Boşanmada mal paylaşımı konuşulurken sık karıştırılan iki kavram vardır: katkı payı alacağı ve katılma alacağı. Bu ikisi farklı dönemlere ve farklı mal rejimlerine dayanır. Hangi alacağın talep edileceği, malın hangi tarihte edinildiğine bağlıdır. Bu yazıda iki kavramın farkını açıklıyoruz.
Tarihsel Ayrım: 1 Ocak 2002
Türkiye’de yasal mal rejimi 1 Ocak 2002’de değişti. Bu tarihten önce yasal rejim ‘mal ayrılığı’ idi; her eş kendi malının sahibiydi. 1 Ocak 2002’de yürürlüğe giren Türk Medeni Kanunu ile yasal rejim ‘edinilmiş mallara katılma’ oldu. Bu tarih, hangi alacak türünün gündeme geleceğini belirleyen temel ayraçtır.
Katkı Payı Alacağı (2002 Öncesi)
Katkı payı alacağı, 1 Ocak 2002 öncesindeki mal ayrılığı döneminde edinilen mallar için söz konusudur. Bu dönemde bir eş, diğerinin edindiği mala (para, emek veya başka bir katkıyla) destek olmuşsa, tasfiyede katkısı oranında alacak talep edebilir. Burada katkının ispatı önemlidir; talep eden eş katkısını ortaya koymak zorundadır.
Katılma Alacağı (2002 Sonrası)
Katılma alacağı, 1 Ocak 2002 sonrasında edinilen mallar için geçerlidir. Edinilmiş mallara katılma rejiminde, evlilik içinde edinilen malların ‘artık değerinin’ yarısı diğer eşe ait olur. Önemli farkı şudur: katılma alacağı için talep eden eşin mala fiilen katkıda bulunmuş olması veya çalışması şart değildir; alacak doğrudan kanundan doğar. Bir eşin bütün malları, aksi ispat edilinceye kadar edinilmiş mal sayılır.
Değer Artış Payı ile İlişkisi
2002 sonrası dönemde, bir eşin diğerinin malına karşılıksız veya düşük karşılıkla katkı yapması durumunda ‘değer artış payı’ gündeme gelebilir. Hangi alacağın isteneceği malın edinme tarihine ve katkının niteliğine göre belirlenir. Tüm bu alacaklarda zamanaşımı, boşanmanın kesinleşmesinden itibaren 10 yıldır.
Sıkça Sorulan Sorular
Katkı payı ile katılma alacağı aynı şey mi?
Hayır. Katkı payı 2002 öncesi mal ayrılığı dönemine, katılma alacağı 2002 sonrası edinilmiş mallara katılma rejimine ilişkindir. Şartları ve hesaplamaları farklıdır.
Katkı payı için ne gerekir?
2002 öncesi edinilen mala para, emek veya başka şekilde katkıda bulunduğunuzu ispatlamanız gerekir. Katkı oranında alacak talep edilir.
Katılma alacağı için çalışmış olmam şart mı?
Hayır. Katılma alacağı doğrudan kanundan doğar; mala fiilen katkıda bulunmuş veya çalışmış olmanız şart değildir. 2002 sonrası edinilen malın artık değerinin yarısını talep edebilirsiniz.
Hangi alacağı talep edeceğimi nasıl bilirim?
Malın edinme tarihine bakılır. 1 Ocak 2002 öncesi edinilmişse katkı payı, sonrası edinilmişse katılma alacağı (veya değer artış payı) gündeme gelir.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; her dosyanın kendine özgü koşulları bulunduğundan, somut durumunuza ilişkin değerlendirme için güncel mevzuat ve uzman hukuki görüş esas alınmalıdır.
