“İcra borcumu ödedim, ama tapuda (ya da aracımda, banka hesabımda) haciz hâlâ duruyor.” Bu, uygulamada çok sık yaşanan ve mağduriyet doğuran bir durumdur. Borcun bitmesi ile haczin sicilden silinmesi birbirinden ayrı iki işlemdir. Bu rehberde borç ödendikten sonra haczin (haciz fekki) nasıl kaldırılacağını ve icra dosyasının nasıl kapatılacağını sade bir dille açıklıyoruz.
Borcun Ödenmesi Haczi Otomatik Kaldırmaz
Önemli olan ilk nokta şudur: Borcun ödenmesi, tapu veya trafik kaydındaki haciz şerhinin kendiliğinden silinmesini sağlamaz. Tapu müdürlüğü ya da trafik tescil birimi, haczi kendiliğinden kaldıramaz; yalnızca haczi koyan icra dairesinin göndereceği bir “fek (kaldırma) yazısına” dayanarak işlem yapar. Bu nedenle borç bittikten sonra ayrıca bir kaldırma süreci yürütülmesi gerekir. Tapuya konulan şerh haczin kurucu unsuru olmasa da, üçüncü kişilere karşı ileri sürülebilmesini sağladığından silinmediği sürece taşınmazın satışını, teminat gösterilmesini ve kredi işlemlerini engeller; bu yüzden şerhin tam olarak temizlenmesi mülkiyet hakkının eksiksiz yeniden tesisi anlamına gelir.
Dosya Kapatma ve Fek İşleminin Adımları
Süreç genellikle şu adımlarla ilerler:
- Kapak hesabı ve ödeme: Borcun yalnızca ana parası değil; işlemiş faizi, vekâlet ücreti, icra masrafları ve harçları da dâhil tüm tutarın (kapak hesabı) ödenmesi gerekir. Ayrıca tahsil harcı ve dosya masrafları tamamlanmalıdır.
- Dosyanın kapatılması: İcra müdürü, tüm borç ve harçların ödendiğini teyit edince dosyanın kapatılmasına karar verir.
- Fek talebi ve müzekkere: İcra dairesine fek talebi (dilekçe) sunulur; icra dairesi her bir haciz için ilgili kuruma ayrı ayrı terkin (kaldırma) yazısı gönderir: Tapu Müdürlüğüne (tapu şerhi), trafik tescil veya araç siciline (araç haczi), bankaya (hesap blokesi), işverene (maaş kesintisi).
Borç dosya dışında ödenmişse (haricen tahsil), alacaklının “alacağım kalmadı, takipten feragat ediyorum” beyanı ile birlikte tüm hacizlerin fekki talebinin dosyaya sunulması gerekir.
Süre Dolması ve Diğer Önemli Noktalar
Borç ödenmese bile bazı hâllerde haciz kalkabilir: Alacaklı, kanunda öngörülen süre içinde (güncel düzenlemede bir yıl) satış istemezse haciz hukuken düşer (İİK m.106, m.110). Ancak bu düşme de sicile kendiliğinden yansımaz; yine icra dairesinden terkin istenmelidir. Ayrıca takip kesinleştikten sonra bir yıl içinde haciz istenmezse dosya işlemden kaldırılır ve yeniden işlem için yenileme gerekir (İİK m.78). Dikkat edilecek diğer hususlar:
- Avukatla takipte özel yetki: Vekilin (avukatın) haczi kaldırabilmesi için vekâletnamede özel yetki bulunması gerekir (HMK m.74).
- Kamu (vergi/SGK) hacizleri: Borç ödenince veya yapılandırılınca ilgili kurum, 6183 sayılı Kanun çerçevesinde haczi elektronik ortamda kaldırır.
- Teyit şart: Fek yazısı gönderilse bile, özellikle satış veya devir öncesi, haczin tapu/trafik kaydından fiilen silinip silinmediği ayrıca kontrol edilmelidir.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; her dosyanın kendine özgü koşulları bulunduğundan, somut durumunuza ilişkin değerlendirme için güncel mevzuat ve uzman hukuki görüş esas alınmalıdır.
