoğu zaman bu arşiv kaydıdır.

Genel Süre: 5 Yıl

5352 sayılı Kanun’un 12. maddesine göre, herhangi bir hak yoksunluğu içermeyen suçlarda arşiv kaydı, kaydın arşive alınma koşullarının oluştuğu tarihten itibaren 5 yıl geçmesiyle tamamen silinir. Bu beş yıllık süre, kasıtlı suçlardan basit nitelikte olanlar ile taksirli suçlar bakımından geçerli kabul edilir.

Uzatılmış Süreler: 15 ve 30 Yıl

Mahkûmiyet, Türk Ceza Kanunu dışındaki kanunlarda bir hak yoksunluğuna (örneğin memuriyete engel duruma) neden oluyorsa, süre uzar. Bu durumda kayıt; yasaklanmış hakların geri verilmesi (memnu hakların iadesi) kararı alınması koşuluyla 15 yıl, bu karar alınmamışsa 30 yıl geçmesiyle silinir. Bu nedenle ceza mahkûmiyetlerinin önemli bir kısmı 15 veya 30 yıl boyunca arşivde kalır.

Memnu Hakların İadesinin Önemi

Görüldüğü gibi, memnu hakların iadesi kararı almak arşiv kaydının silinme süresini 30 yıldan 15 yıla indirir. Ayrıca bu karar, mahkûmiyete bağlı hak yoksunluklarını da ortadan kaldırır. Bu nedenle, memuriyet veya benzeri bir hak için engel oluşturan bir kaydı olan kişiler için memnu hakların iadesi kritik önem taşır; bu kararı ayrı bir yazıda ele alıyoruz.

Diğer Silme Hâlleri

Sürelerin dolması dışında, arşiv kaydı bazı özel durumlarda da silinir. Kişinin ölmesi hâlinde tüm kayıtlar tamamen silinir. Ayrıca, kişinin lehine olacak şekilde fiilin kanunla suç olmaktan çıkarılması durumunda da kayıt silinir. Bu hâllerde, süre koşulu aranmaz.

Başvuru

Arşiv kaydının silinmesi için Adalet Bakanlığı Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğü’ne dilekçeyle başvurulur. Dilekçeye, kaydın silinme şartlarının oluştuğunu gösteren belgeler (yerine getirme fişi, kesinleşmiş karar, varsa memnu hakların iadesi kararı) eklenmelidir. Süreç, sabıka kaydının silinmesine göre daha uzun sürebilir.

Sıkça Sorulan Sorular

Arşiv kaydı ne zaman silinir?

Hak yoksunluğu içermeyen suçlarda, arşive alınma koşullarının oluştuğu tarihten itibaren 5 yıl geçmesiyle silinir (5352 SK m.12). TCK dışı kanunlarda hak yoksunluğu doğuran suçlarda süre 15 veya 30 yıldır.

Arşiv kaydı ile sabıka kaydı farkı nedir?

Sabıka (adli sicil) kaydı silindiğinde bilgiler yok olmaz; arşiv kaydına taşınır ve daha uzun süre tutulur. Memuriyet gibi özel şart aranan işlerde asıl engel genellikle arşiv kaydıdır.

30 yıllık süre nasıl 15 yıla iner?

TCK dışı kanunlarda hak yoksunluğu doğuran bir mahkûmiyette, mahkemeden memnu hakların iadesi (yasaklanmış hakların geri verilmesi) kararı alınırsa arşiv kaydının silinme süresi 30 yıldan 15 yıla iner.

Hangi suçlarda 5 yıl uygulanır?

Herhangi bir hak yoksunluğu içermeyen suçlarda 5 yıl uygulanır. Bu süre, kasıtlı suçlardan basit nitelikte olanlar ile taksirli suçlar bakımından geçerli kabul edilir.

Arşiv kaydı silme başvurusu nereye yapılır?

Adalet Bakanlığı Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğü’ne dilekçeyle başvurulur. Yerine getirme fişi, kesinleşmiş karar ve varsa memnu hakların iadesi kararı eklenir.