Savcılıktan veya kolluktan ifadeye çağrıldıysanız panik yapmayın. İfade, dosyanın seyrini belirleyen en önemli aşamalardan biridir. Susma hakkınız, avukat bulundurma hakkınız ve yakınlarınıza haber verilmesini isteme hakkınız vardır. İfade öncesi doğru hazırlık, telafisi güç hak kayıplarını önler.
İfadeye Davet Ne Anlama Gelir?
İfadeye çağrılmanız, mutlaka suçlu olduğunuz anlamına gelmez. Şüpheli, tanık veya müşteki sıfatıyla çağrılmış olabilirsiniz. Hangi sıfatla ve hangi konuda çağrıldığınızı öğrenmek ilk adımdır.
İfade, ileride aleyhinize veya lehinize kullanılabilecek bir beyandır. Bu nedenle ifade öncesi haklarınızı bilmek hayati önem taşır.
İfade Sırasındaki Temel Haklarınız (CMK m.147)
Ceza Muhakemesi Kanunu m.147, ifade alınırken uyulması gereken kuralları ve haklarınızı düzenler:
- Hakkınızdaki suçlamanın açıkça anlatılması hakkı.
- Müdafi (avukat) bulundurma hakkı — avukat tutacak durumda değilseniz baro tarafından ücretsiz avukat görevlendirilmesini isteyebilirsiniz.
- Susma hakkı — yüklenen suç hakkında açıklama yapmama hakkınız vardır; bu hak Anayasa m.38 ile de güvence altındadır.
- Yakınlarınızdan istediğinize durumun haber verilmesini isteme hakkı.
- Lehinize olan delillerin toplanmasını isteme hakkı.
Susma Hakkı Aleyhime Kullanılır mı?
Hayır. Susma hakkını kullanmanız suçu kabul ettiğiniz anlamına gelmez ve aleyhinize ‘suçluluk karinesi’ olarak değerlendirilemez. Ancak susmanın indirim veya etkin pişmanlık gibi imkânları etkileyebileceği durumlar için avukatınıza danışmanız önemlidir.
Hakların hatırlatılmadan alınan ifade, CMK m.148 ve Yargıtay içtihatları uyarınca hükme esas alınamaz; usulsüz ifade delil değeri taşımaz.
Sıkça Sorulan Sorular
İfadeye avukatsız gitmek zorunda mıyım?
Hayır. CMK m.147 size müdafi bulundurma hakkı tanır. Avukat tutamıyorsanız baro tarafından ücretsiz avukat görevlendirilmesini isteyebilirsiniz. Avukatsız ifade, telafisi güç hak kayıplarına yol açabilir.
İfadeye gitmezsem ne olur?
Usulüne uygun çağrıya gelmezseniz zorla getirilmenize (ihzar) karar verilebilir. Mazeretiniz varsa bildirip yeni gün talep etmek daha doğrudur.
Susma hakkımı kullanırsam suçlu sayılır mıyım?
Hayır. Susma hakkı temel bir savunma hakkıdır ve kullanılması suçluluk karinesi oluşturmaz. Bazı durumlarda indirim imkânlarını etkileyebileceğinden avukata danışmak yararlıdır.
Karakolda alınan ifade mahkemede geçerli mi?
Müdafi olmadan kollukça alınan ifade, hâkim/mahkeme önünde doğrulanmadıkça hükme esas alınamaz (CMK m.148/4).
İfade tutanağını imzalamak zorunda mıyım?
Tutanağı okumadan imzalamayın. Söylemediğiniz bir ifade yazılmışsa düzeltilmesini isteyin; baskı hissederseniz bunu tutanağa geçirtin.
