Hapis cezasının infazı, kural olarak kesinleşen hükmün ardından başlar. Ancak kanun, annenin ve bebeğin sağlığını korumak amacıyla gebe ve yeni doğum yapmış kadın hükümlüler için önemli bir koruma getirir. Bu rehberde gebe ve lohusa kadın hükümlünün infazının geri bırakılmasını sade bir dille açıklıyoruz.
Gebe ve Doğum Yapan Kadında İnfazın Geri Bırakılması
Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun’un 16. maddesinin dördüncü fıkrasına göre, hapis cezasının infazı; gebe olan veya doğurduğu tarihten itibaren bir yıl altı ay geçmemiş bulunan kadınlar hakkında geri bırakılır. Çocuk ölmüş veya anasından başka birine verilmiş olursa, doğumdan itibaren iki ay geçince ceza infaz olunur. Bu koruma, annenin doğum öncesi ve sonrasında bebeğinin bakımını sağlayabilmesini amaçlar. Önemli bir nokta da şudur: gebelik ve doğum nedeniyle geri bırakma, hükümlünün aldığı cezanın miktarına bağlı değildir; her türlü hapis cezası için ileri sürülebilir. Bu yönüyle gebelik ve doğum nedeniyle geri bırakma, ağır hastalık nedeniyle ertelemeden farklıdır; hastalık hâlinde Adli Tıp Kurumu veya yetkili sağlık kurulu raporu aranırken, gebelik ve doğum durumu kural olarak nüfus ve sağlık kayıtlarıyla ortaya konulabilir ve ayrı bir tehlike değerlendirmesi gerektirmez.
İstisnalar ve Tutuklular
Bu kural mutlak değildir. Kapalı ceza infaz kurumuna girdikten sonra gebe kalan kadınlardan koşullu salıverilmesine altı yıldan fazla süre kalanlar ile eylem ve tutumları nedeniyle tehlikeli sayılanlar hakkında geri bırakma uygulanmaz; bu kişilerin cezası, kurum içinde kendileri için düzenlenen uygun yerlerde infaz edilir. Belirtmek gerekir ki bu hüküm yalnızca hükümlüler için değil, aynı Kanun’un 116. maddesi yollamasıyla tutuklular için de uygulanır.
Altı Yaşından Küçük Çocuk ve Konutta İnfaz
Anne ile çocuk arasındaki bağı korumaya yönelik bir başka düzenleme de konutta infazdır. Kanun, altı yaşından küçük çocuğu bulunan hükümlü kadınların cezasının konutunda çektirilmesine infaz hâkimi tarafından karar verilebilmesine imkân tanır. Konutta infaza karar verildikten sonra çocuk altı yaşını doldurmuş, ölmüş veya anasından başka birine verilmiş olursa, infaz hâkimi konutta infaz kararını kaldırır.
Karar ve İtiraz
Gebelik veya doğum nedeniyle infazın geri bırakılması talebi, infazın yapıldığı yer Cumhuriyet Başsavcılığına yapılır ve durum nüfus kaydı gibi belgelerle ortaya konur. Talebin reddedilmesi hâlinde infaz hâkimliğine başvurularak karara itiraz edilebilir. Nitekim Yargıtay, doğum yapan ve çocuğu sağ olup başkasına verilmemiş bir hükümlü kadın yönünden, koşulları oluştuğu hâlde ertelemeye karar verilmemesini hukuka aykırı bulmuştur (Yargıtay 1. Ceza Dairesi 2021/9888 E., 2021/12928 K.). Bu nedenle, koşulların eksiksiz değerlendirilmesi ve gerektiğinde itiraz yoluna başvurulması hak kaybını önler.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; her dosyanın kendine özgü koşulları bulunduğundan, somut durumunuza ilişkin değerlendirme için güncel mevzuat ve uzman hukuki görüş esas alınmalıdır.
