Hakkında sınır dışı kararı olan bir yabancının mutlaka geri gönderme merkezinde tutulması (idari gözetim) şart değildir. 6458 sayılı Kanun, özgürlüğü kısıtlamayan seçenek yükümlülükler öngörür. Bu rehberde idari gözetime alternatif yükümlülükleri sade bir dille açıklıyoruz.
İdari Gözetim Yerine Seçenek
Kanunun 57. maddesi, kaçma-kaybolma riski, giriş-çıkış kurallarını ihlal, sahte/asılsız belge, süresinde çıkmama veya kamu düzeni-güvenliği-sağlığı bakımından tehdit gibi hâllerde idari gözetim kararı alınabileceğini; ancak bunun yerine 57/A uyarınca alternatif yükümlülükler de getirilebileceğini düzenler. İdari gözetim bir özgürlükten yoksun bırakma tedbiri olduğundan, koşulları varsa daha hafif tedbirler tercih edilebilir.
Yedi Alternatif Yükümlülük
Madde 57/A kapsamında getirilebilecek yükümlülükler şunlardır: belirli adreste ikamet etme; bildirimde bulunma; aile temelli geri dönüş (Türkiye’de yasal bulunan yakınların yanında kalma); geri dönüş danışmanlığı; kamu yararına hizmetlerde gönüllülük esasıyla görev alma; teminat (yönetmelikle belirlenen, her yıl güncellenen bir tutar); ve elektronik izleme. Bu yükümlülüklerden biri veya birkaçı birlikte uygulanabilir.
Süre ve Denetim
Alternatif yükümlülüklerin süresi yirmi dört ayı geçemez. İdari gözetimin devamında zaruret olup olmadığı valilik tarafından her ay düzenli olarak değerlendirilir; zaruret görülmeyen yabancılar için idari gözetim derhâl sonlandırılarak alternatif yükümlülükler getirilir. Yükümlülüklere uymayan yabancılar yeniden idari gözetim altına alınabilir.
İtiraz ve Hak Arama
İdari gözetim kararına karşı yabancı, yasal temsilcisi veya avukatı sulh ceza hâkimine başvurabilir; hâkim incelemeyi beş gün içinde sonuçlandırır. Elektronik izleme yükümlülüğüne karşı da sulh ceza hâkimine başvuru mümkündür. Uygulamada, kaçma-kaybolma riski bulunmayan kişiler için doğrudan idari gözetime gidilmesi, kanunun bu açık hükmü gerekçe gösterilerek dava konusu edilebilmektedir.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; her dosyanın kendine özgü koşulları bulunduğundan, somut durumunuza ilişkin değerlendirme için güncel mevzuat ve uzman hukuki görüş esas alınmalıdır.
